Ya da bir eşiniz dostunuz ‘Ekonomi kötü diyoruz ama herkes sokaklarda valla, herkesin de altında bir araba’ gibi bazı yorumlar yapmıştır… Hatta belki şöyle bir etrafa bakıp içinizden utana sıkıla bu düşünceye hak veresiniz de gelmiş olabilir. Peki hakikaten, bu nasıl oluyor? Neden her şey durmadan pahalanırken ve ekonomimiz sıkıntılı bir dönemden geçerken sürekli tüketmeye, bir şeyler satın almaya devam ediyoruz?

Detaysız, kısa, basit: ne oldu da ‘ekonomi kötü’ demeye başladık?…

Son birkaç yılda arka arkaya yaşanan pek çok gelişme, dünya genelinde ekonomik çalkantılar yaşanmasına neden oldu. Pandemi, kripto paraların ve madenciliğin yarattığı etkiler, çip krizi, enerji krizi derken arka arkaya gelen bunca olay dünya genelinde pek çok ekonomiyi etkiledi.

Ayrıca hem ülkemizde hem de yine dünya genelinde yaşanan politik gerilimler de ekonomiler üzerinde olumsuz etkiler yarattı. Türkiye de ne yazık ki iç-dış siyaset dinamikleri ve bunların yanında yukarıda saydığımız pek çok durumdan etkilenerek ekonomik olarak zorlu bir döneme girdi.

En azından bakkala uğrayan, hiçbir şey almasa bir şişe kolayla yanına makarna alan gençlerden pazarda yemeklik arayanlara, okul ihtiyaçları için çıkılan alışverişlerden evine eşya bakanlara kadar istisnasız herkes, günün her anında bu etkileri hissetmeye başladı. Çünkü Türk lirasının değeri düştü, enflasyon yükseldi, hayat pahalanmaya başladı…

Tüm bunlara rağmen tüketimin ve satın alma davranışının çılgın gibi artmasının hem ekonomik hem psikolojik nedenleri var;

Psikolojik nedenlere geçmeden önce, bir uzmanın açıklamaları üzerinden ekonomik nedenlerine göz atalım. İktisatçı Mahfi Eğilmez, veriler bu kadar kötü görünürken piyasanın nasıl hâlâ canlı kalabildiğini birkaç madde ile açıklamış. Bu açıklamaları kısaca özetleyelim;

İlk ve en kritik ekonomik gerekçe enflasyonun etkilerinden kaçabilme kaygısı. Türk lirasının değeri dolar, euro gibi para birimleri karşısında değer kaybetmeye devam ediyor. Bu da pek çok ürünün zamlanmasına yol açıyor ve enflasyonun da artacağına yönelik bir beklenti yaratıyor. Doğal olarak, ‘her şey daha da pahalanmadan alalım’ mantığı ile herkes eksiklerini kapatmaya, eskilerini yenilemeye hatta ‘stok yapmaya’ başlıyor.

”Negatif reel faiz izleniminin yarattığı tüketim artışı”. Bu maddeyi Eğilmez şöyle açıklıyor; Sokakta kimse açıklanan enflasyon oranlarına inanmıyor ve daha fazla olduğunu düşünüyorlar. Böyle olunca da inandıkları enflasyon oranına göre hareket ediyor ve bankaların mevduata verdiği ve açıklanan enflasyon oranlarına göre düzenlenen faizleri düşük buluyorlar.

Bu da zihinlerinde oluşan negatif reel faizli yatırım araçlarına yatırmak yerine paralarını gayrimenkul, otomobil, diğer mal ve hizmetlere ya da döviz veya altın alımına yatırmalarına neden oluyor. Yani kısaca parayı TL olarak tutmak yerine harcayıp eve ya da arabaya çevirmek tercih edilen bir ‘yatırım’ aracına dönüşüyor.

