Uzmanlara göre mevcut teoriler, en azından geçmişe bilgi gönderilmesini mümkün kılabilecek bir çerçeve sunuyor.

“KAPALI ZAMAN EĞRİLERİ” TEORİSİ

 Fizikte “kapalı zaman benzeri eğriler” olarak adlandırılan kavrama göre, bir nesne geleceğe gidip ardından geçmişe dönerek başladığı noktaya ulaşabilir.

 Bu tür yapılar teorik olarak mümkün olsa da oluşturulmaları için neredeyse sonsuz enerji gerekiyor.

 KUANTUM DÜZEYİNDE MÜMKÜN OLABİLİR

 Araştırmacılar, bu tür zaman döngülerinin çok küçük ölçekte, kuantum fiziği çerçevesinde oluşabileceğini düşünüyor.

 Kuantum dolaşıklık olarak bilinen olguda, iki parçacık birbirine bağlı hale geliyor ve biri üzerinde gerçekleşen bir değişim, aralarındaki mesafe ne olursa olsun diğerini etkiliyor.

 EINSTEIN’IN ÜRKÜTÜCÜ ETKİLEŞİMİ

 Albert Einstein bu durumu “uzaktan ürkütücü etki” olarak tanımlamıştı.

 Bazı bilim insanları, bu etkileşimin aslında parçacıkların geçmişe mesaj göndermesiyle açıklanabileceğini öne sürüyor.

 DENEYİ YAPILDI, GEÇMİŞE FOTON GÖNDERİLDİ

 Seth Lloyd ve ekibi, 2010 yılında dolaşık parçacıklar kullanarak bu tür zaman döngülerini taklit eden bir model geliştirdi.

 Lloyd, bu durumu “bir fotonu birkaç nanosaniye geçmişe gönderip kendi geçmiş versiyonunu etkilemeye çalışmak” şeklinde tanımladı.

 “INTERSTELLAR” FİLMİ ÖRNEK GÖSTERİLİYOR

 Yeni çalışmanın yazarlarından Kaiyuan Ji, bu sürecin Interstellar filmindeki gibi işleyebileceğini söyledi.

 Filmde bir karakter, geçmişteki kızına saat üzerinden mesaj gönderiyordu. Araştırmacılara göre bu, “nedensel döngü” olarak bilinen yapıya benzer.

 NORMAL İLETİŞİMDEN DAHA ANLAŞILIR OLABİLİR

 Bu tür sistemlerde iletişim hatları “gürültülü” olsa da, araştırmacılar geçmişe gönderilen mesajların yine de çözülebilir olacağını belirtiyor.

 Hatta ilginç bir şekilde, geçmişe gönderilen mesajların normal iletişimden daha anlaşılır olabileceği öne sürülüyor…

KUZEYEGEHABER-göndermenin teorik olarak mümkün olabileceğini öne sürdü.

Zaman yolculuğu uzun yıllardır bilim kurgu filmlerinin konusu olsa da araştırmacılar bu fikrin fizik  yasalarıyla tamamen çelişmediğini belirtiyor.

Uzmanlara göre mevcut teoriler, en azından geçmişe bilgi gönderilmesini mümkün kılabilecek bir çerçeve sunuyor.

“KAPALI ZAMAN EĞRİLERİ” TEORİSİ

 Fizikte “kapalı zaman benzeri eğriler” olarak adlandırılan kavrama göre, bir nesne geleceğe gidip ardından geçmişe dönerek başladığı noktaya ulaşabilir.

 Bu tür yapılar teorik olarak mümkün olsa da oluşturulmaları için neredeyse sonsuz enerji gerekiyor.

 KUANTUM DÜZEYİNDE MÜMKÜN OLABİLİR

 Araştırmacılar, bu tür zaman döngülerinin çok küçük ölçekte, kuantum fiziği çerçevesinde oluşabileceğini düşünüyor.

 Kuantum dolaşıklık olarak bilinen olguda, iki parçacık birbirine bağlı hale geliyor ve biri üzerinde gerçekleşen bir değişim, aralarındaki mesafe ne olursa olsun diğerini etkiliyor.

