Örneğin Kepler görevinden elde edilen veriler, gazdan oluşan büyük öte gezegenlerin yıldızlarının çok yakınında yörüngede dönerek 727 santigrat dereceyi aşan sıcaklıklara ulaştığını gösterdi. Bu gezegenler “sıcak” veya “aşırı sıcak” Jüpiterler olarak adlandırıldı ve bunların çoğu Neptün ile Dünya arasında boyutlara sahip olsa da bileşimleri hakkında pek bir şey bilmiyoruz.

Peki sıcak, gaz halindeki gezegenler yıldızlarına bu kadar yakın bir yerde nasıl oluşup var olabilirler? Burada ne tür aşırı fiziksel süreçler gerçekleşiyor? Bu soruların yanıtları, öte gezegenler ve Güneş Sistemi gezegenlerini anlamamızda büyük bir etkiye sahip. The Astrophysical Journal Letters’da yayımlanan son çalışmada gezegen oluşumu ve evrim bulmacasına bir parça daha eklendi.

Sıcak Jüpiterler aslında aşırı fiziksel ve kimyasal süreçlere açılan bir penceredir. Bunları incelemek, kimyasal ve termal süreçler, atmosferik dinamikler ve bulut oluşumu hakkındaki anlayışımızı büyük ölçüde geliştirebilir.

Hâlâ gezegenlerin nasıl oluştuğunu ve su gibi elementlerin kendi Güneş sistemimize nasıl iletildiğini açıklamaya çalışıyoruz. Bunu anlamak için öte gezegenlerin atmosferlerini gözlemleyerek kimyasal bileşimleri hakkında daha fazla şey öğrenmemiz gerekiyor.

Atmosferleri gözlemlemek..

Öte gezegen atmosferlerini incelemek için iki ana yöntem vardır. ‘Geçiş’ yönteminde, yıldızının önünden geçerken öte gezegenin atmosferinden süzülen yıldız ışığını yakalayabilir ve orada bulunan herhangi bir kimyasal elementin parmak izlerini ortaya çıkarabiliriz.

Bir gezegeni araştırmanın diğer yöntemi ise yıldızının arkasından geçtiği ‘tutulma’ sırasındadır. Gezegenler ayrıca ışığın küçük bir kısmını yayar ve yansıtır, böylece gezegenin gizlendiği ve görünür olduğu anlarda toplam ışıktaki küçük değişiklikleri karşılaştırarak gezegenden gelen ışığı çıkarabiliriz.

Her iki gözlem türü de farklı dalga boylarında veya renklerde gerçekleştirilir ve kimyasal elementler ve bileşikler çok özel dalga boylarında emilip yayıldığından, gezegenin atmosferinin bileşimini anlamlandıracak bir spektrum üretilebilir.

Kelt-9b’nin sırları..

Çalışma kapsamında araştırmacılar, bu gezegenin tutulma spektrumunu elde etmek için Hubble Uzay Teleskobu tarafından kaydedilen görüntüleri kullandı. Yapılan incelemeler sonucunda bol miktarda metale rastlandı. Bu keşif ilginçtir zira daha önce bu moleküllerin bu kadar aşırı sıcaklıklarda bulunamayacağı düşünülüyordu.

Kelt-9b, etrafında döndüğü yıldızından gelen güçlü kütleçekim kuvvetine maruz kalıyor; bu da ‘kütleçekim kilidi’ olarak bilinen ve gezegenin aynı yüzünün sürekli olarak yıldıza dönük kalmasına neden olan bir duruma yol açıyor. Dolayısıyla gezegenin gündüz ve gece tarafları arasında güçlü sıcaklık farkları bulunuyor.

Araştırmacılar, tutulma gözlemleriyle daha sıcak olan tarafı araştırırken, gözlemlenen moleküllerin aslında yıldıza dönük olmayan daha soğuk bölgelerden veya gezegenin iç kısmının daha derinlerinden dinamik süreçlerle sürüklenebileceğini öne sürdü. Bu gözlemler, uç koşullara sahip bu dünyaların atmosferlerinin çok az anlaşılan karmaşık süreçler tarafından yönetildiği gösteriyor.

Kelt-9b’yi ilginç kılan bir diğer yanıysa yaklaşık 80 derecelik eğimli yörüngesi. Bu, olası çarpışmalarla dolu şiddetli bir geçmişe işaret ediyor ve aslında bu sınıfta yer alan birçok gezegende de görülüyor. Araştırmacılar, bu gezegenin ana yıldızından uzakta oluşmuş olabileceğini ve çarpışmaların yıldıza doğru göç ederken meydana gelmiş olabileceğini düşünüyor. Bu, büyük yıldızların gezegenlerine doğru göç ederken gazlı ve katı materyalleri yakalayan önyıldız disklerde, ana yıldızlarından uzakta oluşma eğiliminde oldukları teorisini destekliyor.

