Ay’ın Dünya’dan uzaklaşması, yalnızca romantik gecelerimizi değil, gezegenimizin fiziksel ve biyolojik dengesini de derinden etkileyebilecek bir süreç.
Ay neden uzaklaşıyor?

Ay’ın Dünya’dan yavaş yavaş uzaklaşmasının temel nedeni, gelgit etkileşimleri. Ay’ın kütleçekimi, Dünya’nın okyanuslarında gelgit kabarmalarına neden oluyor. Dünya’nın dönüş hızı da bu gelgit kabarmalarını hafifçe Ay’ın önüne itiyor.

Bu durum bir yandan Ay’a ekstra bir enerji aktarımına yol açıyor ve yörüngesini genişleterek Dünya’dan uzaklaşmasına neden oluyor. Yaşanan süreç de her yıl yaklaşık 4 cm’lik bir uzaklaşma ile sonuçlanıyor.

Peki, bu uzaklaşma hızı artarsa ne olur?…

Ay’ın Dünya üzerindeki en belirgin etkisinin gelgitler olduğundan eğer Ay, daha hızlı uzaklaşırsa gelgit kuvvetleri zayıflar. Bu da okyanuslardaki su hareketlerinin azalması ve dolayısıyla kıyı ekosistemlerinin değişmesi demek.

Bu senaryoda Dünya’nın dönüş hızı da etkilenir. Günler daha uzun hâle gelir ve bir gün, 24 saatten çok daha uzun sürebilir. Bu da canlıların biyolojik saatlerini ve yaşam döngülerini etkiler.

Ay’ın uzaklaşması, Dünya’nın eksen eğikliği üzerinde de etkili olur. Ay, Dünya’nın eksenini stabilize eder ve bu sayede mevsimler nispeten dengeli bir şekilde yaşanır. Eğer Ay daha hızlı uzaklaşırsa stabilizasyon bozulabilir ve Dünya’nın eksen eğikliği değişebilir. Aşırı iklim değişiklikler, uzun vadede buzul çağları gibi dramatik sonuçlar ortaya çıkabilir.

Bazı hayvanlar, üreme döngülerini Ay’ın evrelerine göre ayarlıyor. Hızlı bir uzaklaşma söz konusu olduğunda türlerin yaşamı da tehlikeye girebilir.

Peki ne kadar vaktimiz var? 4 cm uzaklaşma nereye kadar devam edecek?…

Ay’ın Dünya’dan tamamen ayrılması gibi bir senaryo, bilimsel olarak mümkün değil. Ay, her yıl ortalama 4 cm Dünya’dan uzaklaşıyor olsa da bu süreç sonsuza kadar devam etmeyecek.

Bilim insanlarına göre Ay’ın uzaklaşma hızı zamanla yavaşlayacak ve Dünya ile Ay arasındaki kütleçekimsel etkileşim dengelendiğinde bu uzaklaşma duracak.

Tahminlere göre bu denge noktasına ulaşmak için milyarlarca yıl gerekiyor. Ancak bu noktada bile Ay, Dünya’nın yörüngesinden tamamen kopmayacak, sadece daha uzak ve sabit bir yörüngeye yerleşecek.

Kısacası Ay’ın Dünya’dan tamamen ayrılması gibi bir durum, gezegenimizin ve Güneş sisteminin doğal dinamikleri içinde öngörülmüyor.

Ancak bu dengenin korunacağı süreç, Güneş sistemimizin uzun vadeli kaderiyle sınırlı.

Güneş, şu anda hidrojen yakarak enerji üreten bir yıldız ama yaklaşık 5 milyar yıl sonra yakıtı tükendiğinde “kırmızı dev” evresine girecek.

Bu aşamada Güneş, muazzam bir şekilde genişleyecek ve etrafındaki gezegenleri yutabilecek kadar büyüyecek. Dünya ve Ay da bu süreçten etkilenecek. Eğer Dünya, Güneş tarafından tamamen yutulursa Ay da doğal olarak bu kaderi paylaşacak. Güneş’in genişlemesi sırasında Dünya ve Ay’ın yörüngeleri bozulabilir ve bu iki gök cismi, Güneş’in kütleçekimsel etkisiyle parçalanabilir veya uzaya savrulabilir.

