James Webb Uzay Teleskobu, uzayın derinliklerinde gerçekten ilginç bir manzaraya denk geldi. “Einstein halkası” denilen bu halka şekli, aslında üst üste hizalanmış iki galaksinin oluşturduğu optik bir illüzyon. Görüntü, hem nadir hem de göze oldukça etkileyici görünüyor.

James Webb’in NIRCam kamerasıyla Hubble’ın verileri birleştirildiğinde ortaya çıkan görüntüde, merkezdeki galaksinin etrafında neredeyse tam bir ışık halkası oluştuğu görülüyor.

Nadir rastlanan “Einstein halkası” görüldü…

Bilim insanlarının “kütleçekimsel merceklenme” dediği bu olayda, önde duran büyük galaksi, arkasındaki uzak galaksinin ışığını adeta bir büyüteç gibi büküyor. Bu da arkadaki galaksiyi halka şeklinde görmemize neden oluyor.

Görüntünün tam ortasında yer alan ve bize daha yakın olan galaksi, SMACSJ0028.2-7537 adlı bir kümenin parçası olan eliptik bir galaksi. Halka şeklinde gördüğümüz yapıysa aslında çok daha uzakta bulunan bir sarmal galaksi. İlginç olan şu ki, her ne kadar ışığı bükülüp halka gibi görünse de, spiral kollarını üstte ve altta hâlâ fark etmek mümkün…

Kaynak-Webtekno

Bu post “Einstein Halkası” Yıllar Sonra İlk Kez Bu Kadar Net Görüntülendi… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu (JWST), eşsiz bir kozmik olayı tam zamanında görüntüleyerek büyüleyici bir kare yakaladı. Uzay Teleskobu, yeni doğan bir yıldızdan fışkıran gazların, arka plandaki bir galaksiyle tam hizalandığı o nadir ve etkileyici anı yakalamayı başardı.
Kozmik yapı genişliyor.

Bu yapı ilk olarak 2006 yılında Spitzer Uzay Teleskobu tarafından gözlemlendi. Chamaeleon I Bulutu olarak bilinen bir yıldız oluşum bölgesinde yer alan yapıda, genç bir yıldızdan fışkıran yüksek hızlı gaz jetlerinin çevredeki gaz ve tozla çarpışması sonucu yoğun bir akım oluştuğu tespit edildi. James Webb Teleskobu tarafından elde edilen son görüntüler, bu yapının merkezinde CED 110 IRS4 adlı bir yıldızın yer aldığını ortaya koydu.

James Webb Teleskobu’nun NIRCam ve MIRI araçlarıyla elde ettiği yeni görüntülerde, genç yıldızdan fışkıran jetlerin ısıttığı hidrojen ve karbon monoksit molekülleri belirgin biçimde tespit edildi. Yapının üst kısmında yer alan ve ana akımla aynı hizada bulunmayan çıkıntının, ikinci bir jet akımına ya da ana yapının parçalanmasına bağlı olarak oluştuğu açıklandı. Bilim insanları, bu düzensiz yapının aynı zamanda ön yıldızdan çıkan jetin zamanla yön değiştirmesiyle, yani yalpalama hareketiyle bağlantılı olabileceğini de ifade etti.

Webb ekibi, yaptığı açıklamada söz konusu yapının zamanla genişleyeceğini ve binlerce yıl içinde arka planda yer alan galaksinin bir kısmını ya da tamamını görünmez hale getireceğini bildirdi…

Kaynak-Webtekno

Bu post Kozmik Kasırga İlk Kez Bu Kadar Net Görüntülendi… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Yıldızlar, birkaç milyar yıl boyunca çeşitli elementleri başka elementlere çevirerek yaşarlar ve nükleer yakıtları bittiğinde bazıları kendi içine çöker, bazıları küçük patlamalarla yok olur, bazıları ise görkemli patlamalarla uzaya parçacıklar saçar. İşte bu sonunculara süpernova adını veriyoruz.

James Webb Uzay Teleskobu üzerinde bulunan NIRCam (Near-Infrared Camera/Neredeyse-Kızılötesi Kamera) ekipmanları ile Cassiopeia A (Cas A) adlı süpernova gözlemlendi. Aslında bu süpernova, bilim insanları tarafından en çok incelenmiş yapılardan biri ancak daha önce bu kadar yakından NIRCam ile incelenmemişti. Nisan ayında da Webb’in MIRI aracıyla süpernovanın kalıntıları incelenmişti.

