Yeni kuşaklar attığım başlığı anlamakta zorluk çekebilirler. “I-ıhh” şuradan geliyor: 1960’lı yıllarda ünlü tiyatro oyuncusu Lale Oraloğlu tiyatrosunda Aristofanes’in savaş karşıtı Lysistrata adlı oyununu “Kadınlar ı-ıhh derse adıyla sahneye koymuş, bizim yasakseverler tiyatro sanatının bu büyük klasiğini müstehcenlik iddiasıyla yasaklayınca Lale Hanım sahnede açlık grevine yatmıştı. Kardeşim Abdullah orada çalıştığı için gidip görmüştüm.

Benim burada sözünü ettiğim “I-ıhh” erkeklerle ilgili. Ve konu yatak değil, edebiyat ve özellikle roman! Okumak ve yazmak!

Geçen hafta New York Times’da yayınlandı, birçok yerde de tartışıldı. Efendim, Amerika’da genç erkekler artık roman okumuyor ve yazmıyormuş. Hatta bütün olarak edebiyata burun kıvırmaktaymış. Bu, çok önemli bir kültürel kırılma noktası sayılmalıymış. Roman alanında “en çok satan”ların dörtte üçü kadın yazarlarınmış, alıp okuyanların da aşağı yukarı yüzde 80’i kadınmış.

Makalenin yazarı soruyor: Bu dengesizlik vahim bir sosyolojik ve kültürel soruna işaret etmiyor mu? Genç erkekler roman okumuyorsa kültür ve eğitim açısından ne anlama gelir?

Yazar, roman okumayan genç erkeklerin farklı olarak neler yaptığını da ima ediyor: Bilgisayar oyunları ve porno. Ve salonda yapılan spor!

DİPLOMALI HÖDÜK OLMAMAK İÇİN…
Kuşkusuz Amerika’nın bulguları Türkiye’ye tıpatıp uymaz. Ama yönelimlerin benzediğini söyleyebiliriz. Bizde de genç erkekler edebiyatla pek ilgilenmiyor, roman okumuyorlar. Özellikle roman alanında kadın okurların başatlığı çok açık.

İlk romanım olan “Babıali’de Cinayet: Gazeteciyi Kim Öldürdü?”yü yayımladıktan sonra sevinçle keşfetmiştim ki, Türkiye’de beklediğimden fazla roman okuru var ve büyük bir çoğunluğunu kadınlar oluşturmakta. Yeni romanları izleyip, okuyan, sorgulayan onlar!

Ve tabii, yeni romanların çoğunu onlar yazıyorlar…

Yani bence ülkeden ülkeye bazı farklılıklar olsa da genel bir değişimden söz edilebilir.

Edebi kültürün zayıflaması bence de hoş bir şey değil. Çünkü edebiyat terbiyesinden geçmemiş insanların daha yüzeysel, dar, anlayışsız, esprisiz, sıkıcı olduğunu yaşayarak öğrenmiş bulunuyorum.

Bence okul müfredatlarına bir de bu gözle bakmak lazım. Kendisini kültürlü sayan herkesin asgari edebi kültüre sahip olması zorunlu sayılmalı. Her lise mezununun Çalıkuşu, Yaban, İnce Memet, Sinekli Bakkal gibi klasikleri okuduğunu varsayabilmeliyiz. Öğretmenlerin başta gelen bir görevi de “iyi okur” yetiştirmek olmalı.

Ben o açıdan çok şanslıydım. Temel okuma eğitimimi Bursa Erkek Lisesi’ndeki öğretmenlerimden aldım. (Muzaffer Gürses ve Mehmet Ertan’ı sevgiyle anıyorum!) Okumaya düşkün bir öbek genç delikanlıydık. Homeros’u, Sait Faik’i, John Steinbeck’i, Flaubert’i, Dostoyevski’yi o “abi”lerin teşvikiyle okudum. Yukarda adını saydığım romanları da… Okuduğum kitaplar sayesinde yurtdışı bursunu kazandım, 17 yaşımda kendimi Amerika’da buldum. Baktım orada da akıllı çocuklar harıl harıl okuyorlar.

Başarılı insanların biyografilerinden biliyorum ki, iyi okumuş olmak avantajı bugün de geçerlidir. Diplomalı hödük olmaktan kurtulmanın yolu okumaktan ve edebi kültür almaktan geçer.

