Kent, görkemli tapınakları, kütüphanesi, tiyatroları ve özellikle sağlık merkezi Asklepion ile antik dünyanın en önemli bilim, sanat ve kültür merkezlerinden biri olmuştur. Bu bağlamda Bergama, yalnızca Türkiye’nin değil, dünya kültür mirasının da önemli bir parçasıdır.

Ancak Bergama, bu zengin mirası nedeniyle yüzyıllar boyunca çeşitli yabancı güçlerin ilgisini çekmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde Alman arkeologlar, bölgedeki kazı çalışmalarına büyük bir ilgi göstermiş ve birçok önemli eseri Almanya’ya kaçırmıştır. Bu kazılar ve sonrasında yaşanan eser kaçakçılığı, Türkiye’nin kültürel mirasından büyük bir parçanın yitirilmesine yol açmıştır.

Bergama Antik Kenti’ndeki kazı çalışmalarını yürüten en önemli isimlerden biri Alman mühendis ve arkeolog Carl Humann’dır. Humann, 1860’lı yıllarda Osmanlı Devleti’nde demiryolu inşaatlarında görev alırken Bergama çevresinde araştırmalar yapmış ve antik kalıntılarla ilgilenmeye başlamıştır. 1871 yılında Bergama’da sistemli bir kazıya başlayan Humann, Osmanlı hükümetinin izniyle büyük arkeolojik keşifler yapmıştır. Ancak bu kazıların arkasında, bilimsel araştırma amacı kadar, dönemin Avrupa devletlerinin sömürgeci zihniyetinin de etkili olduğu bilinmektedir.

Humann, özellikle Zeus Sunağı başta olmak üzere, birçok değerli eseri ortaya çıkarmıştır. MÖ 2. yüzyılda inşa edilen bu devasa sunak, Bergama Kralı II. Eumenes tarafından Zeus ve Athena onuruna yapılmış bir yapıydı ve antik dünyanın en büyük mimari eserlerinden biri olarak kabul ediliyordu. Ancak Humann’ın kazılarında bulduğu bu değerli eserler, Almanya’ya kaçırıldı ve bugün Berlin’deki Bergama Müzesi’nde sergilenmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu, 19. yüzyılda ekonomik ve siyasi olarak zayıflamış bir durumda olduğu için, Batılı güçlerin arkeolojik kazılara müdahale etmesine karşı yeterli önlemi alamamıştır. Özellikle 1869’da çıkarılan Asar-ı Atika Nizamnamesi (Eski Eserler Kanunu), kazılar sonucunda bulunan eserlerin Osmanlı topraklarından çıkarılmasına izin veren esnek hükümler içermekteydi. Bu durum, Batılı arkeologların Osmanlı topraklarında yaptığı kazılar sırasında çıkarılan eserlerin Avrupa’ya taşınmasının önünü açmıştır.

Humann’ın kazıları da bu dönemin bir ürünüdür. 1878’de Osmanlı Devleti ile Almanya arasında yapılan anlaşmalar sonucunda, Zeus Sunağı dahil olmak üzere Bergama’dan çıkarılan birçok eser Almanya’ya götürülmüş ve Berlin’de sergilenmeye başlanmıştır. Bu süreç, arkeolojik buluntuların bilimsel değeri kadar, Batılı güçlerin kültürel ve siyasi nüfuzlarını genişletme aracı olarak da görülmüştür. Bergama’dan Almanya’ya taşınan eserlerin sayısı binlerce parçayı bulmaktadır ve bunların çoğu Bergama Müzesi’nde sergilenmektedir.

YAĞMALANAN ESERLERİMİZ
Bergama’dan kaçırılan eserlerin büyük bir kısmı bugün Berlin’de bulunan Bergama Müzesi’nde (Pergamonmuseum) sergilenmektedir. Müzede en dikkat çeken eserlerden biri, Carl Humann tarafından çıkarılan Zeus Sunağı’dır. Ayrıca, Bergama Akropolü’nden getirilen Athena Tapınağı’na ait parçalar, çeşitli frizler ve heykeller de müzede sergilenen eserler arasında yer almaktadır. Bu eserler, müzenin en önemli bölümlerini oluşturarak dünya çapında bir ziyaretçi akınına uğramaktadır.