Görselde yer alan parlak pembe ve turuncu görseller, süpernovanın iç kabuğunu oluşturuyor ve sülfür, argon, neon ve oksijen gibi elementlerden oluşuyor. Her ne kadar MIRI ile çekilen görsele kıyasla daha az renkli olsa da bize başka bir şeyi gösteriyor: süpernovanın hayaletini.

Bulutsu, parlak arka plan aslında sinkrotron radyasyonu olarak geçiyor. Yüklü parçacıkların ışınsal olarak hızlandırılması sonucu ortaya çıkan bu elektromanyetik radyasyon, süpernovanın bir zamanlar kapladığı alanı da gösteriyor…

Webtekno

Bu post Bir Yıldız Patladı, O Muhteşem Anı James Webb Yakaladı!… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

James Webb Uzay Teleskobu’nun internet sitesinde paylaşılan Mars fotoğrafı, gezegeni farklı bir gözle görmemizi sağladı.Öte yandan paylaşılan Mars fotoğrafı, hayal ettiğiniz kadar detaylı değildi..

Mars, James Webb için fazla parlak olduğundan gezegenin tamamı net şekilde çekilemedi…

Yukarıdaki fotoğrafta solda yer alan görüntü, daha önce Mars Orbiter Lazer Altimetresi (MOLA) ekipmanıyla elde edilen verilerle oluşturulan referans görüntü idi. Sağdaki iki fotoğraf ise James Webb’in NIRCam ekipmanıyla elde edildi. Üstte yer alan fotoğraf, gezegenden yansıyan ışığı gösteriyor ve gezegenin yüzeyindeki kraterler ve toz katmanları gibi özelliklerini gösteriyor. Altında bulunan fotoğraf ise enlem ve günün saati ile sıcaklık farklarını ortaya koyan yayılan ışığı ve atmosferik etkilerden kaynaklanan Hellas Havzası’nın kararmasını gösteriyor.

James Webb, Mars’ı ve sistemimizdeki diğer gezegenleri neden net bir şekilde çekemiyor?…

Fotoğrafın elde edilmesi, gezegenin teleskoba ve Güneş’e yakınlığı nedeniyle oldukça zordu. Uzaydaki en ufak ışık kaynağını bile yakalamak üzere geliştirilen James Webb, haliyle ışığa fazlasıyla duyarlı ekipmanlara yer veriyordu.

Bilim insanları, James Webb için aşırı parlaklığıyla ekipmanlara zarar verebilecek olan Mars’ı görüntülemek için, çok kısa pozlamalar kullanarak teleskoptaki detektörlere çarpan ışığın sadece bir kısmını ölçtü ve özel veri analiz teknikleriyle Mars’ın aşırı parlaklığına uyum sağladı. Bunun sonucunda yukarıda gördüğümüz, Mars’ın doğu yarımküresini gözler önüne seren fotoğraf elde edildi.

Güneş Sistemi’mizdeki gezegenler de bir ışık kaynağına yakın olması nedeniyle fazlasıyla ışık yansıtması nedeniyle aslında James Webb tarafından hiçbir şekilde net bir halde çekilemeyecek…

Kaynak-Webtekno

Bu post James Webb’in Çektiği İlk Mars Fotoğrafı Paylaşıldı… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Cartwheel Galaksisi, gezegenimizden yaklaşık olarak 500 milyon ışık yılı mesafede bulunuyor. Bu ilginç gök cisminin ismi ise iki spiral galaksinin çarpışmasından doğan ve bir at arabasının tekerleğini andıran şeklinden geliyor. Aslında sistemin parçası olan bir de küçük bir galaksi var ancak o galaksi bu görsellerde yer almıyor.

Araba Tekeri Galaksisi’nin üzerindeki sır perdesi aralanıyor…

İki buçuk tane dev galaksi çarpıştığında uzaya bol miktarda materyal salınıyor, ayrıca ortaya çıkan galaksi de yapısal anlamda radikal değişikliklerden geçiyor. Şimdiye kadar gözlem gücümüz daha kısıtlı olduğu için bu galaksi hakkında çok fazla bilgi edinemiyorduk.

Bildiklerimiz merkezde küçük ve tek renk gözüken bir spiral galaksi ve onun etrafında da rengarenk dallardan görülen ikinci bir katman olduğuydu. Bu yüzden galaksi bir halka galaksi olarak tanımlanıyordu.