Eğilmez’in dikkat çektiği bir diğer nokta kayıt dışı kazançların durum üzerindeki etkisi. 2021 yılı verilerine göre Türkiye’nin kayıt dışı ekonomisi GSYH’nin kabaca üçte biri oranında ve bu da yılda 250 milyar dolar gibi bir rakama denk geliyor. Burada bir parantez açıp GSYH’yi de kısaca tanımlamak gerekirse; belirli bir zaman aralığında üretilen tüm nihai ürünlerin, piyasa değerindeki ekonomik ölçüsü diyebiliriz.

İşte bu ölçüye dahil olmayan miktarın bir kısmı vergi dışı kalmış kazançlardan bir kısmı da ‘kara para’ denilen yasa dışı gelirlerden oluşuyor. Eğilmez’in açıklamalarına göre bu türden paralar ‘kolay harcanıyor’ ve bu paraları ‘aklayarak’ ekonomiye sokmanın en basit yolu lüks otomobiller, evler almak; lüks tüketim harcamaları yapmak… Bu da haliyle ülkede artan tüketimi ve harcamaları etkileyerek ‘piyasaya hareket katıyor’.

Piyasadaki hareketin bir diğer nedeni ise yabancıların ülkeye getirdiği ve dolaşıma soktuğu döviz olarak açıklanıyor. Turist olarak gelip ‘çarşıyı pazarı hareketlendirenlerin’ yanında aynı zamanda Rusya, Ukrayna, İran, Irak gibi pek çok ülkeden Türkiye’de gayrimenkul yatırımları da artmış durumda. Bu da özellikle gayrimenkul piyasasındaki hareketi önemli oranda etkiliyor.

Ülkemizde gerçekleştirilen köprü, otoyol, havalimanı, kent hastanesi gibi büyük yatırımların yarattığı borç yükünün yanında bir de istihdam kısmı var. Buralarda sağlanan istihdam da piyasayı hareketlendiren harcamalar olarak ülke ekonomisine geri dönüyor.

Son olarak pandemi etkisi ile gayrimenkul, otomobil gibi alanlara yapılan harcamalarda artış olduğu düşünülüyor. Borca girip araba alan, evini satıp bahçelisini alan insanlar piyasanın hareketlenmesini sağlıyor.
İşin bir de psikoloji yönü var;

Ekonomide yaşanan negatif yönde değişimler toplumların psikolojisini etkiliyor. Bu da satın alma davranışında değişikliklere sebep oluyor. Sürekli yaşanan fiyat artışı, yükselen enflasyon ve hayat pahalılığı, hepimize ‘şimdi alamazsam bir daha hiç alamam’ gibi bir algı olarak geri dönüyor. Eksik kalma, yoksullaşma ve ihtiyaçlarımızı karşılayamayacak hale gelmeye yönelik dev kaygımız kedi mamasından cep telefonuna her şeyi bir an önce almak istememizle sonuçlanıyor.

Diğer taraftan ise alışverişin psikoloji üzerindeki etkisi var. Yürütülen pek çok anket ve araştırma, alışveriş yapmanın psikolojiyi pozitif etkilediğine işaret ediyor. Bu pozitif etki, ‘O kadar da yoksullaşmadım, bir akşam çıkıp eğlenebilirim’ ‘Kendime borç harç da olsa hala bir telefon alabiliyorum’ gibi cümlelerle açıklanabilecek bir rahatlama etkisiyle birleşiyor ve ortaya durmadan bir şeyler almaya devam eden ancak giderek yoksullaşan bireyler çıkıyor…

Hepimizde benzer bir durum yaşanmıştır; pahalı algımız çoktan değişti bile. İlk birkaç hafta, ay şaşırmış olsak da artık bir yoğurt bir ekmek bir de içeceğe 50 60 lira verip marketten çıkmaya çok da şaşırmıyoruz. iPhone 14 her ne kadar çok pahalı olsa da ‘pahalı oluşu’ bizi şaşırtmıyor. Çünkü diyoruz e bunun kur farkı var, vergisi var… Bu kabulleniş, herhangi bir tüketim ürününe ya da teknolojik bir ürüne para verirken ‘acımamamız’ olarak geri dönüyor. ‘E iyi’ diyoruz. ”Böyle bir ekonomide 10 bin TL’den aşağıya telefon bulamayız zaten…”