Ancak Bergama Müzesi’nde sergilenen eserler, yalnızca Türkiye’nin değil, dünya kültürel mirasının bir parçası olarak kabul edilse de, bu eserlerin yurt dışına kaçırılması, kültürel bir hırsızlık olarak nitelendirilmektedir. Bugün, Almanya’da sergilenen Bergama eserleri, arkeoloji dünyasında etik tartışmaların merkezinde yer almaktadır.

GİDENLER GELİR Mİ?
Türkiye, 20. yüzyılın ortalarından itibaren yurt dışına kaçırılan eserlerini geri almak için yoğun bir diplomatik ve hukuki mücadele yürütmeye başlamıştır. Bergama’dan Almanya’ya kaçırılan eserler de bu mücadelenin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Ancak, Bergama eserlerinin geri alınması oldukça zorlu bir süreç olmuştur.

Almanya, bu eserlerin yasal yollarla ve Osmanlı Devleti’nin izniyle çıkarıldığını iddia ederek, Türkiye’nin iade taleplerine uzun yıllar boyunca direndi. Türkiye ise, bu eserlerin Osmanlı İmparatorluğu’nun zayıf olduğu bir dönemde kaçırıldığını ve bu durumun modern uluslararası hukuk kurallarına aykırı olduğunu savunarak, iade taleplerini gündeme getirdi. Türkiye’nin bu konudaki çabaları, uluslararası hukuk, müzakereler ve kamuoyu oluşturma çalışmalarıyla sürmektedir.

Bugün hala Bergama’daki Zeus Sunağı ve diğer önemli eserler Berlin’de sergilenirken, Türkiye’nin bu eserleri geri alabilmek için diplomatik girişimleri devam etmektedir. Türkiye’nin bu mücadelesinde zaman zaman olumlu adımlar atılsa da, iade sürecinin tamamlanması konusunda kesin bir ilerleme kaydedilememiştir.

Bergama’dan kaçırılan eserler ve bu eserlerin geri alınması konusundaki tartışmalara birçok uzman katkı sağlamıştır. Özellikle, kültürel miras hukuku üzerine çalışan akademisyenler, Bergama örneğinde hem etik hem de hukuki açıdan önemli değerlendirmelerde bulunmuştur.

Kültürel miras uzmanı Prof. Dr. Zeynep Çelik, Bergama’daki arkeolojik kazıların Batılı güçlerin “kültürel sömürgecilik” anlayışının bir parçası olduğunu vurguluyor. Çelik’e göre, Carl Humann ve diğer Batılı arkeologlar, Osmanlı topraklarında bilimsel araştırma bahanesiyle değerli kültürel varlıkları çalarak kendi ülkelerine götürdüler. Bu eserlerin Almanya’da sergilenmesinin, Batı’nın Doğu üzerindeki kültürel hakimiyetinin bir göstergesi olduğunu belirten Çelik, “Bu eserler yalnızca Bergama’nın değil, insanlığın ortak mirasıdır ve ait oldukları topraklara geri dönmelidir” diye ekliyor.

Arkeolog Dr. Nevzat Kaya, Bergama kazılarının Osmanlı İmparatorluğu döneminde yürütülmüş olmasının iade taleplerini hukuki açıdan karmaşık hale getirdiğini belirtiyor. Kaya, “19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Batılı güçlerle imzaladığı anlaşmalar, bugün Türkiye’nin elini zayıflatıyor. Ancak, modern hukuk perspektifinden bakıldığında, bu eserlerin Almanya’da tutulması etik ve hukuki olarak sorunlu. Türkiye, uluslararası hukuku daha etkin kullanarak bu eserleri geri alabilir” diyor.

