M.Ö. 4.yy.da yaşayan Ksenofon’un yazdıklarına başlamadan önce onu tanıyalım:
Antik Yunan tarihinin, edebiyatının ve askeri dünyasının önemli figürlerindendir. M.Ö. 430/354 yılları arasında yaşamıştır. Atinalı, tarihçi, filozof ve askerdir. Sadece odasında oturan değil; savaş meydanlarında bulunmuş, komutan, çiftlik işletmiş aristokrat ve Sokrates’ten eğitimli filozoftur.
Hellenika adlı eserinin 3. kitap,
1. bölümünde, Myrina ile ilgili özel bir siyasi durum ve yönetim yapısı anlatır.
a)- Pers Kralı tarafından sadakatı karşılığında Eratria’lı ( Çeşme-Ildırı)
Gongylos’ a verilmiş bir” hediye kenttir”.
b)- M.Ö. 399 yılında Gongylos hanedanı tarafından yönetilmektedir.
c)- Sparta Ordusu bölgeye geldiğinde onlarla iş birliği yaparak Pers boyunduruğundan çıkmaya çalışmıştır.
Myrina kazılarında bulunan ve o dönemin siyasi ilişkilerini yansıtan arkeolojik verilerle ( mühürler, sikkeler, ve terracotta figürinlerinin bir kısmının, paralellik göstermesi) araştırmacılar için çok değerlidir. Özellikle, ” sürgün bir yunan ailesinin Pers desteğiyle, bir Yunan şehrini yönetmesi” O dönemin Anadolu’sunun siyasi, karmaşık yapısının en iyi özetidir.
Kitapları bu güne ulaşan bir diğer yazar, Ps. Skylaks. Önce tanıyalım:
Klasik antik çağ coğrafyasının en eski ve en eksiksiz denizcilik rehberlerinden birini yazan, ancak tarihin karanlığında kaybolduğu için ünlü bir amiralin gölgesine gizlenmiş, gizemli bir antik yazardır.
Periplus adlı eser, MÖ. 4yy. ın ortalarında yazılmıştır. Antik denizcilik rotalarını ve kıyı kentlerini listelemiştir.
Myrina ile verilen bilgiler kısa da olsa, bölgenin o dönemdeki jeopolitik yapısını anlamak adına önemlidir.
Eserin 98. bölümünde:
a)- Coğrafi konum: Myrina, Aiolis bölgesindeki Grek şehirleri arasındadır. Kıyı boyunca limanları ve kentleri bir rota dahilinde sıralarken, Myrina’yı, Kyme ile Gryneion arasında verir.
b)- Ps. Skylaks, listelediği kentlerin liman olup olmadığını belirtir. Myrina, güvenli bir liman sahip, deniz ticareti rotası üzerinde bir Aiolis kentidir.
c)- Myrina, Hellenis şehri olarak tanımlanır. O dönemde, Pers yönetimi altında olsa bile şehrin kültürel ve nüfus yapısının Grek karakterini korudığunu tescillemektedir.
Ps.Skylas’ın kısa notları tarihciler ve arkeologlar için 3 nedenden önemlidir.
A)- Eser MÖ. 350 yıllarına tarihlenir. Ksenofon’un bahsettiği Gongylos Hanedanı (MÖ.399) döneminden yaklaşık 50 yıl sonrasıdır. Büyük İskender’in gelişinden hemen önceki dönemde, hala ayakta, işlek ve önemli bir liman kenti olduğunu kanıtlar.
B)- Tarihçi Heredot, Aiolis’in 12 şehrinden bahsederken Myrina’yı listeler. Ps. Skylas ise bir denizci gözüyle listeyi onaylar.
C)- Stratejik liman fonksiyonu, Myrina Limanı, antik dünyada terracotta figürinlerinin ve bölge tarımsal ürünlerinin ihraç edildiği ana kapılardan biridir.
Skylaks’ın Myrina’yı deniz rotasında göstermesi, sadece bir yerleşim yeri değil, aynı zamanda Ege Denizindeki deniz trafiğinin durak noktalarından biri olduğunu gösterir.
Periplus( deniz seyahati) kitabı bu gün bizlere; destansı öyküler anlatmaz. Myrina’nın MÖ. 4yy. ortasındaki varlığını, konumunu, denizci dünyasındaki bilinirliğini belgeleyen ” resmi bir kimlik” işlevi görür…