Yani Ay’ın Dünya’dan ayrılması gibi bir senaryo, Güneş’in kırmızı dev evresine girmesiyle birlikte çok daha büyük bir yıkımın parçası hâline gelecek.

Yaşanacak süreç, evrenin doğal döngüsünün bir parçası olsa da insanlık için çok uzak gelecekte gerçekleşecek bir olay. Bu yüzden şimdilik gökyüzündeki komşumuz Ay’ın bize her gece eşlik etmeye devam edeceğini bilmek rahatlatıcı!…

Webtekno

Kaynaklar: Science ABC, IFL Science, Astronomy, Popular Mechanics

Bu post Ay Her Yıl Dünya’dan Uzaklaşıyor: Peki, Uzaklaşma Hızı Artarsa Dünya’da Neler Değişir?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

17 Ağustos tarihinde, Gölcük’te gerçekleşen deprem de yine insanların uyuduğu gece saatlerinde gerçekleşmişti. Depremlerin özellikle gecenin ilerleyen saatlerinde veya sabaha karşı gerçekleşmesi, teorileri de beraberinde getirdi ve zaman içinde “Büyük depremler gece olur” algısı oluştu.

Dünya genelinde ise durum biraz farklı. En büyük ilk 10 depreme bir bakalım…

1. Şili, Valdivia (22 Mayıs 1960)

Büyüklük: 9.5
Saat: 19:11

2. Alaska, Prince William Sound (28 Mart 1964)

Büyüklük: 9.2
Saat: 17:36

3. Endonezya, Sumatra (26 Aralık 2004)

Büyüklük: 9.1
Saat: 00:58

4. Japonya, Sendai (11 Mart 2011)

Büyüklük: 9.0
Saat: 14.46

5. Rusya, Kamçatka (4 Kasım 1952)

Büyüklük: 9.0
Saat: 04:58

6. Şili, Bio-Bio (27 Şubat 2010)

Büyüklük: 8.8
Saat: 3.34

7. Ekvador Açıkları (31 Ocak 1906)

Büyüklük: 8.8
Saat: 10:36

8. Alaska, Rat Adaları (2 Nisan 1965)

Büyüklük: 8.7
Saat: 19:01

9. Endonezya, Sumatra (28 Mart 2005)

Büyüklük: 8.6
Saat: 23:09

10. Tibet, Assam (15 Ağustos 1950)

Büyüklük: 8.6
Saat: 19:39

Bir de Türkiye’de yaşanmış en büyük depremlere bakalım…

. Erzincan (27 Aralık 1939)

Büyüklük: 7.9
Saat: 01:57

2. Kahramanmaraş (6 Şubat 2023)

Büyüklük: 7.7
Saat: 13:24

3. Kahramanmaraş (6 Şubat 2023)

Büyüklük: 7.6
Saat: 04:17

4. Kahramanmaraş (6 Şubat 2023)

Büyüklük: 7.6
Saat: 13:24

5. Van, Muradiye/Çaldıran (24 Kasım 1976)

Büyüklük: 7.5
Saat: 12:22

6. Kocaeli, Gölcük (17 Ağustos 1999)

Büyüklük: 7.4
Saat: 03:02

7. Van (23 Ekim 2011)

Büyüklük: 7.2
Saat: 13:41

8. Düzce (12 Kasım 1999)

Büyüklük: 7.2
Saat: 18:57

9. Elazığ (24 Ocak 2020)

Büyüklük: 6.8
Saat: 20:55

10. İzmir, Seferihisar (30 Ekim 2020)

Büyüklük: 6.6
Saat: 14:51
Dünya genelinde gerçekleşen en büyük ilk 10 deprem arasında yalnızca 2 tanesi gece saatlerinde (00:00 sonrası) gerçekleşmişken, Türkiye’deki en büyük 10 deprem arasında bu sayı 3’e çıkıyor.

Elbette ki yalnızca en büyük depremlere bakarak bir çıkarımda bulunmak doğru değil fakat bu sayılar bile büyük depremlerin çoğunlukla gece saatlerinde gerçekleşmediğinin bir kanıtı. Ancak bu konuda bilimin de söyleyecek birkaç sözü var.

Gün ve ayların oluşmasını sağlayan Dünya ve Ay’ın hareketleridir. Bu hareketler gerçekten depremlere neden olabilir mi?

