Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) tarafından düzenlenen Tomorrow Summit 2025’te gerçekleşen “0.Gün: Deprem ve Yapay Zekâ” oturumunda, Yapı Denetim ve Deprem Mühendisleri Derneği Başkanı Nazmi Şahin ve Hacettepe Üniversiyesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Berna Unutmaz yapay zekânın deprem risklerini nasıl azaltabileceğini masaya yatırdı.

Nazmi Şahin, Türkiye’nin deprem gerçeğini vurgulayarak başladı: “22 Mayıs sabahı Ege Denizi’nde 6.1 büyüklüğünde bir deprem oldu. Ege bölgesinde yaşayanlar olarak sizlerin oturduğunuz evler sağlam mı? Bilmiyorsunuz değil mi? İşte asıl problem bu.”

Nazmi Şahin, yapı denetim sistemlerinin etkinliğini ölçmek için çeşitli illerde yapılan yapıların denetim sonuçlarını paylaştı. Van, Elazığ, Malatya ve İzmir gibi şehirlerde yapı denetimli binaların %100 başarıyla testlerden geçtiğini belirtti. Fakat 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinde yaşanan felaketin, zeminin yanlış seçimi ve yetersiz denetim sonucu gerçekleştiğini ifade etti: “Yapay değil doğal olan zekâ dereleri imara açıyor, felaketler kaçınılmaz oluyor. Oysa yapay zekâ ile bu sorunlar çözülebilir.”

Yapay Zekâ Deprem Riskini Azaltabilir mi?…

Prof. Dr. Berna Unutmaz, yapay zekânın deprem mühendisliği alanındaki uygulama potansiyelini ve gerekliliğini akademik bir perspektifle ele aldı. Türkiye’nin fay hatları ve deprem riskleri hakkında bilgiler sunarak, deprem tahmininin neden kritik olduğunu açıkladı: “Bizim için önemli olan, depremin ne zaman olacağı değil; o deprem gerçekleştiğinde insanların yaşamını koruyacak yapılar tasarlamak.”

Prof. Dr. Unutmaz, yapay zekânın depremlerle mücadelede dört temel uygulama alanını vurguladı:

Deprem senaryolarının tahmini
Hasar tahmini
Erken uyarı sistemleri
Veri yönetimi
Deprem Tahmininde Yapay Zekâ Uygulamaları
Yapay zekânın deprem tahmininde kullanılabileceğinin en somut kanıtı, Texas Üniversitesi tarafından geliştirilen algoritma oldu. Bu algoritmanın önemi, gerçekleşen depremlerin %70’ini bir hafta öncesinden tahmin edebilmesiyle kanıtlandı.

“Çin’deki saha çalışmaları sırasında kullanılan yapay zekâ algoritması, bölgedeki 14 büyük depremin neredeyse tamamını önceden tahmin ederek sadece bir depremi kaçırdı ve sekiz kez yanlış uyarı verdi. Bu oran bile bizim için devrim niteliğinde.”

Prof. Dr. Berna Unutmaz
Görünen o ki, Türkiye gibi deprem bölgesinde yer alan ülkelerin bu tür sistemleri hızla adapte ederek, erken uyarı ve tahmin yeteneklerini geliştirmeleri kritik önem taşıyor. Çünkü yapay zekâ destekli tahmin sistemleri, kentsel dönüşüm projelerinde ve acil durum planlarında kritik rol oynuyor. Bu sistemler, sensörler, drone’lar ve büyük veri analizlerini kullanarak deprem risklerini önceden belirleyebiliyor.

Hasar Yönetimi ve Erken Uyarı Sistemleri…

Yapay zekânın diğer bir önemli kullanım alanı ise deprem sonrası hasar tahmini ve erken uyarı sistemleri. Depremin ilk dalgası olan P dalgasını kullanarak erken uyarı sistemlerinin nasıl işlediğini anlatan Prof. Dr. Unutmaz: “P dalgaları, yıkıcı S dalgalarından önce geliyor. Yapay zekâ sistemleri bu ilk dalgaları algılayarak, deprem gerçekleşmeden 10 ila 30 saniye öncesinde erken uyarı veriyor.”

Bu sistemler, elektrik ve doğalgaz hatlarının kapatılması gibi önleyici tedbirlerle, deprem anında yaşanacak felaketleri önemli ölçüde azaltıyor.

“30 saniye gibi kısa görünen bir süre aslında depremin etkilerini önemli ölçüde azaltmak için yeterlidir, ancak insanlarımız bu 30 saniyeyi nasıl kullanacaklarını henüz bilmiyorlar.”

