Olay, bir yıldızın süper kütleli bir kara deliğe fazla yaklaşmasıyla başladı. Yıldız, “gelgit bozulma olayı” olarak bilinen süreçte malzemelerini kara deliğe akıtarak parçalandı. “AT2020afhd” diye kayda geçen bu olay, ünlü fizikçi Albert Einstein’ın genel görelilik kuramının en tuhaf öngörülerinden birini test etmek için adeta doğal bir laboratuvara dönüştü: Dönen ve çok büyük kütleli cisimlerin, uzay-zamanın kendisini de yavaş bir girdap gibi sürüklediği teorisi.

Bilim insanları, bu yıldız kalıntısından yayılan X-ışınları ve radyo dalgalarındaki ritmik dalgalanmaları izleyerek, bir kara deliğin çevresindeki uzay zaman dokusunu gerçekten de büküp döndürdüğüne dair şimdiye kadarki en net kanıtı elde ettiklerini açıkladı. Bu etki, Lense-Thirring presesyonu olarak biliniyor.

Gelgit bozulma olayları doğası gereği oldukça kaotik. Kara deliğe yaklaşan yıldız uzayıp parçalanırken, ortaya çıkan gaz kara deliğin etrafında parlak bir disk oluşturuyor. Bazı durumlarda bu diskten, ışık hızına yakın hızlarla fırlayan madde jetleri de ortaya çıkıyor.

AT2020afhd’yi özel kılan da tam olarak buydu. Olayı izleyen astronomlar, X-ışını parlaklığının düzenli aralıklarla, 10 kattan fazla artıp azaldığını fark etti. Bu döngü her 19,6 günde bir tekrarlanıyordu. Kısa süre sonra radyo teleskopları da aynı ritmi yakaladı.

Asıl kritik nokta ise bu sinyallerin birlikte “sallanmasıydı”. X-ışınları ve radyo dalgaları senkronize biçimde değişiyordu.

Çalışmanın yazarlarından ve Cardiff Üniversitesi’nden Cosimo Inserra, ZME Science’a yaptığı açıklamada, “Bu çalışma, Lense-Thirring presesyonuna dair şimdiye kadarki en ikna edici kanıtı sunuyor. Dönen bir topacın etrafındaki suyu girdap gibi sürüklemesi misali, kara deliğin uzay-zamanı da peşinden sürüklediğini görüyoruz” dedi.

Bu eşzamanlı dalgalanma, bilim insanlarına rastgele bir parlamaya tanık olmadıklarını gösterdi. Aksine, yıldız kalıntılarından oluşan disk ve dışarı fırlayan jet, kara deliğin dönüşüyle bükülen uzay zamanın etkisiyle yavaşça yön değiştiriyordu.

Bu davranışı yakalayabilmek için ekip, NASA’nın X-ışınlarını izleyen Neil Gehrels Swift Gözlemevi verilerini, Karl G. Jansky Very Large Array başta olmak üzere çeşitli radyo teleskoplarının gözlemleriyle birleştirdi.

EINSTEIN BİR KEZ DAHA HAKLI ÇIKTI

Einstein bu etkiye ilk kez 1913’te işaret etmiş, birkaç yıl sonra Avusturyalı fizikçiler Josef Lense ve Hans Thirring matematiksel temelini ortaya koymuştu. Ancak bir kara deliğin yakınında uzay zaman sürüklenmesini gözlemek, bugüne kadar son derece zordu.

Dünya’ya yakın ölçekte, uydular bu etkinin çok küçük versiyonlarını tespit edebilmişti. Kara deliklerin yakınında ise etki çok daha güçlü olmalıydı, fakat aşırı kaotik ortam içinde bunu ayırt etmek büyük bir zorluktu.

Bu çalışma, yıldız kalıntılarını adeta bir “izleyici” gibi kullanarak bu kaosu aşmayı başardı. Yığılma diski presesyon yaparken görünen alanı değişti ve bu da X-ışınlarında dalgalanmaya yol açtı. Jet Dünya’ya doğru yönelip uzaklaştıkça radyo parlaklığı artıp azaldı. İki sinyal birlikte, bükülmüş uzay zamanın görünmez geometrisini ortaya koydu.

Inserra, “Bu, fizikçiler için gerçek bir hediye. Yüz yılı aşkın süre önce yapılan öngörüleri doğrulamış oluyoruz. Aynı zamanda bu gözlemler, bir yıldızın kara deliğin muazzam çekim gücüyle parçalandığı olayların doğasına dair bilgimizi de artırıyor” dedi.

