Bazen sabahları gün ağarmadan telefonunum çalardı. Uykumu bölüp, açardım.

“Kalk oğlum, filanca yerde darbe oldu, Washington’dan nasıl görünüyor? Amerika ne yapar?” derdi telefondaki ses. Gazeteci Örsan Öymen. Şimdiki Profesör Örsan Öymen’in babası. Köln radyosundan arıyor. Arada 6 saat zaman farkı var ya, Almanya’daki Türkler için haber bültenini hazırlıyor.

“Burada henüz her yer karanlık. Hiçbir şey görünmüyor,” derdim. “Uydur bir şeyler!” derdim.
Karşılıklı gülüşürdük.

Oysa, bir yerlerde darbe olduğuna göre , Türk gazeteciler olarak, işin içinden Washington’un çıkacağını bilirdik. Ama bunu bir şekilde doğrulatmak gerekirdi. Gazete muhabirliğinde, “filancaya göre” diyebilmek şarttı.

Az sonra telefonları çevirmeye başlardım: Sevgili dostum Turan Yavuz, Dışişleri Bakanlığı Türkiye Masası, Pentagon, Beyaz Saray, IMF, Dünya Bankası, gazeteci dostlar, uzmanlar…

O yıllarda, dünya olaylarının Washington’dan nasıl göründüğü ve ABD’nin ne yapacağı şimdikinden de önemliydi. ABD belirleyici Süper Güç durumundaydı. “Amerika ne yapar?” sorusunun yanıtı başlı başına büyük haberdi.

TRUMP NE YAPAR?
Köprülerin altından çok sular aktı. Ama şunca yıl sonra, önümüzdeki aylarda benzer sorularla cebelleşeceğe benziyoruz. Donald Trump’ın yeniden Başkan seçilmesi ne anlama geliyor? Trump ne yapar, ne yapamaz? Tüm bunlar dünyayı ve tabii Türkiye’yi nasıl etkiler?

Bol keseden tahminler gırla gidiyor! Bana da soranlar oluyor: Trump NATO’dan çıkar mı, 11 milyon yasa dışı göçmeni kovar mı, İran’ı bombalar mı, Ukrayna’ı Putin’e teslim eder mi, kürtajı toptan yasaklar mı? Vb vb vb…

Onlara, Örsan’a verdiğime benzer yanıtlar veriyorum:
“Durun bakalım, hele hava biraz aydınlansın!”

YEKPARE VE ÇOK PARÇALI…
Anılarımın ilk cildi olan Babıali’ye Son Tren’de de anlattım. Her yorumcunun ve siyasi çözümleyicinin zamanla öğrendiğini ben de Washington’dayken öğrendim.

Siyasi çözümlemede “yekparelik” iddiası tehlikeli bir varsayımdır; çoğu kez, olgulara dikkatle bakacak olursanız çatlakları ve yapışma yerlerini görebilirsiniz.

Ama “çok parçalılık” da insanı yanıltabilir, çünkü biraz uzaktan bakacak olursanız orada hiç ummadığınız bir bütün keşfedebilirsiniz.

Yekparelik ile çok parçalılık arasındaki çelişki ve bütünlüğü görebilmek toplumsal oluşumları iyi anlamanın anahtarıdır. “Amerika şöyledir, Türkiye böyledir!” türünden genellemelere kapılıp giderseniz basmakalıp şeyleri tekrar eder durursunuz!

Başlangıçta, bir çok gazeteci gibi ben de Washington’a bir tek parça yani “monolith” gözüyle bakıyor, “Washington şöyle diyor!” türünden genellemeler yapıyordum.

Sonra keşfediyordum ki kazın ayağı tam da öyle değildir! Türkiye ile ilgili bir konuda Dışişleri Bakanlığı (Foggy Bottom) ile Pentagon (Virginia) arasında görüş ayrılığı vardır. Beyaz Saray’ın görüşü henüz netleşmemiştir.

Bunların hangisi Washingtondur? ABD aslında ne demektedir?

Evet, dışardan yekpare, dev bir yapı olarak görünen Washington aslında küçük parçalardan oluşuyordu.
Bütün başkentler biraz böyledir ama, Süper Güç’ün merkezi olarak, o dönemde, kımıl kımıl oynaşan bir çıkarlar ve ilişkiler kumkumasıydı.