ROMAN ÖLDÜ MÜ?…
Roman türünün ölüp ölmediği tartışması zaman zaman harlar. Ben, geç keşfedilmiş olsa da, romanın öleceği ya da televizyon dizilerine sığınıp kalacağı kanısında değilim. Yazarken farkına vardım: Roman, istediğiniz yönde istediğiniz hızda koşabileceğiniz uçsuz bucaksız bir özgürlük çayırıdır. Orada her şey olabilir, yeter ki okuru inandırabilin. Şu kozmik bilinmezlik içinde bocalayan şaşkın insanın ona çok ihtiyacı vardır. Eminim vakti gelince daha çok sayıda genç erkek de bunu keşfedecektir: Amerika’da da, burada da.

YÜZYILLIK YALNIZLIK…
Romanın artık daha çok dizilere senaryo malzemesi olarak varlığını sürdürdüğü iddiasına gelince: Ne yazık ki kısmen doğrudur, ama faydası da vardır. Bazıları Dudaktan Kalbe’nin televizyon dizisinden aktarılarak yazıldığını düşünebiliyorlarmış. Olsun. Her “tür” kendi bacağından asılır. Ne iyi dizi kötü romanı kurtarır, ne de kötü dizi iyi romanı öldürür. Onlar farklı tanrılara hesap verirler.

Yazıyı bir itirafla bitireyim: Belki duymuşsunuzdur, Gabriel Garcia Marquez’in “Yüzyıllık Yalnızlık” romanının dizisi Neflix’te gösterilmeye başlanmış. İnanır mısınız, onca yıldır o romanı hep “yarın yarın” diyerek yarım bıraktım. Ayıp tabii, ama affı mümkün. Dizi gösterime girince kitabı kütüphanemden çıkarttım, seyretmeye başlamadan önce okuyup bitireceğim. Sonra bakacağım: Bir: Romanın hakkını verebilmiş mi? İki: İyi bir televizyon dizisi olmuş mu?.

Genç erkekler şimdilik ı-ıhh dese de, Sezar’ın hakkı Sezar’a, romanın hakkı romana!…

Bu post HALUK ŞAHİN: “GENÇ ERKEKLER “I-IHH” DERSE?…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Her iki kelimeyi bir araya getirmek için, çok daha doğrusu yaşadığımız yerlerde Roman vatandaşlarımızın çoğunluğu oluşturduğu mahallelere kent bilinci gözüyle bakabilmek ve buralarda hiçbir ayrım gözetmeden yaşamak için illa Roman olmak gerekmiyor.

Bu ve buna benzer düşüncelerimle ben de en önce: ‘’ Amora Mahalla! (Bizim Mahalle), diyorum. Ve ardından geçtiğimiz aylarda gerçekleştirdiğimiz röportajla Romanların dünyasına bizleri ortak eden Roman Hafıza Çalışma Derneği’nin (Romani Godi) birkaç gün önce yayınlamış olduğu ‘’Birinci Saha Ziyaret Raporu’ndan bahsetmek istiyorum.

Romani Godi, Marmara ve Ege bölgelerimizde yer alan Roman vatandaşlarımızın yaşadığı on iki mahalleyi ziyaret etti. Bu ziyaretler sonunda, Roman mahallerine dair genel özet çizildi. Sorunların tespit edilerek çözüm önerilerine de yer verilen raporda Buca’dan Göksu, Bornava’dan Erzen ve Ergen ve Urla’dan da Sıra Mahallesi yer alıyor.

Sevgili okular, şimdi ise Roman vatandaşlarımızın yaşadığı bu mahallelere dair raporda yer alan önemli konulara değinmek istiyorum. Önce Buca Göksu Mahallesi ile başlayalım. Romani Godi, Göksu Mahallesi’nin geçtiğimiz 2022 Ağustos ayında ziyaret etti. Bu mahallede yaklaşık olarak 4 bin Roman vatandaşımız yaşamaktadır. Yaygın olan meslekler şunlardır; hurdacılık, sebze meyve satıcılığı, işportacılık, niteliksiz ve gündelik işler.
Buca Belediyesi bünyesinde; eski ismi Charlie Chaplin Etüt Meslek ve Sanat Atölyeleri olan eğitim merkezi ve 1 km’lik bir caddenin altyapısı ve çevre düzenlemesi tamamlanmış. Ve 2016 yılında ‘Roman Sevgi Yolu’ olarak isimlendirilmiştir. Buca Belediyesi tarafından yapılan bu çalışma, Romanların yaşadığı mahalleye yalnızca güzel görünüm kazandırmış. Hem de eşit yurttaşlık hakkına dair atılan önemli bir adım niteliğindedir.

