Antik çağın en bilinen, kehanet figürleri, “Sibylline Kehanetler”i metinlerinde antik Aliağa-Myrina kenti için ilginç kehanetler yer almaktadır.
Önce kahinleri tanıyalım:
Antik dönemde, “Sibil” (Sibylla), tek bir kişiden ziyade, trans halinde kehanetlerde bulunan kadın kahinlere verilen genel bir ünvandır. Akdeniz Coğrafyasında, (Yunanistan-İtalya-Anadolu-Yakındoğu) farklı “Sibil” kahinleri çıkmıştır.
Anadolu ve özellikle Ege coğrafyasında ( Aliağa- Myrina, Truva,İzmir vb.) kehanetlerin arkasında en ünlü Sibil, Erythrai’li (Ildırı-Çeşme)
Herophile’dir.
Antik dönemde öne çıkan Sibil merkezleri:
• Erythrai (Ildırı-Çeşme), Ege ve Batı Anadolu ile ilgili deprem ve yıkım kehanetleri (Myrina dahil) büyük kısmı, Herophile’ye aittir. Bazı antik kaynaklarda, Troas (Çanakkale) veya Samos (Sisam) kökenli olduğu da aktarılmıştır.
• Kyme, Sibil geleneğinin Aeolis Bölgesindeki önemli ayaklarından biridir.
• Cumae (Napoli/ güney İtalya), Roma tarihini etkileyen ünlü Sibyillina kitaplarını Roma Kralı Tarquinius’a satan İtalya Sibilidir.
• Delphi ve Klaros: Yunan anakarası ve İzmir-Menderes yakınlarındaki merkezlerdir.
Sibil efsaneleri ve kahin figürleri geniş bir zamana yayılmıştır.
* İlk Sibil anlatıları ve Erythrai’li Herophile’nin yaşayış dönemi, Truva Savaşından önceki ve sonraki süreçlere
(MÖ. 11-8.yy. arasına) tarihlendirilir. Antik yazarlar, Herophile’ nin, Truva’nın yıkılacağını önceden haber verdiğini aktarır.
* Klasik ve Helenistik dönem(MÖ.6-3yy.): Filozof Herakletios (MÖ.500 civarı) metinlerinde tek bir Sibil figüründen bahsederken, MÖ. 4.ve1.yüz yıllar arasında antik dünyada 10 farklı Sibil kahininden bahsedilmeye başlanmıştır.
* Roma ve antik çağ metinleri (MÖ.1-MS 6.yy.) Aliağa-Myrina, İzmir, Kyme gibi kentlerin felaketlerini anlatan “Oracula Sibyllina” derlemeleri; bu köklü kehanet geleneğinin Roma ve erken Hristiyanlık dönemlerinde şiirsel formda kaleme alınmış ve güncellenmiş şeklidir.
Oracula Sibyllina ( 3. kitap, 420-425 satırlar arası) Aliağa-Myrina şöyle anılır: (Orijinal çeviri)
” Derin yarıklar açılacak toprakta
ve dipsiz uçurumlar;
ve pek çok kent,
insanlarıyla birlikte
yutulup düşecek içine:
Asya’da——Iassos, Kebren, Pandonia, Kolophon, Efes, İznik, Antakya, Sinop, İzmir, Myrina.
En mutlu, Hierapolis-Astypalaia ve Gazze.
Sibil’in Aliağa-Myrina için kehaneti, Roma İmparatorluk döneminde kelimesi kelimesine gerçekleşti.
Roma’lı ünlü tarihçi “TACİTUS”:
MS. 17 yılında meydana gelen Anadolu depreminde Annales, kitap 2 bölüm 47)
“Asya’nın 12 ünlü kenti, gece vakti aniden meydana gelen bir depremle yerle bir oldu; yıkım, beklenmedik an hissedildiği için felaketin ağırlığı daha da arttı. Açıkta olanlar için bile kaçış imkanı yoktu. Yarılan yerler onları içine yutuyordu.Devasa dağların alçaldığı, düz alanların yükseldiği ve gecenin karanlığında kaybolan yerlerin alevlerle kaplandığı bildirildi. Sardes’liler en büyük felaketi yaşadıkları için en çok acıyan bakışları üzerine çektiler…
Benzer yıkım, Aliağa-Myrina, Kyme, Magnesia, Mostene, Aigai, Hierapolis, Temnos, Philadelphia, Tmolos, Aegae ve Apollonis kentlerini de vurdu.
Deprem sonrası, Roma İmoaratoru Tiberius; Aliağa-Myrina dahil zarar gören 12 kente 10.000.000 sestertius tutarında mali yardımda bulundu. 12 kenti, 5 yıl boyunca tüm vergilerden muaf tuttu.
Aliağa-Myrina arkeolojik kazısı yapılılınca, depremden öncesi meydana çıkacağı için çok çok önemli olacaktır.
İmparator Tiberius’a teşekkür için 12 kent, örneği Napoli Ulusal Arkeoloji Müzesinde sergilenen “Tiberius kabartma anıtı” yaptırmışlardır…