Neyin belirleyici olacağı daha sonra, dışardan görünmeyen iç çatışma ve çekişmeler olgunlaşınca anlaşılırdı.
Bu parçalı durum, lobiciliğe manevra alanı açıyor, onları (ve parayı) başkentin önde gelen aktörleri arasına sokuyordu.
Parçalardan oluşan heykeli “vatan -millet – Potomac” nutuklarıyla yekpare göstermek ise iktidardakilerin göreviydi!

YAPABİLİR Mİ, YAPMAZ MI?…
Neyse, kuramı kısa keselim. Daha önce de söyledim, meraklıları anılarıma bakabilirler.

İşin özü şu:
Bırakın yekparelik efsanelerini; Trump’ın geri döndüğü D.C. (Washington) belki tarihte hiç olmadığı kadar çok parçalı bir başkenttir.

D.C. bürokratları Trump’tan, Trump da onlardan nefret ediyor. D.C. seçmenlerinin büyük çoğunluğu ona oy vermediler.

“Muzaffer” Cumhuriyetçi Parti paramparça: Eski Cumhuriyetçiler, “Neocon”lar, milliyetçiler, radikal sağcılar, Evanjelistler, ırkçılar, yabancı düşmanları… Gerçek Trump’cılar bunların kaçta kaçı?

Cumhuriyetçilerin arkasında büyük sermaye var ama, o yekpare mi? Eski ve köklü para babaları yeni yetme Elon Musk’tan ve “büyük teknoloji firmaları” çetesinden ne kadar hoşlanıyor? Servetlerine servet katmak için düşürülecek vergilerin paylaşımında zengin mahalleleri arasında kavga çıkmayacak mı?

Elon Musk gibi bugün bol keseden tam ve eksiksiz ifade özgürlüğü vaadinde bulunanlar, acı gerçekler onların bir yerlerini rahatsız etmeye başlayınca “ulusal güvenlik”, “ülke çıkarı ” türünden bahanelerle mahkemelere koşmayacaklar mı?

Bu türden sorularla sayfalar doldurabilirim. Şu kesin: Bu kış Trump ile bürokrasi arasındaki husumetten kocaman kıvılcımlar çıkacaktır. “Ya herro ya merro!” durumuna geldiler, kimse elindekini kullanmaktan geri durmayacaktır!

Hatta, birilerinin silah kullanması beni hiç şaşırtmaz. Malum, ABD’de Anayasa’nın 2. Maddesine göre silahın dokunulmazlığını güvence altındadır!

Benim gördüğüm yekpare işte böyle parçalardan oluşuyor: Ve çelişkiler keskin:

Washington tarihinin en büyük meydan savaşlarından birini yaşayacaktır!…

Bu post HALUK ŞAHİN: “YEKPARE VE ÇOK PARÇALI WASHİNGTON MEYDAN SAVAŞI’NA HAZIRLANIYOR!…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

CHP’de genel başkana veya yönetim kademesinde olanlara yönelik eleştirilerin partinin kendisine yönelik eleştiri olmadığını kaydeden Öymen, “Cumhuriyet Halk Partisi’ni daha ileri bir noktaya götürmek için, bu yüzyıllık çınarda bir yaprak dökümünün yaşanmaması için, Cumhuriyet Halk Partisi’ne sahip çıkmak için, genel başkan da dahil olmak üzere yönetim kademesindeki herkes eleştirilebilir. Bizim bu feodal anlayıştan kurtulmamız gerekiyor. Öncelik budur” diye konuştu.

’13 YILDA 12 SEÇİM KAYBEDİLDİ’
CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun liderliğinde girilen 13 yıldaki tüm seçimlerin kaybedildiğini ifade eden Öymen, “Bu bir olgu. 13 yılda 12 seçim kaybedildi. 5 milletvekilliği, 3 cumhurbaşkanlığı, 2 belediye seçimi, 2 referandum. Belediye seçimlerinde, İstanbul, Ankara, Adana, Mersin, Antalya’da başarı elde edildi ama Türkiye genelinde ne yazık ki partimiz birinci olamamıştır. Biz bilhassa yenilgiye alıştırılmış bir ruh hali içerisine girmiş durumdayız ne yazık ki. Böyle birkaç kent kazandığımız zaman bundan büyük mutluluk duyuyoruz. Onu bir başarı olarak yorumlamak istiyoruz. Belki psikolojik bir ihtiyaç da olabilir bu” değerlendirmesinde bulundu.