Prof. Dr. Berna Unutmaz…
Yapı Denetiminde Kare Kod Sistemi ve Yapay Zekâ

Nazmi Şahin, kare kod sistemi ile bina verilerinin herkes tarafından ulaşılabilir olması gerektiğini belirterek önemli bir inovasyonu paylaştı: “Kapınızda bir kare kod olsa, binanızın bilgilerini hemen görebilseniz, ne dersiniz? Bu hem denetimi kolaylaştırır hem de acil durumlarda kurtarma ekiplerine zaman kazandırır.”

Şahin’e göre deprem riskini azaltmada yapay zekânın en etkili kullanım alanlarından biri, bina denetim süreçlerinin dijitalleşmesi. Kendisinin belirttiği üzere Türkiye’de şu anda kullanılan “UYDS (Ulusal Yapı Denetim Sistemi ve EBİS (Elektronik Beton İzleme Sistemi)” gibi yazılım sistemleri, binaların kalitesini ve denetim süreçlerini kontrol etmekte. Ancak Şahin bunun bir üst seviyesi olarak kare kod sistemini üzerine basarak öneriyor.

“Kapınıza yerleştirilen kare kodu telefonunuzla okuttuğunuzda, binayı kimin yaptığından tutun da temelin teknik detaylarına kadar her şeyi görebileceksiniz.”

Nazmi Şahin
Webtekno olarak bizim yorumumuz şu; bu kare kod sistemi, deprem sonrasında acil durum ekiplerine binaların hangi noktalarında insanların bulunabileceğine dair hızlı ve kritik bilgiler sağlayarak hayat kurtarabilir. Bu teknoloji, afet yönetiminin verimliliğini ve hızını artırarak depremlerin yıkıcı etkisini önemli ölçüde azaltabilir.

Deprem Sonrası Veri Yönetimi…

Deprem sonrası büyük veri yönetimi ve hasar tahmininde, yapay zekâ sistemlerinin etkinliği de tartışıldı.

“Yapay zekâ, milyonlarca sensör verisini anlık olarak analiz ederek, depremin hasar vereceği bölgeleri gerçek zamanlı belirleyebilir. Bu da afet yönetimindeki karışıklığı ve zaman kaybını en aza indirir.”

Prof. Dr. Berna Unutmaz.
Yapay zekâ modelleri, deprem sonrası oluşabilecek hasarları bina yapılarına ve zemin türlerine göre analiz ederek, acil durum yönetimi ve kurtarma operasyonları için kritik bilgiler sunuyor.

“Yapay zekâ, binanın dış görünüşü, geçmiş deprem verileri ve inşaat kalitesi gibi parametrelerle çok hızlı bir hasar tahmini yapabilir. Bu, afet yönetiminde dakikalar içinde kritik kararlara olanak sağlar.”

Nazmi Şahin.
Eğitim ve Bilinçlendirme

Şahin ve Unutmaz’a göre Deprem risklerini azaltmada yapay zekânın sağladığı avantajlardan tam olarak yararlanabilmek için, toplum genelinde kapsamlı bir eğitim ve bilinçlendirme çalışması yapılması gerekmekte. Çünkü bu eğitim süreçlerinde yapay zekânın getirdiği yenilikler, afet anında nasıl hareket edileceğine dair simülasyonlar ve sanal eğitim programları şeklinde kullanılabilir.

“Yapay zekâ, deprem öncesinde ve sonrasında harika işler yapabilir ancak toplum olarak bunu kullanmayı öğrenmemiz gerekiyor. İnsanlarımız deprem anında ne yapacağını tam anlamıyla bilmiyor, bu bilgiyi topluma aktarmalıyız.”

Nazmi Şahin
Bitirirken…
Oturumun sonunda, Türkiye’nin deprem gerçeği karşısında yapay zekânın büyük potansiyeli bir kez daha ortaya konuldu. Uzmanlar, yapay zekânın deprem risklerini azaltmak için kritik bir araç olduğunu, ancak bunun için kamu kurumları, mühendisler, akademisyenler ve teknoloji uzmanlarının disiplinler arası iş birliği yapmasının zorunlu olduğunun altını çizdi. Nazmi Şahin’in sözleriyle:

“Mühendisleri depremden sonra değil, depremden önce dinleyin. Yapay zekâ ile geleceğe hazırlanalım…”

Kaynak-Webtekno

Bu post YAPAY ZEKA, DEPREM RİSKİNİ AZALTABİLİR Mİ?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

İstanbul ve Kütahya’da peş peşe yaşanan depremler sonrası, vatandaşlar güvenli şehir arayışına yöneldi. Özellikle aileler, emekliler ve yatırımcılar için büyük önem taşıyan bu liste, hem güvenli yaşam alanları hem de değer kazanan bölgeler açısından dikkat çekiyor.