Bergama Antik Kenti’nden çıkarılan ve Almanya’ya kaçırılan eserler, Türkiye’nin kültürel mirasının büyük bir parçasını oluşturmaktadır. Carl Humann’ın öncülüğünde gerçekleştirilen kazılar ve sonrasında yaşanan eser kaçakçılığı, dönemin siyasi ve kültürel koşullarıyla açıklanabilir, ancak bu durum, günümüzde Bergama eserlerinin ait oldukları topraklara geri dönmesi gerekliliğini ortadan kaldırmamaktadır.

Türkiye’nin bu eserleri geri almak için verdiği mücadele, hem hukuki hem de diplomatik anlamda uzun ve zorlu bir süreçtir. Bununla birlikte, uluslararası toplumun kültürel mirasın korunmasına ve ait olduğu topraklara iade edilmesine yönelik artan hassasiyeti, bu sürecin Türkiye lehine sonuçlanması konusunda umut vermektedir…

Bu post ALMAN’LARIN BERGAMA ANTİK KENTİNDEN ÇALDIĞI PAHA BİÇİLEMEYEN TARİHİ ESERLER GERİ GELİR Mİ?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Gomis, Bergama Sunağı’nın yanı sıra Mısır’dan getirilen Nefertiti büstünün de ait oldukları ülkelere iade edilmesi gerektiğini belirtti ve “ayrımcılık karşıtı bir bakış açısıyla şunu söylemek gerekir: Dünyanın diğer bölgelerinden gelen tüm kültürel ürünler bize ait değil, burada yasadışı olarak bulunuyorlar” dedi.

Bergama Zeus Sunağı, günümüzde Bergama olarak anılan antik Pergamon şehrinde Pergamon Krallığı’nı yöneten Attalos hanedanı tarafından M.Ö. 2’nci yüzyılda yaptırılmış anıtsal, dinsel bir yapı. Bu görkemli yapının kalıntıları, 1870’li yıllarda Alman Mühendisi Carl Humann tarafından, o zamanın Prusya’sına götürüldü.

Günümüzde ise Berlin’de bulunan Pergamon Müzesi’nde sergileniyor.

Türkiye, Bergama Zeus Sunağı’nın ülkeden çıkışına yönelik olarak o dönemde gerçekleştirilen uygulamaların hukuksuz olduğunu Almanya tarafına ısrarla iletti. Ancak Almanya, Türkiye’nin ısrarlı belge ve bilgi talebine rağmen iki yıldır sessizliğini sürdürüyor, taleplere yanıt vermiyor…

Bu post ALMAN MÜSTEŞAR GOMİS: “BERGAMA ZEUS SUNAĞINI TÜRKİYE’YE İADE EDELİM…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Toplantıya Başkan Soyer’in yanı sıra eşi ve İzmir Köy Koop Birlik Başkanı Neptün Soyer, Dışişleri Bakanlığı İzmir Temsilcisi Büyükelçi Gökçen Kaya, Eski Kültür Turizm Bakanı ve Eski İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi Başkan Vekili Suat Çağlayan, Bergama Belediye Başkanı Hakan Koştu, Dikili Belediye Başkanı Adil Kırgöz, Eski Bergama Belediye Başkanı Sefa Taşkın, Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri, İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürü Murat Karaçanta, sivil toplum kuruluşları, meslek odaları yöneticileri, akademisyenler ve İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin bürokratları katıldı.

“Bu yolculuk zaferle sonuçlanacak”

