Fizikçi Jim Al-Khalili’ye göre, zaman üzerine üç temel sorun bulunuyor. Kuantum mekaniğinde zaman yalnızca bir “parametre”; bir denklemdeki etiket. Einstein’ın Genel Görelilik teorisinde ise zaman, uzayla birlikte dört boyutlu bir “zaman boyutu”.

Bu iki kavramı birleştirmek, yani kuantum kütleçekimi kuramına ulaşmak yarım yüzyıldır fizikçilerin en büyük hedefi. Ancak ilk birleştime denemeleri (örneğin 1967’deki Wheeler–DeWitt denklemi) zamanın hiç görünmediği, yani evrenin temelde “zamansız” olduğu sonuçlarını verdi. Bu da bazı fizikçilerin “zaman aslında bir yanılsama olabilir” görüşünü güçlendirdi.

Bugün bazı teoriler zamanı çok boyutlu bir uzay-zamanın parçası olarak yeniden tanımlamaya çalışırken, bazıları zamanın daha temel bir yapıdan “ortaya çıktığını” savunuyor.

ZAMAN NEDEN YALNIZCA İLERİ AKAR?…

Fizikteki temel denklemler zamanın geriye doğru işlemesine de izin verir. Buna rağmen gerçek hayatta zaman hep ileri yönde akar.

Bu yönlülük termodinamikten gelir: Entropi (düzensizlik) her zaman artar. Ancak bu açıklama da fiziksel yasaların zaman simetrisiyle tam uyuşmuyor.

Bu nedenle fizikçiler, zamanın yönü ile kuantum mekaniği arasında bir bağ arıyor. Bazı teoriler, kuantum dolanıklığının zaman algımızı şekillendiren temel süreç olabileceğini öne sürüyor.

Örneğin bir “kuantum saat” çevresiyle dolanık hale geldiğinde, saatin okunması evrenin o ana karşılık gelen halini seçtiriyor. Böylece evrende “akış” varmış hissi oluşuyor.

Kuantum mekaniği ve görelilik bir araya geldiğinde, olayların sırasının bile belirsizleşebileceği senaryolar ortaya çıkıyor.

İki olayın (örneğin iki ışık parlamasının) hangisinin önce gerçekleştiği, hatta birbirini tetikleyip tetikleyemeyeceği kimi durumlarda tanımsız hale gelebiliyor.

Kuantum süperpozisyon nedeniyle olaylar hem “A önce oldu” hem de “B önce oldu” durumlarında olabilir. Genel Görelilik devreye girdiğinde bu belirsizlik daha da artıyor.

Bazı fizikçiler bunun geleceğin geçmişi etkileyebileceği “geriye doğru nedensellik” ihtimalini doğurabileceğini savunuyor.

Mevcut araştırmaların işaret ettiği genel tablo şu şekilde:

Zaman bir boyut olabilir (görelilik).

Aynı zamanda bir parametre olabilir (kuantum mekaniği).

Ve ayrıca geri döndürülemez bir ok olabilir (termodinamik).

Tüm bunlar evrene “yakından bakıldığında” tutarsız gibi görünse de, insan deneyimi açısından hepsi bir arada geçerli olabilir…

Kaynak: NTV

Bu post ZAMAN KAVRAMI BİR YANILSAMA OLABİLİR, BAZI FİZİKÇİLERE GÖRE BOYUT OLABİLİR… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Zaman ve mekânın birer oyun gibi olduğu o dünyaya bir adım atmaya hazır mısınız?

Öncelikle, ışık hızını geçmek yalnızca teorik düzeyde bile fizik kurallarını altüst ediyor.

Einstein’ın Özel Görelilik Teorisi’ne göre bir nesne hızlandıkça kütlesi artıyor. Bu da aslında ışık hızına ulaşmanın neredeyse sonsuz enerji gerektirmesi demek.

Ama biz, hız sınırı aşmayı başardığımızı düşünelim. İşte bu noktada işler ilginç bir hâle geliyor. Zaman genişlemesi dediğimiz olay daha tuhaflaşıyor ve ışık hızında seyahat etmek istediğimiz zaman bizim için neredeyse durma noktasına geliyor.

Eğer bu hızı geçersek de zaman teorik olarak geriye doğru akabilir. Evet, belki de geçmişte seyahat edebiliriz.

Ancak ışık hızını aşmanın başka sorunları da var.

Uzay-zaman dokusunun, böyle bir hızı desteklemeyecek yapıda olması durumunda “düşünce deneyi” olarak adlandırılan kavram devreye giriyor.

Bilim insanları, ışık hızından daha hızlı seyahat edebilen hipotenik parçacıklar olan taşyonları inceledi. Bu parçacıklar asla ışık hızının altına inemez yani bizden tamamen farklı bir gerçeklikte yaşarlar.

Işık hızını aştığımızı düşünelim:

Yıldızlar bir anda uzamaya başlar, çevremizdeki her şey bükülür ve bir tür kozmik tünelden geçtiğimizi hissederiz. Uzayda gezinirken, gözlerimizi kamaştıran ışıklar, aslında bizim hızımızın ve uzayın çarpık yapısının bir sonucu.