Uzmanlar, bir bölgenin deprem riskini belirlerken şu unsurları dikkate alıyor:

Bölgenin aktif fay hatlarına olan mesafesi

Zeminin jeolojik yapısı ve dayanıklılığı

Tarihi depremlerin sıklığı ve büyüklükleri

Yapılan jeolojik ve sismolojik analizlerin sonuçları

Bu kriterlere göre yapılan analizler sonucunda hazırlanan yeni liste, güvenli bir yaşam planı yapmak isteyenler için yol gösterici nitelik taşıyor.

İşte Türkiye’de deprem riski en az olan 20 şehir:

20. EDİRNE
    Marmara Bölgesi’nde yer almasına rağmen Edirne, fay hatlarından uzakta olduğu için daha az riskli iller arasında.
21. KIRIKKALE
    Ankara’ya yakınlığıyla bilinen Kırıkkale, deprem riski düşük iller arasında bulunuyor.
22. KARAMAN
    Konya’ya komşu olan Karaman da benzer şekilde düşük deprem riski taşıyor.
23. KONYA
    Türkiye’nin yüz ölçümü bakımından en büyük ili olan Konya, deprem riski en düşük iller arasında yer alıyor.
24. AKSARAY
    Aksaray, hem ulaşım hem de güvenlik açısından avantaj sağlayan bir şehir.
25. NİĞDE
    İç Anadolu Bölgesi’nde yer alan Niğde, düşük sismik aktiviteyle ön plana çıkıyor.
26. NEVŞEHİR
    Kapadokya’nın merkezi olan Nevşehir, turizm kadar deprem güvenliği açısından da öne çıkıyor.
27. KIRŞEHİR
    Deprem açısından sakin iller arasında gösterilen Kırşehir, tercih edilen güvenli bölgelerden biri.
28. YOZGAT
    Orta Anadolu’nun kalbinde yer alan Yozgat, fay hatlarına uzak konumuyla dikkat çekiyor.
29. ÇANKIRI
    İç Anadolu’nun kuzeyinde bulunan Çankırı, düşük sismik tehlike haritasına sahiptir.
30. AMASYA
    İç Anadolu’ya yakın konumda bulunan Amasya, tarihsel olarak büyük depremlerden etkilenmemiştir.
31. KARABÜK
    Sanayi kenti olmasına rağmen, Karabük’ün birçok bölgesi deprem açısından risk taşımıyor.
32. ZONGULDAK
    Zonguldak, hem kıyı hem de iç bölgeleriyle düşük sismik aktivite gösteren iller arasında yer alıyor.
33. BARTIN
    Batı Karadeniz’in sakin şehirlerinden Bartın, deprem açısından güvenli yerleşim yerlerinden biri olarak öne çıkıyor.
34. KASTAMONU
    İç Anadolu ile Karadeniz arasında yer alan Kastamonu, zemin yapısı ve konum itibarıyla düşük risk grubunda.
35. GİRESUN
    Fay hatlarına uzak olan Giresun, düşük deprem riski nedeniyle tercih edilen şehirlerden biri.
36. TRABZON
    Karadeniz Bölgesi’nin en gelişmiş şehirlerinden biri olan Trabzon, deprem açısından oldukça güvenli bölgeler arasında yer alıyor.
37. RİZE
    Rize’nin özellikle merkez ve doğu ilçeleri, düşük sismik aktivite ile öne çıkıyor.
38. ARTVİN
    Karadeniz’in doğusunda yer alan Artvin, fay hatlarından uzak konumuyla dikkat çekiyor.
39. SİNOP
    Karadeniz kıyısında yer alan Sinop, hem jeolojik olarak hem de tarihsel veriler ışığında en düşük deprem riskine sahip iller arasında başı çekiyor…

Kaynsk-Gerçek Gündem

Bu post FAY HARİTASI GÜNCELLENDİ, DEPREM RİSKİ EN DÜŞÜK İLLER BELLİ OLDU… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Prof. Dr. Naci Görür, Yedisu’nun bulunduğu bölgenin sismik açıdan risk taşıyan bir alan olduğunu belirterek, “Büyük deprem beklediğimiz yer” uyarısında bulundu. Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerinde yer alan Yedisu fayının aktifliği büyük bir tehlike arz ediyor.