Açılış konuşmasını yapan Başkan Soyer, Bergama’nın köklü mirasının tüm dünyaya doğru anlatıldığında Zeus Sunağı’nı geri getirme talebinin karşılık bulabileceğini söyledi.
19’uncu yüzyılda Bergama’dan Almanya’ya götürülmüş Zeus Sunağı’nın ülkemize ve Bergama’ya geri getirilmesi için yola çıktıklarını belirten Başkan Soyer, hükümet temsilcileri, yerel yöneticiler, akademisyenler ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileriyle Zeus Sunağı içi bir araya gelmiş olmanın önemine değinerek “Çok heyecanlıyız. Diliyorum ki bu yolculuk zaferle sonuçlanacak. Taş yerinde ağırdır derler. Bu eseri anavatanına geri getireceğiz ve köklerine kavuşturacağız. Bu bir yolculuk, önümüze birçok hukuki ve siyasi engel çıkacak. Ama bu yolculuğu sürdürüyor olmak Bergama’nın hak ettiği değeri bulması için, sahip olduğu potansiyeli ortaya çıkartmak için de bir fırsat olacak. Biz bunun haklı davamız olduğuna inanıyoruz. Bu yolculuğun kendisi bile Bergama’nın, bu güzel ve kadim coğrafyanın ne kadar değerli ol duğunu dünyaya göstermek için fırsat olacak. Bugünden sonra işbirliği yapacağımız tüm yoldaşlarıma şükranlarımı sunuyorum” dedi.

Ücretsiz Bergama turları başlıyor..

Zeus Sunağı’nın geri getirilmesiyle ilgili ortaya çıkan deklarasyonda yol haritasıyla ilgili önemli ipuçları da bulunduğuna dikkat çeken Soyer, “Bunun için Kültür ve Turizm Bakanlığı, Dış İlişkiler Bakanlığı ile koordinasyon içinde olacağız. Birlikte hareket edersek sonuca yakınlaşacağımızı biliyoruz. Bundan sonraki ilk toplantıyı Ankara’da yine sivil toplum kuruluşlarının ve belediyelerin temsilcilerinin de yer alacağı bir şekilde yapmayı öneriyorum. Hem yürütülmesi gereken hukuki süreci hem farkındalığın büyütülmesi ile ilgili bir planlama yapalım.

Bu süreç Bergama’yla ilgili farkındalığı arttıracak bir süreç olarak ilerlemeli” dedi. Başkan Soyer Nisan ayından itibaren ücretsiz İzmir-Bergama turları başlatacaklarını söyleyerek, “İzmir’den Bergama’daki üretici pazarı için de ücretsiz servis kaldıracağız. Bergama ile ilgili restor asyon çalışmaları konusunda Büyükşehir olarak ne yapmamız gerekiyorsa yapacağız. Çünkü bu sürecin tarihsel ve kültürel bir değeri olduğu gibi turizm sektörü açısından da önemi var.

Bu coğrafyada yaşayan insanların ekmeğini büyütmek gerekiyor. İzmir billboardlarında, ‘Dünyanın İzmir Mirası’ başlığı altında Bergama ilçemizin de tanıtımı olacak. Böylece Bergama farkındalığını büyüteceğiz. Bergama’yı önce içeride sonra dışarıda tanıtacağız. Bir Bergama Sergisi’ni Avrupa’dan başlayarak dünyada dolaştırmak istiyoruz. Kamuoyu baskısı ile insanların bizim haklılığımızı görmesini sağlayacak bir çalışma yürütmeliyiz. Haklılığımız son derece net ama bunu herkesin bilmesi gerek. Doğru zamanda doğru yerdeyiz. Geçmişte çok emek verilmiş ama biz çok daha hızlı yol alacağız. Yolumuz açık, Zeus Sunağı’nı bu topraklara geri getireceğiz” şeklinde konuştu.

“İrademizi ortaya koyduk..”

Bergama Belediye Başkanı Hakan Koştu ise “Helenistik çağdan Osmanlı’ya kadar her dönemin çok önemli eserlerine ev sahipliği yapan Bergama, UNESCO Dünya Kültür Mirası olarak kabul gördü. Hakkında sayısız kitap yazılmış bu kadim kent tarih, bilim ve sanatta sayısız eserler, görkemli anıtlar üretti. Bunlardan en önemlisi anayurdundan binlerce kilometre uzakta olan Zeus Sunağı’dır. 140 yıldır anayurdundan uzaktadır. Zeus Sunağı antik çağın en önemli eseri, Bergama heykelcilik okulunun paha biçilmez örneklerinden biridir. Temeli Bergama’da aslı Berlin’de bulunan Zeus Sunağı Anadolu insanının yaptığı eşsiz güzellikte bir şaheserdir.