Bir de pazarlama taktiklerinin ekonomik kaygılar sebebiyle bizi daha fazla etkilediği gerçeği var. Zaten tasarrufa odaklanmışken ‘Hemen alın, %40 tasarruf edin’ gibi cümleler ya da düzenlenen ‘kısa süreli kampanyalar’ bizi daha fazla etkiliyor. Zaten tamamen psikolojimizi ve zihnimizi etkileyip satın alma davranışını tamamlatmak niyetinde olan bu ‘kampanyalar’, hassaslaşmış psikolojimizi kolayca etkiliyor ve görevini başarıyla tamamlıyor…

Bu post Her Şeyin Fiyatı Bu Kadar Artmışken Neden Ha Bire Bir Şeyler Satın Almaya Devam Ediyoruz?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Youtube’dan canlı olarak yayınlanan programda iPhone 14’ün fiyatını 799 dolar, iPhone 14 Plus fiyatını ise 899 olarak açıklandı. Türkiye’de ise iPhone 14 30.999 TL, iPhone 14 Plus 34.999 TL, iPhone 14 Pro 39.999 TL ve iPhone 14 Pro Max 43.999 TL’den satışa çıkacak.

iPhone 14 Plus’ın fiyatı bugünkü dolar kuruyla 16 bin 395 TL’ye denk gelmesine rağmen Türkiye satış fiyatının 34.999 TL olarak açıklanmasının nedeni ise vergiler. Yani Apple CEO’su Tim Cook, eğer iPhone modellerinden herhangi birini Türkiye’den almak isterse, kendi satış fiyatlarının iki katından da fazla bir ücret ödemek zorunda kalacak.

Apple’ın son lansmanının ardından Türkiye’de fahiş vergiler bir kez daha gündeme geldi. Özellikle günümüzde artık bir ihtiyaç olan akıllı cep telefonlarının halen lüks kategorisinde sayılması tepki çekiyor.

Vergi uzmanı Ozan Bingöl de Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, “Türkiye satış fiyatı 39.999 lira olarak belirlenen #iPhone14Pro nun yaklaşık 20.000 lirası vergilerden oluşmaktadır. (Kültür Bakanlığı Payı + TRT Bandrol Ücreti + Özel Tüketim Vergisi + Katma Değer Vergisi) Verginin, vergisinin, vergisini ödüyoruz ama yine de yetiremiyoruz…” ifadelerine yer verdi…

Bu post DIŞARIDA 1.000 DOLARA SATILAN İPHONE 14 PRO MAX TÜRKİYE DE 43.999 LİRADAN SATIŞA ÇIKARILIYOR!… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Ancak bu artış tahmini sadece mevcut şartları göz önünde bulunduran bizlerin ulaştığı bir sonuç değil. 1955’te kurulan ABD’li yatırım firması Wedbush’un kıdemli analistlerinden Dan Ives’e göre Apple; iPhone 14’leri bir önceki nesle göre 100 dolar daha yüksek fiyatla satışa sunmak için hazırlık yapıyor.

Bu sorunun yanıtı için iPhone 13 ailesinin yukarıdaki güncel dolar fiyatlarına göz atabiliriz. Toplam 4 farklı modeli olan serinin başlangıç modeli olan iPhone 13 mini ile ikinci modeli iPhone 13 arasında 100 dolar; üst segmentin başlangıç modeli iPhone 13 Pro ile iPhone 13 Pro Max arasında da yine 100 dolar fark var.