AT2020afhd, bir kara deliğin uzay-zamanı kelimenin tam anlamıyla sürükleyebildiğini göstererek, soyut bir teorik öngörüyü gözlenmiş bir olguya dönüştürdü.

Araştırmanın bulguları Science Advances dergisinde yayımlandı…

Kaynak: NTV

Bu post EINSTEIN BİR KEZ DAHA HAKLI ÇIKTI, UZAY ZAMAN GİRDABI İLK KEZ GÖZLEMLENDİ… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Loeb’e göre bu gök cismi, normal maddeyle temas ettiğinde yok olan ve muazzam enerji açığa çıkaran antimaddeden oluşmuş olabilir.

Loeb, Medium’da yayımladığı yazısında antimaddeyi “evrendeki en verimli yakıt” diye nitelendirerek, 3I/ATLAS gerçekten antimadde içeriyorsa Güneş rüzgârıyla etkileşime girdiğinde gama veya X ışınları yayabileceğini belirtti.

Bu tür sinyallerin NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu tarafından tespit edilebileceğini söyleyen Loeb, teorisinin “eğitimsel” amaç taşıdığını vurgulasa da iddiası, bu gizemli ziyaretçinin basit bir kuyrukluyıldızdan fazlası olabileceği tartışmalarını yeniden alevlendirdi.

Loeb ayrıca, böyle bir antimadde gövdesinin “evrendeki en verimli motor” olacağını ve bunun uzaylılara ait teknolojik bir köken ihtimalini yeniden gündeme getirdiğini ifade etti.

NADİR ZİYARETÇİ

3I/ATLAS (C/2025 N1), 1 Temmuz 2025’te Hawaii’deki ATLAS teleskop sistemi tarafından keşfedildi. Bu cisim, ʻOumuamua (2017) ve 2I/Borisov’dan (2019) sonra Güneş Sistemi’ne dışarıdan gelen üçüncü ziyaretçi oldu.

Astronomi dergisi Sky & Telescope’a göre, 3I/ATLAS’ın yörüngesi ekliptiğe 175 derece eğimli, yani Güneş Sistemi düzlemine oldukça yakın.

Harvard’lı bilim insanı Loeb 3I/ATLAS’ın kütleçekim dışı ivmelenme gösterdiğini, bunun da nesneye ek bir kuvvetin etki ettiğini düşündürdüğünü savunuyor.

ANTİMADDE TEORİSİ

Loeb’e göre, 3I/ATLAS antimaddeden oluşuyorsa, Güneş Sistemi’ndeki parçacıklarla etkileşime girdiğinde hem bu ivmeyi açıklayabilir hem de alışılmadık bir ışıma yaratabilir.

“Madde ve antimadde karışımı en verimli yakıtı sunar” diyen Loeb, “Kütlenin tamamen enerjiye dönüşümü, hiçbir kimyasal ya da nükleer tepkimeyle kıyaslanamaz” ifadelerini kullandı.

Ancak antimaddenin son derece nadir ve üretimi pahalı olduğuna dikkat çekti:

“Dünya’da bir gram antimadde üretmenin maliyeti yaklaşık 5 katrilyon dolar olurdu.”

Her ne kadar bu fikir bilim kurguya yakın görünse de Loeb, hipotezinin test edilebilir olduğunu savunuyor. Bilim insanına göre, gelecekte yapılacak gözlemlerle yüksek enerjili ışıma ya da sıra dışı tayf izleri aranarak bu ihtimal doğrulanabilir.

BİLİM DÜNYASI NE DİYOR?

Loeb’in iddiası bilim çevrelerinde temkinli karşılandı. Kanada Regina Üniversitesi’nden astrofizikçi Dr. Samantha Lawler, EarthSky’a yaptığı açıklamada, “Olağanüstü iddialar olağanüstü kanıtlar gerektirir; sunulan kanıtlar ise kesinlikle olağanüstü değil” dedi.

Ünlü fizikçi Brian Cox da 3I/ATLAS ile ilgili iddiaları “saçmalık” diye nitelendirdi.

NASA da The Guardian’a yaptığı açıklamada, 3I/ATLAS’ın “gözlemlenebilen tüm özellikleriyle doğal bir kuyrukluyıldız gibi davrandığını” ve yapay ya da egzotik bir bileşim işareti bulunmadığını bildirdi.

Bilim insanları, kuyruklu yıldızların Güneş’e yaklaştıklarında yüzeylerinden gaz püskürmeleri nedeniyle yörüngelerinde küçük sapmalar göstermesinin olağan olduğunu hatırlatıyor. Ayrıca, evrende büyük miktarda antimadde bulunmadığını gösteren gama ışını gözlemleri de bu iddiayla çelişiyor.