Bölgeyle ilgili açıklamalarda bulunan Görür, “Deprem KAF üzerinde. Hem KAF hem de NAF tarafında yüklenen bir bölge” ifadelerini kullanarak bölgenin sismik aktivitesinin artabileceğini vurguladı.

Görür, daha önce de Bingöl-Karlıova-Erzincan hattında 7.4 büyüklüğünde bir depremin olabileceğine dikkat çekmişti. Görür, “Deprem üretti üretecek. Çok uzak zamanda değil. Olursa 7’nin üzerinde olur ve aynı zamanda çok yıkıcı olur” ifadeleri kullanmıştı.

1784 yılından bu yana büyük bir deprem üretmedi…
Deprem uzmanı Prof. Dr. Okan Tüysüz, Yedisu Fayı’nın 1784’ten bu yana büyük bir deprem üretmediğine dikkat çekti. “Bu fay kırıldığında 7.2 büyüklüğünde bir deprem üretmesi bekleniyor” diyen Tüysüz, “Kuzey Anadolu Fayı’ndaki parçalar genellikle 250-300 yılda bir kırılıyor. Yedisu Fayı ise 232 yıldır sessiz” ifadelerini kullandı.

Tüysüz, Kuzey Anadolu Fayı’nın Türkiye tarihinin en büyük depremlerinden bazılarını ürettiğini belirtti. “1939’da Erzincan’da 7.9 büyüklüğünde bir deprem oldu. 1992’de ise bölgede 6.7 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi” dedi. Yedisu Fayı’nın bir sismik boşluk olduğunu söyleyen uzman, bu hattın Erzincan, Erzurum, Tunceli ve çevresindeki illeri ciddi şekilde etkileyebileceğini vurguladı…

Kaynak: SPUTNİK

Bu post “7 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM TEHLİKESİ VAR” DEDİ, O BÖLGEYİ İŞARET ETTİ, YETKİLİLERİN DİKKATİNİ ÇEKTİ!… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Üstelik eli kulağında devasa bir İstanbul depremi beklediğimiz de herkes tarafından bilinen bir gerçek. Geri sayım devam ederken Habertürk’e konuşan İstanbul Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Okan Tüysüz, Türkiye’deki en riskli yerleri tek tek açıkladı.

Ülkemiz, geçtiğimiz günlerde hepsi de 5 civarı olan üç depremle sarsıldı. Bu da deprem gerçeğinin bir kez daha hatırlanmasını sağladı. İşte tüm bu süreçle ilgili konuşan Okan Tüysüz, Türkiye’de 500 diri fay olduğunu, bu yüzden depremlerin yadırganmaması gerektiğini söyledi.

Özellikle de 24 ilin (2’si tartışmalı) risk altında olduğundan bahseden yer bilimci profesör, bu 22 ilde yüzey kırıklarının oluşabileceği depremler olma ihtimalinin bulunduğunu ifade etti.

Hangi şehir merkezleri risk altında?

Bilim insanı, Bolu ve Kocaeli’ne ayrı bir parantez açtı. Bolu’nun güneyinde bir fay olduğunun bilindiğini ancak aktif olarak kabul edilmediğini belirten Okan Tüysüz, bu fayın aktif olabileceğini düşündüğünü ifade ediyor. Kocaeli’nin ise güneyinde bir fay olduğunu söyleyen profesöre göre kentin güneye doğru büyümesiyle, bu fay da etkili olmaya başlamış durumda. Peki, şehir merkezinde diri fayların bulunduğu o şehirlerimiz hangileri?

Kocaeli (tartışmalı)
Bolu (tartışmalı)
Sakarya
Bursa
Balıkesir
İzmir
Manisa
Aydın
Muğla
Denizli
Burdur
Kütahya
Eskişehir
Konya
Aksaray
Kayseri
Kahramanmaraş
Osmaniye
Hatay
Tokat
Erzincan
Erzurum
Bingöl
Hakkari

Diri fay hatları haritasına göre 110 ilçe risk altında;

Bu post İşte Türkiye’de Ciddi Derecede Deprem Riski Taşıyan 24 İl ve 110 İlçe… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Naci Görür, “İzmir jeolojik konumuyla, çok deprem kaynağına sahip. İzmir’in zemini depremin etkisini çok katlıyor.” ifadelerini kullanırken Bayraklı, Karşıyaka ve Konak ilçelerine işaret etti.

