Araştırmacılar, yeni geliştirilen bir teknikle süper kütleli bir kara deliğe yakınlaşarak bu oluşumların bugüne kadar görülmeyen netlikteki görüntülerini yakalamayı başardılar.

Süper kütleli kara deliklerin oluşumu konusunda bugün çok az şey biliniyor. Bazı araştırmacılara göre bu devasa oluşumlar, büyük patlamadan sonraki ekstrem şartlarda meydana geldiler. Ya da farklı bir görüşe göre dev yıldızların ölümüyle ortaya çıkan ‘tohum’ kara deliklerden çok sonra meydana geldiler. Ancak her iki görüş de kendine has bazı sorunlar taşıyordu.

Süper kütleli kara deliklerin gizemi..

Bu görüşlerden ilki doğru olsaydı süper kütleli kara delikler, aşırı büyük kütleye (Güneş’ten yüzlerce binden milyonlarca bine kadar daha fazla) sahip olarak doğmuş olacaklardı. Ayrıca bu kara delikler aynı zamanda sabit bir ‘minimum boyuta’ sahip olacaklardı.

Eğer ikinci görüş doğru olsaydı o zaman süper kütleli kara delikler Güneş’ten yaklaşık 100 kat daha fazla kütleye sahip olarak, yani birinci görüştekilerden hayli küçük bir kütleyle doğacaklardı. Bu kara delikler diğer yıldızlardan ve gaz bulutlarından beslenerek büyüyeceklerdi.

İki görüş arasındaki fark görüldüğü üzere temel olarak kara deliklerin boyutu oluyor. Ancak gökbilimciler, bugüne kadar ne kadar çalışma yapmış olsalar da süper büyük kara deliklerin en küçük kütlesini bulamadılar. Bu da yıllardır süren bu iki görüşün ardındaki gizemin çözülmemesine neden oldu.

Gizemin çözülmesinde önemli bir adım..

İşte Cardiff Üniversitesi tarafından yapılan araştırma, bugüne kadar gözlemlenen en küçük kütleli süper kütleli kara deliğin gözlemlenmesini sağladı. Gözlemlenen kara delik, Güneş’e göre 1 milyon kata yakın bir kütleye sahip. Bu kara delik, bize 10 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan NGC 404 galaksisinde gözlemlendi.

Süper kütleli kara delik, Atacama Büyük Milimetre/Milimetrealtı Dizisi (ALMA) radyo teleskoplarında yeni bir tekniğin uygulanmasıyla gözlemlendi. Gözlemlenen kara delik, az önce bahsettiğimiz görüşlerden ilkine uyan bir yapıya sahipti. Ancak bu, bundan sonra yapılan çalışmaların yalnızca ilk adımı olacaktı.

Yeni çalışmayla gözlemlenen kara delik ilk görüşe uyuyor olsa da bu durum herhangi bir görüşün yanlışlığını kanıtlayamıyor. Yapılan keşif şu anda bu gizemi araştırma konusunda dev bir adım olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte gözlemlenen kara delik, bugüne kadar gözlemlenen en düşük kütleli süper kütleli kara delik olma özelliğini taşıyor..

Bu post SÜPER KÜTLELİ KARA DELİKLERİN SIRRI ÇÖZÜLÜYOR!.. Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Bu kara delikler, Güneş’in yaklaşık 5 ile 50 katı arasında boyutlara ulaşabiliyor. Gökbilimciler, kara delikleri açıklayabilirken süper kütleli karadeliklerin kökenini hâlâ açıklayabilmiş değiller.

Bu kozmik canavarlar, hemen hemen evrendeki tüm galaksilerin merkezinde var ve bazıları, Büyük Patlama’dan yalnızca 690 milyon yıl sonra ortaya çıktı. Evet, 690 milyon yıl insanlık tarihi açısından korkunç büyüklükte bir zaman ama kozmik zaman açısından bu süre, göz açıp kapama süresine eş değer. Bir yıldızın doğması, kara deliğe çökmesi ve süper kütleleşmesi için yeterince uzun bir zaman değil.

Kanada’daki Western Üniversitesi’nden iki araştırmacı Shantanu Basu ve Arpan Das, süper kütleli kara deliklerin nereden geldiklerini bulmak için bir teori geliştirmeye karar verdiler. Geçen ay The Astrophysical Journal Letters dergisinde tarif ettikleri gibi bu teoriyi geliştirirken kuasarlardan yararlandılar.

Kuasarlar, sürekli olarak büyük miktarlarda maddeyi emen veya biriktiren süper kütleli kara deliklerin diğer ismi. Bu yapılar, özel isim alıyorlar çünkü içine düşen şeyler, parlak radyasyon yayıyor ve böylece diğer kara deliklerden daha kolay gözlemleniyor.

Kuasarları analiz ettikten sonra Basu ve Das, süper kütleli karadeliklerin zincirleme bir reaksiyondan kaynaklanabileceğini öne sürdüler. Kara deliklerin tohumlarının ilk başta tam olarak nereden geldiğini hâlâ açıklayamayan araştırmacılar, buna rağmen daha sonra ne olduğunu tahmin edebiliyorlar.

Ortaya çıkan kara deliklerden biri, maddeyi topladığında komşu gaz bulutlarını ısıtacak olan enerjiyi yayar. Bir sıcak gaz bulutu, soğuk olana kıyasla daha çabuk çöker. Bu durum, süper kütleli kara delikler popülasyonunun evrenin doğuşunda üstel bir oranda arttığına inanan diğer birçok astronomun tahminlerine uyuyor.

Teoride bir noktada, zincirleme reaksiyonun durduğu ve gittikçe daha fazla kara delik doğup enerji ve ışığı yaymaya başladıkça gaz bulutlarının buharlaştığı belirtildi. Basu, “Evrendeki genel radyasyon alanı, bu kadar büyük miktarda gazın doğrudan çökmesine izin veremeyecek kadar güçlü hâle geliyor ve böylece tüm süreç sona eriyor” açıklamasını yaptı. Basu ve Das, zincir reaksiyonun yaklaşık 150 milyon yıl sürdüğünü tahmin ediyorlar.

ara delik büyümesi için genel olarak kabul edilen hız sınırı, radyasyonun dış kuvvetiyle yerçekimi iç kuvvet arasındaki bir denge olan Eddington oranı olarak adlandırılır. Maddenin yeterince hızlı çökmesi durumunda bu hız sınırı, teorik olarak aşılabilir. Basu ve Das’ın modeli, zincirleme reaksiyon gerçekleştiği süre boyunca Eddington oranının 3 katında kara deliğin maddeye temas ettiğini gösteriyor.

Süper kütleli bir kara delik oluşumunu görebilme yeteneğine henüz ulaşabilmiş değiliz. Günümüzdeki mevcut teleskoplar net şekilde bir görüntü ortaya koyamıyor ancak önümüzdeki 10 yıl içerisinde teleskop teknolojisinde de oldukça ciddi gelişmeler kaydedilmesi bekleniyor. Bu gelişmeler evreni daha yakından tanıma imkânını sunacak..

Kaynak-Webtekno

Bu post SÜPER KÜTLELİ KARADELİKLER, NELERİ GİZLİYOR? Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.