Kuzey Ege’de; Bergama-Aliağa-Kınık ve Dikili İlçelerini kapsayan havza tarihi açıdan Karesi Beyliğinin güney sınırını ve en önemli askeri/ idari merkezlerinden biri olan YAHŞİ-İLİ
(Bergama ve çevresi) bölgesini oluşturmaktaydı.
Bu dört ilçede ki, kökeni doğrudan Karesi Beyliği dönemindeki aşiret yerleşimlerine, iskan politikalarına veya beyliğin kurucu boylarına dayanan köyler ve yerleşim dokuları:
1- Bergama Bölgesi ( Karesi Güney Başkenti) Karesi Beyliği ikiye bölündüğünde Bergama, Yahşi Han’ın idari merkezi olmuş ve tahrir kayıtlarında en yoğun Türkmen iskanına ulaşılmıştır. Tahrir kayıtları (fethedilen bölgelerin idari, demografik yapısını ve ekonomik durumunu tesbit edip vergilendirmek amacıyla yapılan resmi çalışmalardır)
• Pınarköy, Narlıca, Tepeköy, Yalnızev köyleri Bergama-Dikili yolu üzerindeki bir vadi boyunca sıralanmıştır. Karesi Beyliğinin ana omurgasını oluşturan Oğuz-Çepni boyunun bölgedeki en eski ve en köklü yerleşimleridir. İnanç, gelenek ve ağız özellikleri bakımından Karesi çepnileriyle akrabadır.
• Kozak Yaylası Köyleri: Karesi türkmenlerinin yazlak olarak kullandığı ve beylik döneminden itibaren kalıcı yerleşime açılan köylerdir. Yukarıbey, Demircidere, Aşağıbey, Göbeller, Kıranlı, Karaveliler örnektir.
• Yüncü yörük köyleri: Karesi dokusunun en belirgin olduğu, hayvancılık ve dokumacılıkta bilinen aşiret köyleridir. Tekkedere, Cebeci, Seklik, İsmailli, Çamavlu bu grup köylerdendir.
2-Kınık Bölgesi: İlçe adını doğrudan Oğuzların Kınık boyundan alır. Bölge 1306 yılında Karesi Beyliğine katılmış ve yoğun nüfus transferine uğramıştır. Bu bölgedede, tarım ve idari merkez Poyracık Köyüdür. Kınığın dağlık kesimlerinde yer alan Arpaseki,Taştepe, Örtülü, Kodukburun, Elmadere, Kalemköy uzun süre göçebe/ yarı göçebe yaşayan topluluklardır. Kalemköy, Karesi Bey’in babasının adı,
Kalem Şah’tır.
3-Aliağa Bölgesi: Karesi denizciliğinin etkisi, Çandarlı Körfezi yerleşimlerini etkilemiştir. Saruhan Beyliği ile Karesi Beyliği arasında bir geçiş ve sınır bölgesidir.
4-Dikili Bölgesi: Dikili-Çandarlı, Karesi Beyliğinin denizciliği öğrendiği , tersane ve liman olarak kullandığı kıyı şerididir. Çandarlı limanı, sığınak ve üs olarak kullanımın yanında, deniz ticaretinin yapıldığı yerdi.
•Bademli-Denizköy: Karesi sahil muhafızlarının ve denizci türkmenlerin rum nüfusla beraber yaşadığı ve zamanla türkleşen sahil köyleridir.
Özetleyici ayırt etme noktası:
Bu bölgelerdeki bir yerleşimin ” Karesi kökenli” olduğunu anlamanın en pratik yolu, köyün çepni olması veya yaşlıların ağzının hala Dursunbey/ Sındırgı yöresiyle dilsel ve kültürel bağların( halı motifleri, gelin adetleri, yüncü isimlerinin araştırılması yeter.)
Bölge, 1340′ lardan sonra Osmanlı’ya geçtiği için, bu köyler erken dönem Osmanlı tahrir defterlerinde “Karesi Livası” veya ” Hüdavendigar Sancağı Karesi Kazası” sakinleri olarak kaydedilmiştir…