Naci Görür’ün İzmir’deki durumu harita üzerinden anlattığı açıklamaları şöyle oldu:

Burada hızları yavaşlıyor. Hızı yavaşladığı zaman oradan çıkmayı bilmiyor. Yavaş hareket ediyor. Salladıkça sallıyor. Yani ben hep öyle diyorum. Kapana sıkışmış fare gibi bir türlü çıkmıyor oradan. Bütün yapıları anormal sallıyor. 

Ayrıca bu zemin depremin etkisini kat ve kat artırıyor. Hemen bu çevrede olan sert kayalar, kaya olduğu zaman deprem dalgaları geldiğinde, en yıkıcı es dalgası geldiğinde oradan çok çabuk geçiyor orada oyalanmıyor. Enerjisini o kaya orada özümsüyor, azaltıyor. Zarar gücünü azaltıyor.
Bizim insanlarımız böyle yerlerde binalar yapmışlar. Yerleşme alanları yapmışlar. Bunu biz tarih öncesi yapmış olaydık veye 1600-1700’lerde padişahlarımız yapmış olaydı derdik ki bunlar bilmiyordu. 

Ya kardeşim buradaki binaların yeni yeni yerleşim alanlarının çoğu daha yeni 158-20 sene önce yapılmış. Bu nasıl bir aymazlıktır anlamak mümkün değil.

Şu gördüğümüz kesimlerde hem canlı fay var hem zemin kötü. Bu tür zeminlerde deprem olduğu zaman bizde iki parametre önemlidir. Biri en büyük yer hızı. Yer yüzünde bir nokta ne kadar hızlı sallanır? Bu zeminde anormal hızlı sallanıyor. Bir de ivme. Hızdaki değişim. Bu zeminde yine fazla.

Öyle olunca hem depremin etkisini büyütüyor, sıvılaşma oluyor. Aynı zamanda da salladıkça sallıyor. 

Bina yapacaksan o binanın temelini sağlam yere götüreceksin. Orada temel etüdünü ciddi yapacaksın. Buradaki depremliğe uygun malzeme kullanacaksın. İşçilik kullanacaksın. Planını programını ona göre yapacaksın.

Böyle bir şeyin olmadığını yıkılan binalardan gördük. İnşaatçı arkadaşlar söylediler yıkılan binalardaki beton kalitesi bile inanılmayacak.. 

Bu post GÖRÜR’DEN, İZMİR’İN İLÇELERİ İÇİN DEPREM RİSKİ AÇIKLAMASI.. Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu`nda alınan bir kararla 13 Ekim günü afet risk bilincinin ve risk azaltma kültürünün geliştirilmesi amacıyla “Dünya Afet Risklerini Azaltma  Günü”  olarak anılıyor.

Hem küresel hem de ulusal ölçekte Covid-19 Pandemisinin ağır sonuçlarını yaşadığımız bugünlerde sağlıklı, güvenli ve ekolojik bir yaşam için kamu yararı ve bilimsel ilkeler üzerinde yükselen risk azaltma ve sakınım politikalarına ne kadar ihtiyacımız olduğunu iki gündür Hatay ve Trabzon’da devam eden yangınlarla açık bir şekilde bir kere daha gördük.

Afet risklerinin azaltılmasına yönelik politikalar sosyal, ekonomik, kültürel ve hatta siyasal boyutlardaki iyi planlanmış çalışmaların birbirine bağlandığı bir sürecin ürünüdür.

Bu politikalar yapım ve mekânsal planlama, halk sağlığı, çevre koruma, enerji, su kaynakları, ve iklim değişikliği ile mücadele gibi onlarca alana yönelik katılımcı, çok sektörlü ve çok aktörlü olmalıdır. Afet risklerinin azaltılmasına yönelik politikalar bir “devlet politikası” kararlılığında ve sürekliliğinde uygulanmak durumundadır.

Ülkemizde afet risklerinin temel nedeni olan kırılganlıkları/zarar görebilirliği düşürüp doğa ve insan kaynaklı afetlere karşı dirençliliği yükseltecek, toplumun iklim değişikliği ile mücadele kapasitesini yükseltecek bir AFET RİSK AZALTMA STRATEJİ hala hazırlan[a]mamıştır.