 EINSTEIN’IN ÜRKÜTÜCÜ ETKİLEŞİMİ

 Albert Einstein bu durumu “uzaktan ürkütücü etki” olarak tanımlamıştı.

 Bazı bilim insanları, bu etkileşimin aslında parçacıkların geçmişe mesaj göndermesiyle açıklanabileceğini öne sürüyor.

 DENEYİ YAPILDI, GEÇMİŞE FOTON GÖNDERİLDİ

 Seth Lloyd ve ekibi, 2010 yılında dolaşık parçacıklar kullanarak bu tür zaman döngülerini taklit eden bir model geliştirdi.

 Lloyd, bu durumu “bir fotonu birkaç nanosaniye geçmişe gönderip kendi geçmiş versiyonunu etkilemeye çalışmak” şeklinde tanımladı.

 “INTERSTELLAR” FİLMİ ÖRNEK GÖSTERİLİYOR

 Yeni çalışmanın yazarlarından Kaiyuan Ji, bu sürecin Interstellar filmindeki gibi işleyebileceğini söyledi.

 Filmde bir karakter, geçmişteki kızına saat üzerinden mesaj gönderiyordu. Araştırmacılara göre bu, “nedensel döngü” olarak bilinen yapıya benzer.

 NORMAL İLETİŞİMDEN DAHA ANLAŞILIR OLABİLİR

 Bu tür sistemlerde iletişim hatları “gürültülü” olsa da, araştırmacılar geçmişe gönderilen mesajların yine de çözülebilir olacağını belirtiyor.

 Hatta ilginç bir şekilde, geçmişe gönderilen mesajların normal iletişimden daha anlaşılır olabileceği öne sürülüyor…

Bu post GEÇMİŞE MESAJ GÖNDERMEK MÜMKÜN MÜ?.. Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Yıllardır bu konuda kötümser haberlere çok alıştığımız için “sürpriz” diyorum. Hayat sürprizlerle dolu ama geçmişe bakıp boş hayallerle avunmamak da gerekiyor.

Kimseyi yanıltmak istemem. Eskiye, örneğin1950’lere dönüşten söz etmiyorum. Gutenberg Çağı’nın kağıt-mürekkep kitabının eski yaygınlığına ve egemenliğine geri döneceğini hayal edenlere geçmiş olsun.

Daha doğrusu başları sağ olsun! O tür kitap bir mevtadır, ancak anma günlerine konu olabilir. Çünkü o tür kitap teknolojik olarak aşılmıştır, gereksiz yüktür, irrasyoneldir, pahalıdır…

Ama belli ki hala üzerinde konuşmaya değer:

Dijital tufan altında kaldığımız son 20 yıl içinde kitabın ortadan çekilmesinin ardından işlevsel olarak büyük açıklar kaldığı görülmüş, bunun “hakikat bulantısı” gibi ölümcül sorunlara yol açtığı anlaşılmıştır. Ekranlardan yansıyan “cesur yeni dünya”da ciddi rahatsızlık ve boşluklar var; uygarlık, demokrasi ve hakikat adına kapatılması zorunlu olan boşluklar bunlar.

Konuşmaya değer; yakında burada da bir yazının konusu olacaktır.

ZİYNET KİTAPLAR…

Gelelim Kitap Fuarı nedeniyle aklıma gelen hoşluğa: “Ziynet kitap” projesi diyebiliriz.

Acaba yeni yayıncılık ekolojisinde özellikle şiir kitaplarının tasarımlanıp pazarlanmasına daha sanatsal yaklaşamaz mıyız?

Çok yıllar önce ABD’de bir iletişim uzmanının kitabın ölümü konusunda aşağı yukarı şöyle dediğini duymuştum.

“Kitabın işi bitti derken, bundan sonra hiç kitap çıkmayacak demiyoruz. Daha az, ama daha güzel kitaplar çıkabilir. Nesne olarak daha iyi tasarımlanmış, okunmanın yanı sıra saklanmak, gösterilmek, fiyakası satılmak üzere özel nesnelere dönüşmüş zarif kitaplar. Yaldızlı ve yıldızlı kitaplar. Deriyle kaplı kitaplar.