Loeb de büyük antimadde kütlelerinin Büyük Patlama’dan kısa süre sonra yok olmuş olması gerektiğini kabul ediyor.

Tartışmalar sürerken, bilim insanları 3I/ATLAS’ı gözlemlemeyi sürdürüyor. Dünyanın dört bir yanından bilim insanı bu sıradışı nesneyi gözlemlemek ve onunla ilgili bilimsel makale yazmak için adeta yarışıyor.

Loeb, “Eğer 3I/ATLAS tamamen doğal bir kuyrukluyıldız çıkarsa bile, yine de sevinmeliyiz; çünkü doğa bizi hâlâ şaşırtabiliyor” diyerek yazısını sonlandırdı…

Kaynak: NTV

Bu post AVİ LOEB’DEN YENİ HİPOTEZ: “3I/ATLAS ANTİMADDE’DEN OLUŞMUŞ OLABİLİR…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

NASA’nın X-ışını teleskopları sayesinde bu yapı görüntülendi. Servis edilen görüntü, gerçekten de ürkütücüydü.

1500 yıl önce ölen yıldızın kalıntısı…

Bundan 1.500 yıl kadar önce, galaksimizde bulunan dev bir yıldız, “nükleer yakıtının” tükenmesinin ardından kendi içine çöktü. Böylece aşırı yoğun bir gök cismi olan nötron yıldızına dönüştü.

Nötron yıldızları kendi eksenleri etrafında çok hızlı bir şekilde dönerken Dünya üzerinde taklit edilemeyecek derecede uç noktalara ulaşıp fiziğin sınırlarını zorluyor. Pulsar adı verilen bu yapılardan genç olanlar, sık sık madde ve antimadde püskürtür. Bu da görkemli görüntülerin temelini oluşturuyor.

2001 yılında NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi tarafından ilk defa gözlemlenen PSR B1509-58 pulsarı ve etrafındaki nebula (MSH 15-52) bir insan elini andırıyor. Nötron yıldızı ise el figürünün avucunda duruyor. Gök cismi Dünya’dan 16 bin ışık yılı uzakta bulunuyor.

NASA’nın yeni X-ışını teleskobu olan X-ışını Polormetre Kâşifi (IXPE), MSH 15-52’yi 17 gün boyunca gözlemledi. Bu gözlem süreci sonucunda nebuladaki elektromanyetik alanların nasıl şekillendiği de ortaya çıktı. Elin bilek kısmındaki parlaklığın da bu kısımdaki yoğunluktan ve türbülanstan kaynaklandığı varsayılıyor.

Araştırmanın sonuçları The Astrophysical Journal’de yayımlandı…

Bu post NASA,’dan”Ölen” Bir Yıldızın İnsan Eline Benzeyen Ürkütücü Görüntüsü… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Yapılan yeni çalışmayla birlikte X ışınıyla gözlemlenen en küçük yapı taşı da bir atom tanesine kadar düştü. Bilim insanları, bu başarıyla pek çok yeni yolun ve keşfin de önünün açılmasını bekliyor.

Yukarıda gördüğünüz fotoğraf, tek bir demir atomundan oluşan supramolekülün X ışını altındaki görüntüsünden oluşuyor.

Bu başarı ne işe yarayacak?
Günümüz teknolojisiyle atomları normal bir şekilde gözlemlemek ve fotoğrafını çekmek dahi mümkün. Ancak X ışını olmadan herhangi bir şeyin içi görüntülenemeyeceği gibi atomlarda da aynı şey geçerli.

Atomların X ışını ile gözlemlenmeye başlaması, en küçük ve temel yapı taşımızın içinde neler olduğunu çok daha iyi görmemizi sağlayacak. Aynı zamanda bir atomun kimyasal durumu hakkında çok daha detaylı bilgiler edinebilecek.

Bu keşiflerden ilki de aslında çalışmayla birlikte yapıldı. Bilim insanları, oldukça nadir bulunan terbiyum atomunu incelediklerinde atomun kimyasal durumunu değiştirmediğini gördü. Demir atomu ise etrafıyla yoğun bir şekilde etkileşim gerçekleştiriyordu.

Çalışma, Ohio Üniversitesi, Chicago Üniversitesi ve Argonne Ulusal Laboratuvarı’ndan bilim insanları tarafından gerçekleştirildi, Nature’da yayınlandı…

Webtekno

Bu post Bugüne Değin İlk Kez Tek Bir Atom Tanesi, X Işını Sayesinde Fotoğraflandı… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Geçtiğimiz yıllarda bu olayın videoları paylaşıldı. Şimdi ise NASA, yeni bir ‘kara deliğin bir cismi içine çekmesi’ anını yakalamayı başardı. Gelin duruma hep beraber göz atalım.