Aynı galaksinin iki farklı fotoğrafı paylaşıldı. Bu durumun nedeni ise görsellerin iki farklı enstürmanla çekilmiş olması. NIRCam’dan gelen görüntü ağırlıkla mavi, turuncu ve sarı renklerden oluşurken, MIRI adlı kızılötesi spektrumda çalışan görüntüleme aracı ise kırmızı ağırlıklı bir görsel oluşturdu.

James Webb Uzay Teleskobu’ndan gelen görüntüler, gök cisminin henüz geçiş evresinde olduğunu gösteriyor. Bilim insanlarına göre başta birbirinden ayrı sarmal galaksilerin birleşimiyle oluşan yapının şu anki durumu, bize Araba Tekeri Galaksisi’nin geçmişi ve geleceği hakkında da bilgiler veriyor…

Kaynak-Webtekno

Bu post JAMES WEBB: “ARABA TEKERİ GALAKSİSİ” ÜZERİNDEKİ SIR PERDESİNİ ARALIYOR!… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Araştırmacılar, Webb’in NIRCam adı verilen ekipmanını kullanarak bir süpernovaya tanık olduğunu düşünüyor. Webb’den önceki teleskop olan Hubble’ın topladığı verilerde parlak bir obje olarak görülen yapının yakın zamanda patlamış bir yıldız olabileceği düşünülüyor.

Süpernovalar, dev yıldızlar ömürlerinin sonuna geldiğinde ortaya çıkıyor. Bundan milyarlarca yıl sonra bizim Güneş’imizin de başına geleceği şekilde, yıldızın yakıtı bittiğinde bünyesinde bulunan materyal büyük bir patlama ile uzaya savruluyor. Bu patlama o kadar parlak oluyor ki başka galaksilerden bile görülebiliyor.

James Webb Uzay Teleskobu, SDSS.J141930.11+5251593 galaksisinde benzer bir parlamayı gözlemlemeyi başardı. Teleskop bu galaksiyi 5 gün arayla iki defa gözlemledi. İkinci gözlemde parlamanın çok daha düşük seviyede olduğu görüldü. Yani bu bölgedeki parlama zamanla sönmeye başladı.

Araştırmacılardan Mike Engesser, şimdilik kesin konuşmak için daha fazla veriyi incelemeleri gerektiğini ancak ellerindeki veriye göre konuşmaları halinde bu yapının çok ciddi bir süpernova adayı olduğunu belirtti.

Öte yandan James Webb, süpernovaları tespit etmek için tasarlanmadı. Yine de araştırmacılar gelen tüm veriyi değerlendirmek için çalışmalar yapıyor. Bunların arasında bir süpernova bulmak da pek kolay değil. Zira bu devasa kozmik havai fişek gösterisi çok kısa sürede gerçekleşiyor, yani doğru zamanda doğru yere bakmak gerekiyor…

Webtekno

Bu post James Webb Uzay Teleskobu İlk Yıldız Patlamasını Keşfetmiş Olabilir… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Normalde yıldızların dev, yuvarlak gök cisimleri olduğunu biliyoruz. Peki James Webb Uzay Teleskobu’ndan gelen görüntülerdeki yıldızlar neden devasa toplara değil de yılbaşı ağaçlarındaki süslere benziyor? Gelin, bu durumun nedenlerini açıklayalım.

Bu durumun nedeni, aklınıza gelen ilk şey değil!…

Kamera kullanan kişiler, lens flare ya da mercek parlaması adı verilen duruma aşinadır. Nedir peki mercek parlaması? Kamerayı güçlü bir ışık kaynağına tutarsanız ışık lensten geçerken kırılıp dağılır. Bazen güzel bir görüntü verir, bazen istenmeyen bir olgu olarak görülür. Pek çok kişinin de aklına gelen ilk şey bir nevi mercek parlaması oluyor ancak cevap bu değil.

Bu görmüş olduğumuz ışık huzmelerinin adı diffraction spikes olarak geçiyor. Türkçe karşılığı olarak kırınım uçları diyebileceğimiz bu yapıların ortaya çıkmasının nedeni ise uzay teleskobunda kullanılan aynaların dizilimi ve ayna sistemleri.