İki segment arasındaki başlangıç fiyat farkı ise 200 dolar. Ayrıca tüm iPhone 13 modelleri için geçerli olan bir kural daha var: Bir üst hafıza seçeneğine ilk artışta fiyatlar 100’er dolar, ikinci ve Pro’larda geçeri üçüncü artışlarda 200’er dolar artıyor.

Önemli detay: Apple’ın dolar bazlı fiyatları TL’deki gibi değişken değil…

Apple’ın fiyat politikası dolar bazında hep sabit ilerliyor. Fiyat artışları, ekonomik koşullar sebebiyle Türkiye gibi değişken ekonomilere özgü bir durum. ABD’de yaşayan bir kişi, yeni iPhone’un 699 dolardan başlayacağını 3 yıl önceden biliyor. iPhone 13 Pro’yu 1000 dolara alacağını 3 yıl önceden bile biliyor. Apple’ın zam kararı işte bu yüzden önemli. Yani bu fiyat artışı Türkiye ekonomisine değil, Apple genel merkezine bağlı bir karar.

Bol 9’la kafanızı yormamak adına tüm fiyatlara 1’er TL eklediğimizde Türkiye’deki tabloyu daha net görüyoruz. Başlangıç modeli iPhone 13 mini ile iPhone 13 arasında 2000 TL, üst segment iPhone 13 Pro ile Pro Max arasında 3000 TL fark var. İki segment arasındaki başlangıç fiyat farkı 7.500 TL. Ayrıca tüm iPhone 13’lerdeki ilk hafıza artışında 2 bin, ikinci hafıza artışında 4000 TL fiyat farkı oluşuyor. Pro modellerine özel sunulan son hafıza seçeğinde ise 2800 TL fiyat farkı oluyor.

Hatırlatalım: Apple, 10 ayda iPhone 13 fiyatlarına 5 kez zam yaptı. Ancak bu zamların sebebi dolar-TL farkıydı

26 Kasım zammı: 14.999 TL
17 Aralık zammı: 21.499 TL
24 Aralık indirimi: 16.299 TL
8 Mart zammı: 18.999 TL
6 Haziran zammı: 22.499 TL

Türk Lirasının dolar karşısında giderek değer kaybetmesi sebebiyle Apple Türkiye’nin aldığı zam kararları, 6 Haziran 2022 tarihli son artışla birlikte en üst model iPhone 13 Pro Max 1 TB’ın fiyatını 41 bin 800 TL’ye kadar getirdi. TL’nin dolar karşısında dönem dönem yükselişe geçse de uzun süredir çizdiği düşüş grafiği eğer kalıcı olursa bu zamlara yenisi de eklenecek gibi görünüyor.

Özetle; iPhone’ların 50 bin TL seviyesini görmesi için Apple’ın zam yapmasına gerek kalmayabilir. Eğer her şey bugüne kadar olduğu şekilde deva ederse 50 bin TL’yi görmek işten bile değil.

Sonuç: Apple’ın +100 dolarlık fiyat farkı Türkiye’ye +2000 TL olarak yansıyor (şimdilik):

iphone 14…

1 Ekim 2021 – 6 Haziran 2022 arasındaki dolar kuru %89 oranında artarken iPhone 13 fiyatları %87,50 oranında artış gösterdi. Yani Apple, dolar-TL kurunun izini takip ediyor. Bu hesapta 6 Haziran tarihini baz almamızın nedeni son fiyat artışının o tarihte yapılmış olması.

Günümüz şartlarının değişmeyeceğini ele aldığımız bir senaryoda en pahalı iPhone modelinin fiyatı 41 bin 800 TL’den maksimum 45 bin 800 TL’ye yükseliyor. Ancak dolar kurundaki ani bir yükselişle birlikte gelecek 100 dolarlık taban fiyat zamlarıyla bu fiyatın 50 bin TL üzerine çıkarması an meselesi…

Kaynak-Webtekno

Bu post İPHONE 14, 50 BİN LİRALIK ETİKETLE GELİRSE ŞAŞIRMAYIN!… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.