Bhabha Atom Araştırma Merkezi’ndeki bir grup sismolog tarafından gerçekleştirilen araştırmaya göre Ay’ın hareketleri, yeryüzünde gerçekleşen depremleri bir nebze olsun etkiliyor.

36 yıllık (1978-2008 yılları arası) deprem verilerini inceleyen grup, Ay’ın Dünya’ya en yakın konumunda deprem sayılarında artış olduğunu tespit etti. Zira bu durum Ay’ın sebep olduğu yer çekimini artırıyor. Üstelik Ay’ın yeni ay ve dolunay evrelerinde görülen gelgitler de depremler üzerinde etkili olabiliyor.

Çünkü gelgitler, fay hatlarının sıkışmasına sebep olabiliyor.

Ay’ın Dünya etrafında bir tam tur atması yaklaşık 1 ay sürer. Ay’ın gerçekleştirdiği bu hareket, Dünya üzerinde gelgitlere sebep olur. Okyanuslar üzerindeki bu hareketlenme, suyun baskı noktalarını değiştirdiği için de özellikle kıyı şeridindeki fay hatları sıkışabilir ve depremler meydana gelebilir.

Günün hangi saatinde olduğumuzun depremleri etkilediğine dair ise herhangi bir kanıt yok.

Dünya’nın 1 gün süren kendi etrafında dönüşü fay hatları için herhangi bir değişikliğe sebep olmaz. Ancak yine aynı araştırma grubu, akşam saatlerinde gerçekleşen (5-6 büyüklüğündeki) deprem sayısının zaman zaman arttığını tespit etmiş.

Ancak bu durum yalnızca bir rastlantıdan ibaret olabilir. Zira büyük depremlerin yalnızca sabah veya akşam saatlerinde olduğuyla ilgili kesin bir kanıt yok. Hatta konuyla ilgili sayısız araştırma, depremlerin her saat gerçekleşebileceğini gösteriyor. Öte yandan tarih boyunca, farklı saat aralıklarında pek çok büyük deprem yaşandı. İçeriğimizin başında da zaten bunun örneklerini gördük.

Kısaca özetlemek gerekirse; deprem, diğer doğa olaylarına kıyasla daha farklı bir oluşum. Örneğin erozyondan korunmak için her yeri ağaçlandırabilirsiniz ya da deprem için yapabileceğimiz tek şey daha sağlam ve güvenli evler inşa etmek olabilir. Gelişini önleyemiyor olsak da verdiği hasarı engelleyebiliriz. Bir daha deprem olmamasını dilesek de maalesef ki ‘deprem’ gerçeğiyle yaşamayı öğrenmeliyiz…

Kaynaklar: Rediff.com, USGS, Researchgate, CSUSM, SMS Tsunami

Bu post “Büyük Depremlerin Hep Gece Gerçekleştiği” Teorisi Doğru Olabilir mi?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Etkileyici bir görüntü sunmasının yanı sıra, gezegenimizdeki okyanusların gelgit düzenlerini kontrol ediyor ve atmosferimizle iklimimize etki ediyor.

Peki, Ay birdenbire ortadan kaybolsa neler olur? Sorunun cevabı hiç de iç açıcı değil.

Öncelikle herkesin fark edeceği en net durum, geceleri her yerin çok daha karanlık olması olurdu. Gece dışarı çıktığımızda bir şeyleri görebiliyorsak, bunun nedeni büyük ölçüde Ay’ın yansıttığı ışık.

Örneğin özellikle kış mevsimlerinde sokağınızda elektrikler kesildiğinde dışarı baktıysanız, ortalığın ne kadar fazla karanlık olduğunu fark etmişsinizdir. Çünkü kışları, hava genelde bulutlu olduğundan Ay ışığının büyük bir kısmı bloke edilir ve yüzeye ulaşamaz.

Şimdi Ay’ın komple yok olduğunu ve ortalıkta sokak lambası vb. hiçbir ışık kaynağı olmadığını da hayal edin; zifiri karanlığa gömüleceğimizi söylemek hiç abartı olmaz.

Her ne kadar çoğumuzun sokağında lambalar olduğundan bu durum pek sorun yaratmayacakmış gibi gözükse de gezegende hiçbir ışık kaynağı olmayan pek çok yol, köy ve bölge bulunuyor.