250 milyon ışık yılı uzaktaki bir kara delik, bir yıldızı yuttu…

Yakın zamanda çok sayıda NASA teleskopu, bir kara deliğin kendisine çok yakın dolaşan ‘şanssız’ bir yıldızı yuttuğu anı gözlemlemeyi başardı. Dünya’dan yaklaşık 250 milyon ışıkyılı uzaklıkta, başka bir galaksinin merkezinde yer alan bu kara deliğin bir yıldızı yutması neden mi önemli?

Çünkü bu kaydedilen yıldızın yutulma anı, şimdiye kadar bu olayın en yakından gözlemleneni. Ayrıca daha önceki incelemeler, olay sebebiyle ortaya çıkan parçacıklar nedeniyle tam olarak görülemiyordu.

Yıldız, kara deliğin yerçekimi tarafından iyice parçalandıktan sonra, gökbilimciler kara deliğin etrafındaki yüksek enerjili X ışınında çarpıcı bir artış gördüler. Bu da yıldız malzemesinin kara deliğe doğru çekildiği sırada kara deliğin üzerinde ‘Corona’ adı verilen aşırı derecede sıcak bir yapı oluşturduğuna işaret ediyor.

Corona dediğimiz bizim bildiğimiz virüs olan değil. Gökbilimciler, bir sıcak plazma bulutuna veya elektronları sıyrılmış gaz atomlarına Corona adını veriyorlar…

Olayın simülasyonu niteliğinde bir animasyon:

Bu post Bir Kara Delik Bir Yıldızı Yuttu, NASA Bu Anı Gözlemledi… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Teknik olarak konuşacak olursak kara deliklerin kendilerine ait bir manyetik alanı yokken, kara deliği çevreleyen yoğun plazmanın manyetik alana sahip olduğu biliniyor. Kara deliğin etrafında dönen bu plazma, içindeki yüklü parçacıklar sayesinde bir elektrik akımı ve manyetik alan oluşturuyor.

Plazma akışının yönünün kendiliğinden değişmediği gerçeği ise, manyetik alanın son derece stabil olduğu anlamına geliyor. Ancak keşfedilen son bilgilere göre gökbilimciler, tüm manyetik alanını tersine çevirebilen süper kütleli bir kara deliğin varlığına dair kanıtlar bulmuş olabilir gibi gözüküyor.

Gökbilimciler, yüz milyonlarca ışık yılı uzaklıktaki bir galaksinin aniden ‘parladığını’ fark etti..

Son zamanlarda gökbilimciler dünyası, manyetik alanını tersine çeviren bir kara deliğin varlığına işaret eden kanıtlar karşısında şoka uğramış durumda.

Temel olarak, bir manyetik alanı, kuzey ve güney kutbu olan basit bir mıknatısta olan manyetik alan gibi düşünülebilirsiniz. Bir manyetik ters çevirme ise, bu hayali kutbun yönünün dönmesi ve manyetik alanın yönünün değişmesi olarak tanımlanabilir. Bu etki, yıldızlar arasında oldukça yaygındır. Mesela gezegenimizin parçası olduğu Güneş Sistemi’nin ana yıldızı olan Güneş, manyetik alanını her 11 yılda bir tersine çevirir. Hatta Dünya bile birkaç yüz bin yılda bir manyetik tersinme geçirir.

Ancak bu durumun süper kütleli kara delikler için olası olmadığı düşünülüyordu. En azından şimdiye kadar. Otomatik bir gökyüzü araştırması, 2018 yılında, 239 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir galakside ani bir değişiklik tespit etti. 1ES 1927+654 olarak bilinen gökada, görünür ışıkta eskisine göre 100 kat daha parlaktı. Keşfedilmesinden kısa bir süre sonra Swift Gözlemevi, galaksinin ışığını X-ışınları ve ultraviyole ile yakaladı. Bölgeye ilişkin arşiv gözlemleri araştırması ise galaksinin aslında 2017’nin sonlarına doğru aydınlanmaya başladığını ortaya çıkardı.

Kara deliklerin manyetik alanını tersine çevirebildiğini gösteren ilk kanıtlar..

O zamanlar bu ani parlamaya neden olan şeyin, galaksinin süper kütleli kara deliğinin yakınından geçen bir yıldız olduğu düşünülüyordu. Teoride böylesine yakın bir karşılaşmanın, yıldızı parçalaması ve kara deliğin yığılma diskindeki gaz akışını bozacak bir gelgit bozulmaya yol açması gerekiyordu. Ancak söz konusu yeni çalışma, durumun bundan çok daha farklı olabileceğini gösteriyor.