Bizler emanetçisi olduğumuz Zeus Sunağı’nın bu topraklara ait olduğuna inanıyoruz. Uzun yıllardır Almanya’da bulunan bu eser anayurduna dönmeli. Bu eseri Bergama’ya kazandırmak için önemli bir çalışmayı 2020’de başlattık. Bu uzun solu klu bir iş. Bu süreçte yerel yönetimler olarak irademizi ortaya koyduk. Hükümetimiz de bu arzu içinde. Zeus Sunağı’nı Bergama’ya kazandıracağız” dedi.

“Her eser yerinde güzeldir”

İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclis Üyesi Nezih Özuyar’ın yönettiği toplantıda Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Tarih Bölümü’nden Prof. Dr. Ali Sönmez, Zeus Sunağı’nın Bergama’dan Almanya’ya götürüldüğü tarihsel süreci anlattı. Gazeteci Ömer Erbil ise Zeus Sunağı için yapılan bu çalışmanın partiler üstü olduğuna değinerek “Uluslararası hukuk neye izin verecek bilmiyoruz ama Bergamalılar olarak büyük bir kampanya yapabiliriz. Tüm Avrupa’ya bunu anlatmalıyız. 9 yıl boyunca Zeus Sunağı’na ait parçaların Almanya’ya götürüldüğünü anlatmalıyız. UNESCO’nun ‘Her eser yerinde güzeldir’ diye bir tavsiye kararı var” şeklinde konuştu.

“Uzun soluklu bir çalışma”

Kültür ve Turizm Bakanlığı Yurtiçi Kaçakçılıkla Mücadele Şube Müdürü Özgür İrkin ise “Kültür varlıklarının korunması için bu kadar kıymetli insanın bir arada olmasından çok mutlu olduk. Bakanlık bürokratları, yerel idareciler, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri bir arada. 15 yıldır kültür varlıklarının iadesi için çalışıyorum. Zeus Sunağı ile ilgili karar 12 Ağustos’taki Büyükşehir Meclis toplantısında alınmıştı. Eser iadesi için diplomatik ve kültürel şartların olgunlaşması gerekiyor. Kültür varlıklarının iade süreçleri çok uzun soluklu olabiliyor. Büyükşehir ve çevre belediyelerinin bu konuda Bakanlık ile çalışması önemli. Kültür varlıklarının yurt dışına çıkmaması için de Büyükşehir ve ilçe belediyeleriyle ortak çalışma yapabil iriz” dedi.

Sonuç bildirgesi açıklandı

Zeus Sunağı toplantısının sonunda sonuç bildirgesi açıklandı. Bu kapsamda bir Bergama Sergisi’nin Avrupa’da dolaştırılarak Bergama ile ilgili tanıtım ve algı yaratılmasının sağlanması, Bergama’nın tespit edilecek yerlerinde restorasyon ve restitüsyon faaliyetlerine başlanılması, tarihi Domuz Alanı mevkiindeki Tonoz ve üzerindeki yapının Zeus Sunağı Çalışma Grubu’na tahsis edilmesi, hazırlanma aşamasında olan Bergama/UNESCO 2022-2024 Alan Yönetim Planı’nda Zeus Sunağı’nın önemini ifade eden tanımların yer alması, bir sonraki toplantının hukuki süreçteki teknik detayları pekiştirmek üzere konunun uzmanları hukukçular ile yapılması kararları alındı.

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi, Zeus Sunağı’nın anavatanı Bergama’ya geri getirilmesi için çalışmaların başlatılmasına 12 Ağustos 2020 tarihli toplantısında oy birliğiyle karar vermişti..

Bu post SOYER; “ZEUS SUNAĞINI AİT OLDUĞU TOPRAKLARA GERİ GETİRECEĞİZ..” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.