Mahallede 2016 yılında açılan Charlie Chaplin Etüt Meslek ve Sanat Atölyeleri, oldukça önemli bir modeldir. İlk yıllarında eğitime katılımı olumlu yönde etkilemiştir. Daha sonra farklı etkenlerle ortaöğretime geçişte eğitimden kopmalar yaşanmıştır. Charlie Chaplin Etüt Meslek ve Sanat Atölyeleri’nde Roman eğitmenler ve Roman çalışanların da olması, çocukların katılım konusunda daha fazla ilgi göstereceği, merkezin çalışmalarının da topluluğun ihtiyaçlarına daha fazla cevap vereceği ortadadır.

Bornava ilçe sınırları içerisinde yer alan Ergene ve Erzen mahallerine de dair raporda şu bilgiler yer almaktadır: Romani Godi’nin 2022 yılının temmuz ve mayıs aylarında ziyaret ettiği bu iki mahalleye Romanlar mübadele sonrası yerleşmiş. Romanlar genellikle hurdacılık, gündelik işler ve az sayıda belediye işçiliği olarak çalışma hayatında yer alıyor.

Bu bölgede yaşanan kentsel dönüşümden dolayı, Erzene Mahallesi dağılmıştır. Bu olumsuzluk, mahallenin dağılmış olmasının sosyal dayanışmayı zedelemiştir. Ve toplumsal hafızaya zarar vermektedir. Mahalledeki yıkımlardan sonra başka bir Roman Mahallesi olan Kuruçay’dan göç eden 10-20 hane, metruk binaların bulunduğu bölgede yaşamaktadır.

Bunun yanı sıra kentsel dönüşümün etkisiyle; Bornova Romanları için hafıza mekânı görevi gören bölgeler ortadan kaldırılmıştır. Bölgede yaşayan ve farklı bölgelere dağılan Romanları asimilasyona açık hale getirmektedir.

Roman çocukların eğitime katılım oranı yüksektir. Ancak, ilerleyen kademelerde okuldan kopuşları gözlemlenmiştir. Yarı yıkık evlerin ve barakaların kış koşullarına da yaz koşullarına da uygun olmaması nedeniyle insan sağlığını tehdit ettiği gözlenmiştir.

Son olarak ise Urla Sıra Mahallesi’ne bir göz atacağız. Romanlar, bu mahalleye 1930 yılında mübadele döneminde gelmiştir. Derneğin 2022 Temmuz ayında geldiği mahallede 100, ilçede ise 120 hanede Roman vatandaşlarımız yaşamaktadır.

Romanların icra ettiği yaygın meslekler şunlardır; sepetçilik (az sayıda), müzisyenlik, çiçekçilik, seyyar satıcılık, tarım işçiliği, garsonluk benzeri hizmet sektörü, hurdacılık, az sayı belediye işçiliği.

Daha önce Babacan mevkiinde yaşayan Romanlara 1992 yılında Urla Belediyesi’nin Belediye Meclisi kararı ile konut tahsis etmesinden beri Romanlar Sıra Mahallesi’nde yaşamaktadır. 1992 yılında Belediye Meclisi kararı ile konutlar Romanlara tahsis edilmişse de bölgede yaşayanların tapusu bulunmamaktadır. Tahsis edilen konutlarda 80 hanenin yaşadığı ve yaklaşık 20 hanenin konteynerde yaşadığı gözlemlenmiştir.

Roman vatandaşlarımız, temel ihtiyaç olan şebeke suyu ve temiz içme suyu başta olmak üzere enerji kaynaklarına erişimde büyük zorluklar yaşanmaktadır. Bölgede çocukların oyun oynayabileceği bir alan bulunmamaktadır. Mahalle sakinlerinin en önemli sorunu elektrik aboneliği alamıyor olmalarıdır. Ve tüm bölge sakinlerine kesilen orantısız ve yüksek kaçak elektrik cezalarıdır.