Böylesi bir stratejimiz olmadığı gibi afet yönetim sistemimiz de 1959 yılında yürürlüğe giren ve bugün 60 yaşını geçmiş eski bir yasa, 7269 sayılı UMUMİ HAYATA MÜESSİR AFETLER DOLAYISİYLE ALINACAK TEDBİRLERLE YAPILACAK YARDIMLARA DAİR KANUN hükümlerine dayalı olarak, acil yardım ve müdahale odaklı bir şekilde sevk ve idare edilmeye çalışılmaktadır.

YENİ BİR AFET YASASI TEMEL BİR İHTİYAÇ OLARAK KARŞIMIZDA DURMAKTADIR. Bu yasa şemsiye bir yasa olarak FAY YASASI, SEL VE TAŞKINLARDAN KORUNMA YASASI, HEYELAN KONTROL YASASI vb. yasaları kucaklamalı, İMAR, PLANLAMA, KENTLEŞME, YAPI ÜRETİM VE DENETİM İLE entegre edilmelidir.

Yeni bir imar affına asla izin verilmemeli, riskli alt ve üst yapının afetlere karşı daha dayanıklı olmasını sağlayacak önlemler geliştirilmeli; doğa ve insan kaynaklı tehlikelerin ve bu tehlikelerden kaynaklanan afet risklerinin sistematik bir şekilde izlenmesi ve değerlendirilmesiyle desteklenen ve risklere karşı halkın bilinç düzeyinin yükseltilmesini de içeren hem ulusal, hem de yerleşim birimleri ölçeğinde AFET RİSK AZALTMA PLANLARININ/SAKINIM PLANLARININ ivedilikle hazırlanması gerekmektedir.

Değerli Basın Emekçileri,

2020 yılının “Dünya Afet  Risklerini Azaltma  Gününe” ülkemiz hiç te arzulanan koşullarda girmiyor. Ocak 2020 tarihinden bu yana geçen yaklaşık 10 aylık zaman dilimi içinde; Elazığ-Sivrice, Malatya-Pütürge, Van-Başkale, Bingöl-Karlıova, Manisa-Akhisar’da yaşanan depremler, Van-Bahçesaray’da yaşanan çığ düşmesi ile Adana, Mersin, Antalya, Bursa, İstanbul, Rize, Artvin, Trabzon, Giresun’da yaşanan taşkınlar ve  en son Hatay ve Trabzon’da  yaşanan yangınlar sonucunda 120’yi aşkın vatandaşımızın yaşamını yitirdiği, 25.000’ni aşkın konut veya işyerinin hasar gördüğü, 10 milyar lirayı aşan maddi kaybın yaşandığı görülüyor.

Kısaca yukarıda çerçevesi çizilen afet risklerini azaltma yaklaşımı kamu yönetim politikalarına yerleşmediği gibi,  merkezi ve yerel yönetimlerin aldıkları “yapı kayıt belgesi vererek kaçak yapıların meşrulaştırılması, Kanal İstanbul Projesi, 3. Köprü,  İstanbul Hava Limanı gibi”  kararlar ile kentlerimizin risk havuzları daha da büyütülmektedir.

Yerleşim alanlarımız hem güvensiz, hem sağlıksız. Bugün bina temelinin oturduğu zemindeki asbest mineralleri nedeniyle en az 379 yerleşim biriminde asbest maruziyeti yaşanıyor; binlerce yurttaşımız asbest nedenli mezotelyoma ve akciğer kanseri hastalığından müzdarip. Bir diğer lifsi mineral olan eriyonit ise Orta Anadolu’da maruziyetlere kaynaklık ediyor.

“Türkiye Kanser Kontrol Programı 2013 – 2018”, “Ulusal Asbest Islah Projesi” çalışmalarına başlanıldığı belirtilmekteyse de hala bu projenin 2. fazı olan “Islah” aşamasına geçilmemiştir.

Yine radon gazı maruziyeti, arsenik, kurşun, flor vb. diğer tıbbi jeolojik riskler konusunda merkezi ve yerel yönetimlerce ne tür risk azaltıcı adımlar atıldığı ise bilinmemektedir. Ancak sırf radon gazı maruziyeti kaynaklı olarak yılda 2.300’ün üzerinde yurttaşımız yaşamını yitirmektedir.

Özellikle son günlerde yazılı ve görsel basına yansıyan “Kütahyada halk 23 yıldırarsenik` içiyor” başlıklı haberler, bu risklerin yönetiminin de iyi olmadığını göstermektedir.