Aslında biz kırılımlardan oluşan bu desenleri daha önce Hubble’dan gelen görsellerde de görmüştük. Oradaki görüntülerde kırılmalar daha çok artı şekline benziyordu. Bu durumun sebebi ise iki teleskopta farklı şekillerdeki aynaların kullanılması.

Aynaların şekli kırılımları belirliyor…

Işık bir ayna yüzeyine çarptığı zaman dağılma eğilimi gösterir. Bu dağılımlar dalgalar şeklinde olur. Bir noktadan aynaya çarpıp dağılan ışıkla denize atılan taş etrafına benzer şekillerde dalgalar yayar: Merkezde daha kuvvetli ve sık, uzaklaştıkça daha küçük ve aralıklı. Bu dağılan ışık dalgalarının yapabileceği iki şey vardır: birbirlerine katılarak daha büyük dalgalar oluşturmak ya da birbirlerine çarpıp sönümlenmek.

Bahsi geçen kırınımlar da teleskobun, arıların bal petekleri gibi altıgen şekle sahip aynalarının kenarlarında oluşan kırılımlardan kaynaklanıyor. En azından bir kısmı için durum bu, zira bu kırılmalara neden olan bir başka şey daha var.

Teleskobun ana ayna diziliminin arkasında bir de ikincil ayna yer alıyor. Bu iki ayna düzeneğini birbirine bağlayan destek kolları bulunuyor. Bu kollar da bir yansıma oluşturuyor. Yansıma nedeniyle de kırılımlar oluşur. Sırf 3 destek ayağı olması bile 6 kırılım için yeterlidir.

Kırılım sayısı daha fazla bile olabilirdi…

NASA, görüntülerin mümkün olduğunca net ve temiz olmasını istiyor. Bu nedenle de kırılımları azaltmak için uyguladıkları çeşitli yöntemler bulunuyor. Bunlardan biri de destek çubuklarının konumunu ayarlamak. NASA mühendisleri bu işlemi gerçekleştirirken kollar arasında 150-150-60 derece şeklinde bir açı düzeni ayarladı. Böylece çubuklardan kaynaklanan kırınımların bir kısmı ile ayna şeklinden kaynaklanan kırınımların bir kısmı örtüştürüldü.

Hubble Teleskobu’nda yuvarlak ayna yapısının önünde artı şeklinde bir düzenek bulunuyordu…

Bu nedenle o teleskoptan gelen görüntülerde yıldızlar artı şeklindeydi. Eğer tek ya da iki destek ayağı olan bir sistem söz konusu olsaydı, bu durumda çizgisel dağılım görürdük.

Görüntünün ne ile çekildiği de önemli…

James Webb Uzay Teleskobu kendi üzerinde pek çok farklı enstrümanı da barındırıyor. Çekim için hangi enstrümanın kullanıldığı da görüntüleri etkiliyor. Örneğin NIRCam adlı enstürman kızılötesine yakın spektrumdaki ışığı görüntülüyor. MIRI adlı enstürman ise orta-kızılötesi spektrumdaki ışığı algılıyor. Bu durumda iki enstürman aynı görüntüye baksa da farklı görseller ortaya çıkarabiliyor. Örneğin yukarıdaki görselde, solda yer alan ve NIRCam ile çekilen karede yıldız ışıklarında kırınım daha fazla.

Tabii ki daha kuvvetli ışığa sahip olan yıldızların ışığındaki kırınım da daha kuvvetli oluyor. Gelecekte belki de James Webb Uzay Teleskobu, sekizgen çam ağacı ışıklarıyla ikonik hale gelecektir, kim bilir?..

Kaynak-Webtekno

Bu post Normalde Küre Şeklinde Olan Yıldızlar Uzay Fotoğraflarında Neden 8 Uçlu Görünüyor?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Çektiği ilk renkli fotoğrafları gösteren James Webb, henüz hizmetine yeni başlamışken evrenin ilk ışığını bulma gayesiyle ilk büyük keşfini de yaptı.

James Webb Uzay Teleskobu, bugüne kadar tespit edilen en yaşlı galaksiyi keşfetti. Bilim kitaplarını yeniden yazdıracak keşifte GLASS-z13 isimli galaksi tespit edildi. James Webb’in lensine kırmızı renkte yansıyan galaksinin 13,5 milyar yaşında olduğu açıklandı. Yani bu galaksi, Büyük Patlama’dan sadece 300 milyon yıl sonra oluşmaya başladı.