Erken okul terkinin yüksek olduğu bölgede eğitim katılım oranı düşüktür. Okuma yazma oranı Türkiye ortalamasının çok altındadır. Geçmiş yıllarda bölgede sivil toplumun ve UNİCEF’in yürüttüğü bazı çalışmaların eğitime katılımı olumlu anlamda etkilese da gelinen noktada durumun geriye gittiği aktarılmıştır. Liseye devam eden sadece iki çocuk bulunmaktadır…

İlgili raporun tamamına ulaşmak isteyenler için:
https://romanigodi.org/wp-content/uploads/2023/10/Romani-Godi-BirinciSaha-Raporu_Web.Sitesi.pdf

Bu post Çiğdem Çimen-AMORA MAHALLA: GÖKSU, ERZEN, ERGEN VE SIRA… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Kepler Uzay Teleskobu, uzayın sonsuz boşluğunda 2018 yılına kadar yaptığı keşiflerle çok sayıda ötegezegen keşfetmişti. Kepler Uzay Teleskobu’nun yıllar önce kayıt altına aldığı verileri günümüzde incelemeye devam eden araştırmacılar, teleskobun ilginç bir şekilde Jüpiter’e oldukça fazla benzeyen bir ötegezegen keşfetmiş olduğunu fark etti.

Kepler Uzay Teleskobu, bu gezegeni bulmak için adeta ‘kendini aştı..’

Araştırmacılar Kepler’in 2016 yılında elde ettiği verileri incelerken oldukça ilginç bir şeyle karşılaştı. Kepler Uzay Teleskobu, o yıl içerisinde yaptığı keşiflerde normalde kullanmadığı bir yöntem kullanarak Jüpiter ile neredeyse her açıdan aynı olan bir gezegenin verilerini kayıt altına almış.

Kepler’in görev süresi boyunca 2.600’den fazla ötegezegen keşfettiği ve bunları bir gezegenle aramızdan geçen gezegenin neden olduğu yıldızların parlaklık düşüşlerini tespit ederek yaptığı biliniyordu. Kepler’in K2-2016-BLG-0005Lb adı verilen bu gezegen keşfinde ise farklı bir yöntem kullandığı ortaya çıktı.

Gezegen çok uzaktaydı ve teleskobun bu gezegeni keşfedilmesi oldukça zordu ancak Kepler, büyük kütleli bir cismin gezegenle aramıza girmesi sonucu ‘yerçekimi merceği’ adı verilen yöntemle bu keşfi gerçekleştirebildi. Araştırmacıları büyük bir şaşkınlığa uğratan ise hem Kepler’in yerçekimi merceği yöntemini kullanabilmesi hem de gezegenin Jüpiter’e olan benzerliği oldu.

Jüpiter’in kayıp ikizini keşfedilmek için Kepler, başka bir gezegenin aramıza girmesini bekledi ve yerçekimi merceği yöntemi adı verilen bu teknikle diğer gezegeni bir nevi büyüteç olarak kullanarak keşfini gerçekleştirdi. Araştırmacılar “Kepler’in bu tekniği kullanmak için tasarlanmadığını ve bunu yapmış olmasının oldukça şaşırtıcı olduğunu” söylüyor.

17.000 ışık yılı uzaklıktaki Jüpiter’in kayıp ikizi!

Öte yandan Kepler’in normalde yapmayacağı davranışları yaparak keşfettiği gezegene dönecek olursak; tıpkı keşfedilme aşaması gibi kendisi de oldukça ilginç. Jüpiter’in Güneş’e uzaklığıyla benzer bir şekilde kendi yıldızından uzak durmayı tercih ediyor. Gezegenin kütle olarak da Jüpiter ile hemen hemen aynı olması onu daha da ilginç kılıyor ancak uzaklığı sebebiyle şimdiye kadar hiçbir şekilde kendisini göstermemiş.

Şimdi Dünya’dan 17.000 ışıkyılı uzakta olan yeni gezegen ve çok daha fazlası için Kepler’in başladığı bu işi Roman ve Euclid devralacak. Araştırmacılar, Roman ve Euclid uzay teleskoplarını bu tür işler için optimize ederek, Kepler’in başlattığı gezegen sayımının tamamlanmasını sağlayacak….

Webtekno

Bu post KEPLER, 17 BİN IŞIK YILI ÖTEDE JÜPİTERİN KAYIP İKİZİNİ BULDU… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.