Ancak bu hızlarda hareket etmek, bildiğimiz anlamda “görmeyi” neredeyse imkânsız kılar. Çünkü ışık dalgaları bize yetişemez ve çevremiz bir “ışık karanlığına” dönüşür.

Bu hızlarda karşılaşacağımız en büyük düşmanlardan biri de kozmik toz parçacıkları olabilir. Saniyede milyonlarca kilometre hızla ilerlerken karşınıza çıkan bir toz tanesi, devasa bir patlama yaratabilir. Yani uzayda hız sınırı aşmanın yalnızca fiziksel değil, güvenlik açısından da ciddi zorlukları var.

Peki ya geçmişe gitme fikri?…

Işık hızını aşarak bir tür “zaman yolcusu” olmamız teorik olarak mümkün olabilir. Ancak bu, paradoksları beraberinde getiriyor. Geçmişe gidip kendi varlığımızı engeller miyiz ya da tarihin akışını değiştirmek gibi bir çılgınlığa mı kalkışırız?

Bu sorular tabii ki bilimsel olmaktan çok öte bir hâl alıyor ve yanıtları da evrenin derin sınırları kadar karmaşık.

Işık hızda uzayın derinliklerinde yol almak, fizik kurallarını yeniden yazmak ve belki de zamanın sırrını çözmek demek. Kim bilir, belki bir gün bu imkânsız görünen fikir, geleceğin gerçekliği olur…

Webtekno

Kaynaklar: How Stuff Works, Discover Magazine, Live Science, Research Gate

Bu post Işık Hızından Daha Hızlı Seyahat Etseydik Geçmişe Gidebilir miydik?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Hadi, hep birlikte ışığın derinliklerini inceleyerek bu sorunun cevabını arayalım.

Işık hızı, fizikte çok önemli bir kavramdır ve vakum ortamında saniyede yaklaşık 299,792 kilometre olarak ölçülmüştür. Albert Einstein’ın Görelilik Teorisi’ne göre ise ışık hızı, evrende ulaşılabilecek en yüksek hız sınırıdır. Bu sınır sadece ışık için değil, her türlü fiziksel cisim ve bilgi için de geçerlidir.

Bu teori yüksek hızlarda klasik hız kurallarının geçerli olmadığını belirtiyor. Özel Görelik Teorisi’ne göre herhangi iki hızın birleşimi ışık hızını aşamıyor. Yani iki nesne birbirine göre yüksek hızlarda hareket ediyorsa, bu iki hızın toplamı basit bir aritmetik toplama ile hesaplanmıyor.

Bunun yerine; hızların toplamı, sonucun asla ışık hızını geçmemesini garantileyen özel bir yöntemle belirleniyor.

Düşünelim ki bir tren, ışık hızına çok yakın bir hızda ilerliyor. Bu trenin içinde olduğunuzu ve trenin ilerlediği yönde yürümeye başladığınızı hayal edin. İçgüdüsel olarak trenin hızına kendi yürüme hızınızı eklediğinizi ve daha da hızlandığınızı düşünebilirsiniz ancak işler aslında böyle işlemiyor.

Normal şartlar altında düşük hızlarda iki hızı topladığınızda sonuçları basitçe ekleyebilirsiniz. Örneğin bir yolda 10 km/saat hızla giden bir bisiklete binip, bisiklette ileriye doğru 5 km/saat hızla gittiğinizi düşünün. Bu durumda toplam hızınız 15 km/saat olur. Ancak ışık hızına yakın hızlarda bu durum geçerli değildir.

Işık hızına yaklaştığınızda, hız eklemek için farklı bir matematiksel işlem gerekiyor. Ancak formüllere girmeden basitçe ifade etmek gerekirse; hızınıza ne kadar eklerseniz ekleyin, toplam hızınız ışık hızını aşamıyorsunuz.

Bonus: İnsan yapımı en hızlı cisim nedir?…

İnsan yapımı en hızlı cisim, NASA tarafından fırlatılan Parker Solar Probe’dur. Bu uzay aracı, Güneş’e yaklaşırken saatte yaklaşık 394,736 mil hıza ulaşarak insan yapımı en hızlı cisim unvanını elde etmiştir. Bu olağanüstü hız, Venüs etrafında yapılan yerçekimi yardımlı manevralar sayesinde mümkün olmuştur.

Parker Solar Probe’un görevi, Güneş’in dış koronasını incelemek ve Güneş rüzgarı ile enerjik Güneş parçacıklarını daha iyi anlamaktır…

Kaynaklar: Virginia EDU, Physics LibreTexts, İllinois EDU

Kaynak-Webtekno

Bu post Işık Hızında Giden Bir Uzay Gemisinde Ayağa Kalkıp Geminin Gittiği Yöne Yürülürse Işık Hızı Aşılabilir mi?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.