Hatıra eşyası kitaplar. Antikalar. Armağan kitaplar. İmzalı kitaplar. Koleksiyonluk kitaplar. Sergisi açılan, müzayedeleri yapılan kitaplar…”

Ziynet kitaplar! “Ziynet” yakıştırması benim.

Zamanımızda bilgiyi ve belgeyi depolayıp saklamak işlevi kitaplardan dijital mecralara kaymıştır.

Dijital bulutlar tıka basa şiir doludur. Silo ve sebil olarak bunlar 7/24 erişime açıktır. Kullanım bedava ya da çok ucuzdur. Sığa sorunu yoktur.

“İKİNCİ YENİ” SETİ…

Ben ziynetleşmenin özellikle şiir kitapları için uygun olabileceğini düşünüyorum. Örneğin Cemal Süreya’nın Üvercinka’sının özel ve güzel “ziynet” versiyonuna hangi şiir tutkunu sahip olmak istemez ki!

Bunlara Turgut Uyar’ı, Edip Cansever’i, Ece Ayhan’ı ekleseniz… O rafa bakınca hangi İkinci Yeni hayranının ağzının suyu akmaz?

Tezgahları böyle ziynetlerle dolu kitap fuarları da daha ilginç ve renkli olacaktır.

DENEMESİ BENDEN…

Bütün Vapurlar İptal adlı yeni şiir kitabımı 2026’nın ilk günlerine yetiştirmeye çalışıyorum.

Şiirler hazır. Yakında internette Blog’uma (haluksahin.net) yükleyeceğim. Dünyanın neresinde olursa olsun herkes bedava okuyabilecek.

İlle kağıt-mürekkep eski moda kitaptan okumak isteyenler olursa, onlar için yeni elektronik baskı sistemiyle sınırlı sayıda basılmasını sağlayacağım. Diyelim 300 adet.

Şiirsever okur bu normal kitabı yayınevinden ya da kitapçıdan bedeli karşılığında alınabilecek.

“Ziynet”çilere gelince… Özel-ve-güzel-kitap-nesnesi üretmek isteyen sanatçı ruhlu yayıncı arkadaşlarım, nesneyi ürettikten sonra bir şekilde meraklılarına duyuracak ya da iletecekler. İsteyenler parayı bastırıp onlardan alacaklar…

Kaça sattıkları beni ilgilendirmez. Ben para istemiyorım. Şiirler zaten internette bedava.

Tek ricam kendi koleksiyonum için bir örnek kopya olabilir!

Ve derken şiir elden ele… olur mu dersiniz?…

Bu post HALUK ŞAHİN: “KİTAPLARDAN KONUŞMALIYIZ.. GEÇMİŞLERİ VE GELECEKLERİYLE…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Zaman ve mekânın birer oyun gibi olduğu o dünyaya bir adım atmaya hazır mısınız?

Öncelikle, ışık hızını geçmek yalnızca teorik düzeyde bile fizik kurallarını altüst ediyor.

Einstein’ın Özel Görelilik Teorisi’ne göre bir nesne hızlandıkça kütlesi artıyor. Bu da aslında ışık hızına ulaşmanın neredeyse sonsuz enerji gerektirmesi demek.

Ama biz, hız sınırı aşmayı başardığımızı düşünelim. İşte bu noktada işler ilginç bir hâle geliyor. Zaman genişlemesi dediğimiz olay daha tuhaflaşıyor ve ışık hızında seyahat etmek istediğimiz zaman bizim için neredeyse durma noktasına geliyor.

Eğer bu hızı geçersek de zaman teorik olarak geriye doğru akabilir. Evet, belki de geçmişte seyahat edebiliriz.

Ancak ışık hızını aşmanın başka sorunları da var.

Uzay-zaman dokusunun, böyle bir hızı desteklemeyecek yapıda olması durumunda “düşünce deneyi” olarak adlandırılan kavram devreye giriyor.

Bilim insanları, ışık hızından daha hızlı seyahat edebilen hipotenik parçacıklar olan taşyonları inceledi. Bu parçacıklar asla ışık hızının altına inemez yani bizden tamamen farklı bir gerçeklikte yaşarlar.