Araştırma ekibi, radyodan X ışınlarına kadar tüm ışık spektrumu boyunca galaktik parlamanın gözlemlerini inceledi. Bu inceleme sırasında ekibin dikkatini çeken şeylerden birisi, X-ışınlarının yoğunluğunun çok hızlı bir şekilde düşmesiydi. X-ışınlarının genellikle yoğun manyetik alanlar içinde spiral oluşturan yüklü parçacıklar tarafından üretildiği göz önüne alındığında ise bu, akıllara kara deliğin çevresinde manyetik alanda ani bir değişiklik meydana gelmiş olabileceğini getirdi.

Bununla birlikte ekip, aynı zamanda galaksideki görünür ve ultraviyole ışık yoğunluğunun arttığını gözlemledi. Bu da kara deliğin toplanma diskinin parçalarının daha da ısındığını gösterir; ancak bu bahsetmiş olduğumuz etkilerin hiçbiri, tahmin edildiği gibi bir gelgit kesintisi olayı sonucunda yaşanması beklenen etkilerden değildir.

Eldeki verilere bakacak olursak, gökbilimciler, manyetik ters çevirme teorisinin bu duruma çok daha uygun olduğunu düşünüyor. Ekibin konuya dair yapmış olduğu açıklamalara göre, bir kara delik birikim diskinin manyetik alanında bir ters dönüş yaşanması halinde, alanın ilk olarak birikim diskinin dış kenarlarında zayıflamalar meydana gelmesi gerekiyor. Bunun sonucunda ise disk, daha verimli bir şekilde ısınabiliyor. Buna ek olarak, daha zayıf bir manyetik alan, yüklü parçacıklar tarafından daha az X-ışını üretildiği anlamına geliyor. Manyetik alanın tersine dönmesi tamamladıktan sonrasında ise disk, orijinal durumuna geri dönüyor.

Elde edilen bu kanıtlar, bir galaktik kara deliğin manyetik olarak tersine çevrilebildiğini gösteren ilk gözlemler olarak öne çıkıyor. Artık bu durumun mümkün olduğu bilinse de, ne kadar sıklıkla meydana geldiği henüz bilinmiyor. Araştırmacılar, bir galaksinin kara deliğinin manyetik alanını kaç defa tersine çevirebildiğinin anlaşılması için çok daha detaylı gözlemlerin yapılması gerektiğini ifade ediyor…

Webtekno

Bu post Kara Deliklerin Manyetik Alanlarını ‘Tersine’ Çevirebildiği Keşfedildi… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Çekilen fotoğrafa geçmeden önce IXPE uzay aracından bahsedecek olursak; kara deliklerin, nötron yıldızlarının ve pulsarların kozmik X-ışınlarının polarizasyonunu ölçmek için tasarlanmış ve toplamda üç teleskoba sahip bir gözlemevi diyebiliriz.

IXPE, geçtiğimiz aralık ayında fırlatıldı ve haliyle henüz görevin çok başında. Ancak gelen ilk fotoğraf bile bu görevin karşımıza ne kadar eşsiz görüntüler çıkaracağının bir kanıtı niteliğinde. Dilerseniz gelin, gelen görüntünün detaylarına birlikte göz atalım.

NASA’nın 9 Aralık 2021’de uzaya fırlattığı IXPE uzay aracı, yaklaşık olarak bir ay süren devreye alma aşamasını bitirdikten sonra 14 Şubat’ta ilk fotoğrafını çekti. Bu fotoğraf NASA tarafından meraklıları ile paylaşıldı. IXPE uzay aracı gözlerini ilk olarak 400 yıl önce patlayan bir süpernova yıldızının kalıntılarından oluşan Cassiopeia A’ya çevirdi.

Fotoğrafın sunduğu veriler, bilim insanlarına pek çok farklı bilgi hakkında fikir veriyor. Örneğin fotoğrafta ağırlıkta olan ‘fuşya’ diyebileceğimiz renk tonunun doygunluğu, X-ışını yoğunluğuna dair bir rehber niteliğinde. Tabii ki bu bilimsel verilerin yanında, görüntünün son derece etkileyici olduğunu da söyleyebiliriz. Bundan yüzlerce yıl önce patlamış bir süpernova kalıntısı, her ne kadar çıplak gözle böyle görünmese de, bu haliyle büyüleyici görünüyor..

Kaynak-Webtekno

Bu post NASA’nın IXPE Uzay Aracı Çektiği İlk Uzay Fotoğrafını Paylaştı… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.