Değerli Basın Emekçileri,

Afet yönetiminin siyasi iktidarın gündeminden de çıktığı anlaşılıyor. Eskiden müstakil bir başlık olarak Orta Vadeli Programlarda yer alan afet olgusu, 04.10.2019 tarih ve 30908 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Orta Vadeli Program (2020-2022)”da sadece “üretim kayıplarının engellenmesine” yönelik bir cümle olarak kendine yer bulabilmiştir.

Mevcut afet yönetim sistemi toplumsal, sosyal, ekonomik, hukuksal ve bilimsel açılardan da önemli sorunlar yaşamaktadır. Bu sorunların yanı sıra kurumsal yapılanmada da işler karışmış, AFAD’ın İçişleri Bakanlığına bağlanması ile birlikte koordinatör kurum olma vasfı zedelenmiş, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte, afet yönetiminde çok parçalı yapıya geri dönmüştür.

Yine Amerika Birleşik Devletlerinde (ABD) depremler dahil jeolojik risklere karşı “planlama ve risk azaltma” süreçlerinin bir parçası olan yerleşim planların “Eyalet Jeologu” tarafından incelenip, imzalandıktan sonra yürürlüğe girmesi, uygulaması, kontrolü ve takibi amacıyla oluşturulan kurumsal yapı yerine,  ülkemizde 1959 yılında İmar ve İskan Bakanlığına bağlı kurulan Afet İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan “Afet Etüt ve Hasar Tespit Daire Başkanlığı”, 644 sayılı kararnameyle kurulan Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlanmıştır.

ABD’inde “Eyalet Jeologunun” yapmakla görevli hizmetler, ülkemizde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı  “YERBİLİMSEL ETÜT DAİRE BAŞKANLIĞI” tarafından yerine getirilmektedir. Ancak 25 bini aşkın yerbilimcinin bulunduğu ülkemizde,  yerbilimci olmayan birinin 8 yılı aşkın süredir Daire Başkanı olarak görevini sürdürüyor olması, ülkemizin “depremler dahil jeolojik tehlike ve risklere karşı” nasıl bir yönetsel anlayış ile yönetildiğini göstermesi açısından ibretlik niteliğindedir.

30’u aşkın üniversitede 1000’e yakın uluslararası niteliklere haiz öğretim üyesi ile 25.000’i aşkın jeoloji mühendisinin bulunduğu ülkemizde, ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANINCA, “YERBİLİMSEL ETÜT DAİRE BAŞKANLIĞI’NA” liyakat sahibi bir yer bilimcinin 8 yıldır bulunup atanmamasını da yadırgadığımızı belirtmek isteriz.

Sonuç olarak, mevcut durumda göstermektedir ki,  afet risk yönetimi, afet risk azaltımı gibi olgular bugüne kadar sahipsiz bırakılmıştır. Ülkemiz gerçekliğinde kalıcı ve sürekli bir Afet Risk Azaltma Sistemi yaşamsal bir taleptir. 13 Ekim 2020  “Dünya Afet  Risklerini Azaltma  Günü” tüm dünyada risk yönetimi temelinde anılıyor.

Bugünün Ülkemizde de deprem ve iklim değişikliği etkileri başta olmak üzere, hızla artan doğa ve insan kaynaklı risklerin doğru algılanmasına, analizine, izlenmesine ve değerlendirilmesine yol açacak bir risk yönetim sisteminin geliştirilmesine vesile olmasını; tüm yurttaşlarımızın daha güvenli, daha sağlıklı, daha çevreci ve daha kamucu ve demokratik yerleşimlerde barış içerisinde yaşamasını dileriz..

Saygılarımızla

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası

Yönetim Kurulu

Bu post BUGÜN DÜNDEN DAHA YÜKSEK ORANDA AFET RİSKLERİNİN ETKİSİ ALTINDAYIZ… RİSK ÇOK, TEDBİR AZ… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Mahalle sakinleri, tartışmaları da beraberinde getiren uygulamayı oldukça beğendi ancak uzmanlar, deprem riskine dikkat çekerek bölgede yapı stoğu ile alt yapı sorunlarını vurguladı ve kentsel dönüşümü şart koştu.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Konak ilçesindeki Yeşildere Caddesi’nde İZBAN hattının alt tarafında yer alan Lale Mahallesi’ndeki evleri boyamaya başladı. Görsel açıdan da dikkat çeken bölgede, şu ana kadar 25 ev, sarı, kırmızı, yeşil, mavi, mor, turuncu gibi canlı renklere boyandı.