Gelecek görevler..

Hubble Uzay Teleskobu gibi gözlemevleri, dış gezegen atmosferlerini incelemek için tasarlanmamıştır. Bu noktada James Webb Uzay Teleskobu ve Ariel görevi gibi yeni nesil uzay teleskopları, özellikle dış gezegen atmosferlerinin titiz bir şekilde gözlemlenmesi için özel olarak tasarlanmış gelişmiş yeteneklere ve araçlara sahip olacak.

Sıcak Jüpiter gezegen sınıfın ortaya attığı birçok temel soruyu yanıtlamamıza izin verecek bu teleskoplar, ayrıca küçük dünyaların atmosferlerini de inceleyecek. Özellikle 2029 yılında fırlatılması beklenen Ariel, ötegezegen bilimindeki en temel soruların bazılarının üstesinden gelmek için yaklaşık 1000 ötegezegen gözlemleyecek.

Ariel aynı zamanda bu dünyaların atmosferine ayrıntılı olarak bakan ilk uzay görevi olacak. Nihayetinde bize bu dış gezegenlerin nelerden ve nasıl oluştuğunu, nasıl evrimleştiğini anlatabilir..

Bu post BAZI GEZEGENLER GÜNEŞLERİNDEN NASIL DAHA SICAK OLABİLİYOR?.. Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

KELT-9b, Jüpiter’in 3 katı kadar kitleye sahip bir gezegen. Gezegenin yüzey sıcaklığı 4300 °C kadar yüksek. Bu da KELT-9b’yi şu ana kadar keşfedilmiş en yüksek sıcaklığa sahip gezegen yapıyor. Bu aşırı düzeydeki sıcaklık gezegenin atmosferinde bulunan hidrojen moleküllerinin ayrışmasına sebep oluyor.

Döngü sürekli devam ediyor..

Bu erime olayı gezegenin yıldıza dönük kısmında meydana geliyor. Hidrojen molekülleri burada ayrışıp gezegenin gece yaşanan kısmına doğru yöneliyor. Ayrışan bu moleküller sıcaklığın daha az olduğu gece kısmında tekrar toparlanıp yine gündüz zamanı sıcaklığa maruz kalıyor, yine ayrışma gerçekleşiyor. Bu döngü aşırı sıcak KELT-9b gezegeninde her gün tekrarlanıyor.

En sıcak ötegezegen olarak adlandırılıyor..

Elde edilen bulguları aktaran makalenin yazarı, Chicago Üniversitesi mezunu Megan Mansfield; aşırı yüksek sıcaklığa sahip KELT-9b’yi diğer ötegezegenlerden farklı bir yerde tutuyor.

Mansfield’ın açıklamalarına göre KELT-9b’ye benzeyen, onun kadar sıcak olmasalar da bu olayın gerçekleşebileceği kadar sıcak olan birçok ‘sıcak Jüpiter’ ya da ‘ultra sıcak Jüpiter bulunuyor.

Bu olayın yaşandığı başka ötegezegenler aramak için bazı yüksek seviye araç gereçler gerekiyor. Ötegezegenlerin atmosferlerini incelemek kolay değil, ama bu görev için NASA’nın ötegezegenlerin kızılötesi dalga boylarını saptayarak sıcaklıklar hakkında fikir sağlayan Spitzer adlı uzay teleskobu kullanılabilir.

KELT-9b gezegeninin yıldızına çok yakın olmasına rağmen bu teleskop sayesinde gündüz ve gece kısımlarındaki sıcaklık farkı saptanabilmişti. Ek bilgi vermek gerekirse: KELT-9b, yıldızına o kadar yakındı ki gezegendeki bir yıl Dünya üzerindeki 1,5 güne eşitti.

670 ışık yılı uzaklıkta, molekülleri parçalara ayıracak kadar yüksek yüzey sıcaklığına sahip ötegezegen; NASA tarafından kesin bir şekilde yaşama elverişsiz gezegenler kategorisine kondu..

Kaynak-Webtekno

Bu post BU GEZEGENİN YÜZEY SICAKLIĞI, ATMOSFERİNDEKİ HİDROJEN MOLEKÜLLERİNİ PARÇALIYOR! Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.