Karşınızda bugüne kadar tespit edilen en yaşlı galaksi: GLASS-z13…

Üstelik keşif, teleskobun kızılötesi NIRcam aracının elde ettiği ilk veriler arasında bulunuyordu. Geçtiğimiz hafta yayınlanan en net derin uzay fotoğrafındaysa söz konusu galaksi yer almıyordu. NIRcam’den elde edilen görüntü, kızılötesinden gözle görülebilir spektruma çevrildiğinde galaksinin kırmızı olduğu, ortasında da beyazlık bulunduğu görülüyordu.

James Webb Uzay Teleskobu, yeni keşifle birlikte amacına ulaşabileceğini de kanıtlamış oldu. Uzay Teleskobu’nun geliştirilmesindeki temel amaç, evrendeki en yaşlı, yani evrendeki ilk ışığı tespit etmek idi. James Webb, henüz yalnızca bir haftadır tamamen fonksiyonel olarak görev yapmaya başladı…

Kaynak-Webtekno

Bu post JAMES WEBB, BUGÜNE KADARKİ EN YAŞLI GALAKSİ’Yİ KEŞFETTİ… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Elbette bu görseller, aslında Webb ile çekilen ilk görüntüler değillerdi. James Webb Teleskobu, bu görselleri göndermeden önce bir dizi test görüntüsü çekti. NASA, bugün o görüntülerden bazılarını yayınladı.

James Webb Uzay Teleskobu’ndan gelen yeni görüntüler, ilk renkli görüntülerden önce test aşamasında çekilen Jüpiter fotoğrafları oldu. NASA’nın paylaştığı fotoğraflar, Webb’in ekipmanlarının testi sırasında çekilen fotoğraflar idi. Fotoğraflar arasında Jüpiter’in renkli fotoğrafı yer almadı.

Yukarıda gördüğümüz ilk fotoğraf, James Webb’in NIRCam (Yakın Kızılötesi Kamera) aracı tarafından 2,12 mikron filtre ile çekildi. Kızılötesi görüntüde Jüpiter’i sarmalayan çizgilerle birlikte meşhur yuvarlak lekesinin de parlak şekilde gözüktüğünü görebiliyoruz. Tabii bu lekenin, Dünya’yı yutabilecek boyutta ve çok uzun zamandır devam eden bir fırtına olduğunu hatırlatalım. Jüpiter’in solunda ise halen büyük merakla araştırmaya devam ettiğimiz Europa uydusu bulunuyor.

Yukarıdaki iki resimde ise Jüpiter ve Europa ile birlikte gezegenin Thebe ve Metis uydularını da görebiliyoruz. Soldaki görüntü kısa uzunlukta dalga boyu ölçümünü gösterirken, sağ görüntü ise uzun uzunlukta dalga boyuna yer veriyor. NIRCam’in 2.12 mikron filtre ile çekilirken, sağdaki görüntü de 3.23 mikron filtre kullanılarak elde edildi. Sol görüntü Son olarak aşağıda bulunan görüntü de 3.23 mikron filtre ile çekildi.

James Webb, ayrıca Jüpiter’in halkalarını da yakalamayı başardı. Ayrıca parlak cisimlerin yanındaki sönük cisimleri de görüntüleyebildiğini kanıtlamış oldu.

James Webb Uzay Teleskobu, test sırasında hareketli cisimleri takip edebilme kabiliyetini de gösterdi. Yukarıdaki hareketli resimde Webb’in 6481 Tenzing asteroidine odaklandığı ve onu takip ettiği görülebiliyor.

Peki bu fotoğraflar daha önceki Jüpiter fotoğraflarından neden farklı ve kalitesiz duruyor?..

Yukarıda gördüğünü fotoğraflar, 2011 yılında Jüpiter yörüngesine fırlatılan Juno uzay aracı tarafından çekildi. Peki James Webb, neden bu kadar ‘kaliteli’ fotoğraf çekemedi? Bunun sebebi, James Webb’in olabildiğince fazla ışık yakalamak için geliştirilmesinden ve aslında görevini tam anlamıyla yerine getirmesinden kaynaklanıyor. Bu durumu da aslında aşağıdaki yazımızda kısaca açıklamıştık:..

Webtekno

Bu post James Webb’in Çektiği Yeni Fotoğraf, Öncekilerden Neden Farklı?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.