12 bin nüfuslu mahallede, yaklaşık bin 500 evin boyanması planlanıyor. Ancak bu çalışma tartışmaları da beraberinde getirdi. Mahalle sakinleri renkli boyalı evlerinin makyajından memnunken uzmanlar, deprem riskine dikkat çekerek bölgede yapı stoğu, alt yapı sorunlarını vurguladı ve kentsel dönüşüm şartı koştu.

Protokol üyelerinin, İzmir’e gelen turistlerin kullandığı güzergah üzerindeki sağlıksız gecekonduların yer aldığı bölgedeki uygulama, mahalle sakinlerinden tam not aldı. 3 dönemdir görev yapan Lale Mahallesi Muhtarı Sumru Benligül, bu hizmeti almaktan dolayı memnun olduklarını belirterek, “Hiç olmazsa böyle bir mahallenin varlığını bu proje ile birlikte birçok kişiye duyurmuş olduk. Evler sadece boyanmakla kalmayacak, daha farklı hizmetler de gelecek. Ama biz bu boyama işleminden memnunuz” dedi.

İzmir’in en eski mahallerinden olan Lale’nin dezavantajlı bölgelerden biri olduğuna dikkat çeken Benligül, sözlerini şöyle sürdürdü:”Bazı eleştiriler var. İnsanlar ‘kentsel dönüşüm gelsin, makyaja gerek yok’ diyor ama bu bizim için gerçekten önemli.

Buradaki insanların sosyo-ekonomik durumları belli. Gelir seviyeleri düşük. Gençler oturduğu yeri söyleyemeyecek kadar utanıyor. O nedenle biz bu projeyi önemsiyoruz. Çünkü bölgeye canlılık kattı. Artık biz meşhur bir mahalle olduk. Buraya şimdi fotoğraf çekmek için gelenler var. Bu proje sayesinde insanlar oturduğu yerden utanmıyor. Proje bölgenin kaderini değiştirdi. Böyle bir mahallenin olduğunun farkına varıldı. Memnunuz.”

Mahalle sakinlerinden Fatma Akyol (50), evinin portakal rengine boyandığını ve çok güzel olduğunu söyleyerek, “Memnun kaldık. Hiç böyle bir şey olmuyordu buralarda. Şimdi değişti. Daha güzel olmasını bekliyoruz” dedi. Murat Kaya (61) da, “Ben doğduğumdan beri bu mahalledeyim. Şimdiye kadar hiçbir belediye başkanı buraya gelmedi. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer seçildikten sonra geldi. Memnun kaldık. Burası havalimanı yolu. Turistler buradan geçiyor. Görüntü kirliliği olduğunu herkes biliyor.

Gençler arkadaşlarını evlerine getiremiyor. Bu şekilde renklenmesi bile bizi çok sevindirdi. ‘Gerek var mıydı’ diyorlar. Evet, gerek var. İnsanların kendine özgüveni arttı. Birisinin burayla ilgilenmesi herkesi sevindirdi” diye konuştu.

50 yıldır mahallede yaşadığını belirten Kani Ayaz (72) ise, “Biz de buranın değişmesini istiyoruz. Burada canlılık olsun istiyoruz. Biz belki görürüz belki görmeyiz ama burada gelecek olsun. Daha düzgün olsun semtimiz” dedi.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne (TMMOB) bağlı Şehir Plancıları Odası İzmir Şube Başkanı Özlem Şenyol Kocaer, projeyi farklı açıdan değerlendirdi. Cephelerin kent estetiği açısından boyandığını, belediyenin çalışmayı daha büyük bir alana yayma hedefinin olduğunu anlatan Kocaer, şöyle dedi:”Konuya iki açıdan bakmak lazım. Kısa vadeli bir düzenleme olarak eğer bakarsak, mahallelilerin bu düzenlemeyi sahiplenmesi tabii önemli.

Ama Yeşildere bölgesinde ciddi alt yapı sorunlarının, oradaki yapılara ilişkin afete dayanıklılık konularının ele alınması gerekiyor. Burada sosyal donatı alanlarının arttırılması, alt yapıların iyileştirilmesi ve mevcut binaların afete dayanıklı hale getirilmesi yönünde tabii ki belediyenin uzun vadede yapması gereken çalışmalar var. Yürütülen projeyi kent estetiği açısından iyileştirme olarak görebiliriz..

Kaynak-DHA

Bu post UZMANLAR KENTSEL DÖNÜŞÜM DİYOR, BÜYÜKŞEHİR İSE EVLERİ RENKLENDİRİYOR! Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.