İkinci etki ise biraz daha kritik, bizler için olmasa da hayvan dostlarımız için.

Araştırmalara göre pek çok hayvan, yönlerini bulmak ve hayatta kalmak için Ay’ı kullanıyor. Bazı canlılar avlanmak için Ay ışığından yararlanıyor veya avlanmamak için Ay ışığından kaçınıyor.

Dolayısıyla Ay’ın komple ortadan kaybolması, bazı canlı türlerini yok olma noktasına kadar götürebilecekken, bazıları için mükemmel bir fırsat olabilir. Bunun neticesinde de doğadaki canlı dengeleri değişebilir.

Ay’ın en önemli etkilerinden biri ise okyanuslarımızdaki gelgitleri kontrol etmesi.

Ay olmasaydı, gelgitler çok daha yavaş gerçekleşecekti. Kıyısal ekosistemler için çok kritik bir yere sahip gelgit olaylarının yavaşlaması da enerji, su, mineral ve diğer kaynakların döngüsünü olumsuz etkileyeceği için o bölgelerde yaşayan canlıların yok olması veya göç etmek zorunda kalması anlamına gelecekti.

Ayrıca okyanus akıntılarının düzenlerinin bozulmasıyla da global ölçekte iklim değişiklerine kadar pek çok ciddi sorunla karşı karşıya kalacaktık.

Son problemse Ay’ın sayesinde belli bir oranda sabit kalan eksen eğikliği açımızın tamamen değişecek olması.

Bu açının değişmesiyle gezegenimiz çok kısa zamanlar içerisinde tek mevsimli hale gelebilir, ardından da haftalık mevsimlere bile sahip olabilir. Bu değişimler neticesinde de canlıların tamamı yok olabilir ve gezegenimiz Mars gibi yaşam için dengesiz bir sistem hale gelebilir.

İşte gökyüzümüzün incisi olan Ay, Dünya için bu kadar hayati bir öneme sahip…

Webtekno

Bu post Ay, Gökyüzünde Aniden Yok Olsaydı Dünya’da Neler Olurdu?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Çekilme sonrası iskelelerden bazısı tamamen karada kaldı, sökülmüş bazı iskelelerin de beton ayakları ortaya çıktı. İlçeliler, denizdeki çekilmelerin olağanüstü bir durumun işareti olup olmadığını merak ettiklerini söyledi.

‘BU DURUM NORMAL GELMİYOR..’

Foça sahilinde her sabah yürüyüş yaptığını belirten Deniz Osmanoğlu, “Denizin daha önce de çekildiği oluyordu. Ancak, şimdi olduğu gibi 10 metre, 20 metre çekildiği görülmemişti. ‘Acaba bir şeyin habercisi mi’ diye düşünmeden edemiyorum. Sahili boydan boya yürüdüm. Normalde deniz olan yerden yoldaymışım gibi yürüdüm. Bu durum bana normal gelmiyor” dedi.

‘HİÇ BU KADAR ÇEKİLDİĞİNİ GÖRMEDİM..’

Foça’daki bir turizm işletmesinde 25 yıldır çalışan Erkan Akça, “Denizin daha önce 2-3 metre kadar çekildiği oluyordu. Rüzgarın durumuna göre bu durum değişebiliyordu ama bugün normalden daha fazla bir çekilme oldu. Diğer koylarda da durum aynı. Biz de yaşanan bu durumu merak ettik” diye konuştu.

‘ENDİŞE EDİLECEK BİR DURUM YOK..’

Yaşananın her sene ortaya çıkan bir doğa olayı olduğunu vurgulayan Dokuz Eylül Üniversitesi İklim Bilimleri Uzmanı Prof. Dr. Doğan Yaşar, “Her sene şubat ve mart aylarında bu durum yaşanır. Bu aylarda fazla olan kuzeyli rüzgarlar, suyu güneye indirir. Yüksek basınç ve gelgit olayı da bir araya gelince denizde 60 metreye kadar çekilmeler yaşanabilir. Endişe edilecek bir durum yok” dedi..

DHA- Seyfi GÜL

Bu post FOÇA DA DENİZ 20 METRE ÇEKİLDİ, UZMANI: “ENDİŞELENECEK BİR ŞEY YOK” DEDİ… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.