‘KİŞİLER DEĞİŞTİ, SORUNLAR DEĞİŞMEDİ’
CHP’nin başka bir sorununun, partinin oyunun yüzde 22-26 bandı arasına sıkışması olduğunu söyleyen Öymen, “2003 ve 2008 yılları arasında 5 yıl 3 dönem Parti Meclisi üyesi olarak görev aldım Sayın Deniz Baykal döneminde. Ne yazık ki bugün burada aktaracağım eleştirileri, o zaman da kendisine ve yönetimine yöneltmek durumunda kalmıştım. Temelde parti içi demokrasi, seçim yenilgilerindeki nedenler ilkelerle ilgili sorunlar gibi konularda dolayısıyla yeni bir şey söylemiyorum. Ne yazık ki kişiler değişti ama partimizde sorunlar değişmedi” dedi.

’14. YILDA NE DEĞİŞECEK?’
Öymen, 1957 seçimlerinde CHP’de İsmet İnönü’nün genel başkan olduğu dönemde partinin oyunun yüzde 41, 1977 seçimlerinde Bülent Ecevit’in genel başkan olduğu dönemde partinin oyunun yine yüzde 40’ların üzerinde olduğunu dile getirerek, sözlerini şöyle sürdürdü: “13 yılda değişmeyen şey ne olacak da 14’üncü yılda değişecek ve biz belediye seçimlerini kazanacağız? İstanbul’u, Ankara’yı yeniden kazanacağız. Bursa’yı kazanacağız. Diğer önemli kentleri, merkezleri kazanacağız. Eskişehir’i nasıl kazanacağız? Bütün bunların üzerinde düşünmek gerekiyor.”

CHP’YE ANKET ÖNERİSİ…
İttifaklarla ilgili sorun yaşandığını ve genel başkanlık dahil yönetim değişikliği olmadığı zaman başarının sağlanması konusunda şüphelerini ifade eden Öymen, “Genel merkeze şunu öneriyorum. Bilimsel bir araştırma yapılsın. 40 ilde, 60 ilde 10-15 bin kişiyle bir araştırma yapılsın. Cumhurbaşkanlığı seçiminden önce olduğu gibi 20 ilde 30 ilde 2-3 bin kişiyle değil kapsamlı bilimsel bir araştırma yapılsın, güvenilir.

Mevcut yönetimin, yönetimin devam etmesi durumunda Cumhuriyet Halk Partisi’nin adaylığına vatandaşımız oy verecek mi? Çok basit bir soru. Halkın içinde yaşayan, halkla iletişim halinde olan herkes aslında gerçekleri görüyor. Madem bizim burada söylediklerimiz dikkate alınmıyor. Benim söylediğimi bir kenara atın. Genel merkezi sadece bilime, akla davet ediyorum” çağrısı yaptı.

‘PARTİ ORGANLARI ÇALIŞTIRILMADI’
Seçim yenilgilerinin temelinde birçok neden olduğuna dikkati çeken ve bu sorunlardan bir tanesinin de parti içi demokrasi sorunu olduğunu vurgulayan Öymen, şöyle konuştu:

“Bunlardan bir tanesi de parti organlarının çalıştırılmamış olması. Oligarşik bir yapının 5 kişi, 10 kişi, 15 kişi bilemiyorum. Danışmanlar, Bazı MKYK üyeleri vesaire kararları vermesi. İlçe ve il örgütlerine bu konularda kritik konularda bir şey danışılmamış olması, parti meclisinin yeterince çalıştırılmamış olması ve bunun sonucunda da lojistik, stratejik ve ideolojik hataların yapılmış olması. Sadece çok sık gündeme geldiği için değinmek istiyorum.

Milletvekili listeleri konusu. Oy oranı yüzde 1-2 en fazla 3 olan 4 partiye 38-39 milletvekilinin hediye edilmiş olması. Bu her şeyden önce temsiliyet ilkesine, halkın egemenliği ilkesine aykırı bir durumdur. Oy oranıyla orantısız bir sayıda milletvekilinin verilmiş olması. İttifak elbette yapılabilir.

Ama şöyle denenebilirdi, seçilebilecek yerlerden 10-15 kişilik kontenjan, ittifak içindeki partilere verilebilirdi ve milletvekilleri de ön seçim yapılması yoluyla belirlenebilirdi ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin daha fazla sayılı milletvekili bugün mecliste olabilirdi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde daha güçlü bir şekilde temsil edilebilirdik…”

Bu post “13 YIL DA 12 SEÇİM KAYBEDİLDİ, 14. YIL DA NE DEĞİŞECEK” DİYE SORDU ANKET ÖNERİSİNDE BULUNDU… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.