Aliağa İlçesi’nin en yaşlı zeytin ağacı. Yüzyıllara canlı tanık. Aliağa topraklarında kök salmış, tarihi mirasımız. Medeniyetlerin gölgesinde büyüyen, bilge. Aliağa’nın kalbinde yaşayan, direnç simgesi. Geçmişten geleceğe uzanan doğa anıtı. Aliağa İlçe toprağının en eski şarkısını fısıldayan, Aliağa tarihinin kökleriyle buluşma noktası.
2019 Yılında, Yenişakran-İncirlikten 5 arkadaş, sonbahar yağmurlarını fırsat bilip, çam mantarı toplamaya çıktığımızda tanıştık, yüzyılların zeytin ağacıyla.
Zeytin ağacının toprağa tutunuşu, dokusu, boğumlu ve kovuklu yapısı, yapraklarının canlılığı ilk karşılaşmada,
” ben yüzyıllardır buradayım”, ” ben yüzyıllardır buralıyım”, diyordu.
2000’li Yılların başında Stefano Mancuso, Frantisek Boluska ve Eric Brenner öncülüğünde tartışılmaya başlanan “Bitki Nörobiyolojisi” disiplini, bitkilerin sadece pasif ve kimyasal tepkiler veren canlılar olmadığını; sinir sistemine benzer, elektrik tabanlı işleyen, iletim hatlarına ve kolektif bilgi işleme kapasitelerine sahip olduğunu savunmaktadır.
* Elektriksel sinyal iletimi: Yaprağa yapılan bir dokunuş veya zararlı atağı, bitki boyunca elektriksel hatlar üzerinden iletilir.
*Kök uçları ve “kolektif beyin” :
Bitkilerin tek bir merkezi beyni yoktur. Kök uçlarındaki “apikal meristem” adı verilen bölgeler, yoğun elektriksel sinyal alışverişi yapar. Kimyasal gradyanları (çözelti içindeki farklı sıvı değişimleri) algılar.
* Hayvan sinir sisteminde mesaj taşıyan ( serotonin, dopamin, glutanat ve gaba) gibi moleküller, bitki dokularında da bulunur.
* Hafıza ve öğrenme: Bitkilerin zararsız uyaranları ” hatırladığı ” ve bunlara karşı enerji harcamayı bıraktığı deneysel olarak gösterilmiştir. (Küstüm otu deneyi )
Yukarıda fotografını gördüğünüz “yüzyılların zeytin ağacı “, Aliağa- Aşağışakran, Rum Deresi Sokak, Bosçakır Mevkiinde.
Tarla sahibi; Yenişakran Belediye’sinin açık olduğu yıllarda, Belediye Meclis Üyeliği (2009-2014)
görevinde de bulunan Ahmet Yıldırım’dır.
Zeytindeki incelemeler:
Gövde bölümü ; 6 m. genişlikte.
Kök bölgesi;( yerden 75cm. )8.5m
Ölçüleri ve resimleri yapay zeka
( gemini ve chat gbt ) ye sorduğumda aldığım yanıtlar:
Zeytin ağacı, dokusu, boğumlu ve kovuklu yapısı, zeytin yapraklarının görünüşünden anlaşıldığı üzere çok çok yaşlı bir ağaçtır.
Zeytin ağaçları büyüdükçe gövdelerinde kovuklar oluşur. İç kısımları boşalabilir. Dış kabuk ve canlı doku katmanları büyümeğe devam eder. Bu durum yıllık olarak halka sayımını veya sadece çap a bakarak kesin yaş belirlemesini zorlaştırabilir.
• Akdeniz ikliminde zeytin ağaçları yıllık ortalama (0,5-1,5cm.) büyüme gösterir.
• Gövde çevresi 6m. olan anıtsal bir zeytin ağacının çapı= 1, 9m. dir.
• Kovuklu yapı, içteki boşalmalar ve budaklı/ girintili çıkıntılı gövde yapısı göz önüne alındığında, bu çaptaki zeytin ağaçlarının yaşı; 800-1500 yıl arasında değişmektedir.
” Yüzyılların Anıt Zeytin Ağacı”, Çandarlı Körfezi’ni gece gündüz seyrediyor. Denizcilere, kerteriz veriyor. Ağacın yanından, batı yöne baktığınızda, Çandarlı (Pitane), Kazıkbağları (Elaia) ve Aliağa-Myrina koyları görülmekte.
Not: Yüzyılların zeytin ağacının fotograflanmasında yardımcı olan, Hüseyin Gül ve oğlu Uğur Cem Gül’e teşekkürlerimle.
Anıt olmaya aday zeytin ağacını görmek isteyenler:
İzban Aliağa istasyonundan kalkan ESHOT 835-837 no’lu otobüsler ile, Yenişakran – Demirkent durağından doğu yöne yaklaşık 800-900m. yürüyerek ulaşabilirler…