Işık hızını aştığımızı düşünelim:

Yıldızlar bir anda uzamaya başlar, çevremizdeki her şey bükülür ve bir tür kozmik tünelden geçtiğimizi hissederiz. Uzayda gezinirken, gözlerimizi kamaştıran ışıklar, aslında bizim hızımızın ve uzayın çarpık yapısının bir sonucu.

Ancak bu hızlarda hareket etmek, bildiğimiz anlamda “görmeyi” neredeyse imkânsız kılar. Çünkü ışık dalgaları bize yetişemez ve çevremiz bir “ışık karanlığına” dönüşür.

Bu hızlarda karşılaşacağımız en büyük düşmanlardan biri de kozmik toz parçacıkları olabilir. Saniyede milyonlarca kilometre hızla ilerlerken karşınıza çıkan bir toz tanesi, devasa bir patlama yaratabilir. Yani uzayda hız sınırı aşmanın yalnızca fiziksel değil, güvenlik açısından da ciddi zorlukları var.

Peki ya geçmişe gitme fikri?…

Işık hızını aşarak bir tür “zaman yolcusu” olmamız teorik olarak mümkün olabilir. Ancak bu, paradoksları beraberinde getiriyor. Geçmişe gidip kendi varlığımızı engeller miyiz ya da tarihin akışını değiştirmek gibi bir çılgınlığa mı kalkışırız?

Bu sorular tabii ki bilimsel olmaktan çok öte bir hâl alıyor ve yanıtları da evrenin derin sınırları kadar karmaşık.

Işık hızda uzayın derinliklerinde yol almak, fizik kurallarını yeniden yazmak ve belki de zamanın sırrını çözmek demek. Kim bilir, belki bir gün bu imkânsız görünen fikir, geleceğin gerçekliği olur…

Webtekno

Kaynaklar: How Stuff Works, Discover Magazine, Live Science, Research Gate

Bu post Işık Hızından Daha Hızlı Seyahat Etseydik Geçmişe Gidebilir miydik?… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Geçmiş, şimdi ve gelecek kavramlarının eşit derecede gerçek olduğunu savunan blok evren teorisine göre zaman dilimleri, evrende aynı anda var olur. Bu da bizi zamanda yolculuk fikrine götürür. Gelin, kafanızı biraz daha karıştıralım.

Evreni bir blok olarak hayal edelim.

Bloğun en sol kısmını evrenin başlangıcı (Büyük Patlama), en sağını ise evrenin sonu (kıyamet) olarak düşünelim. Geçmiş zaman, şimdiki zaman ve gelecek zaman dediğimiz; yaşanmış, yaşanmakta olan ve yaşanacak olan her şey bu iki taraf arasında gerçekleşmiş ya da gerçekleşecek anlama gelir.

Blok, olaylarla doludur. Bu olayların blokta olduğu yer, uzay-zamandaki konumlarını temsil eder. Doğum, ölüm, bu içeriği okurken içinde bulunduğunuz zaman… Hepsi, bu bloğun bir yerindedir.

Blok evrende zaman geçmez.

İçinde bulunduğumuz zaman “şu an”, geçmiş “dün” ve “gelecek” yarın gibi düşünürüz. Ayrıca şimdiki zaman, değişim geçiriyor gibi görünür. Kısacası bizim açımızdan zaman geçiyor gibi görünür. Ancak blok evren teorisine göre zaman akmaz.

Belirli bir şimdiki an yoktur ve “geçmiş” ile “gelecek” anlar görecelidir. “Burada olmak” eylemini düşünün. Siz bunu okurken sizin “burası” benimkinden farklı olsa da “buradayım” diyebilirsiniz. İşte blok evren teorisinde “şimdi” hakkında konuşmak, tıpkı “burası” hakkında konuşmak gibidir.

Bir örnek vererek açıklayalım:
Dün, size kahve içmeye gelen arkadaşınıza “Sonunda buradasın!” diyebilirsiniz. Aynı şeyi, yüzlerce yıl önce bir başkası da demiş olabilir. İkisi de doğrudur çünkü şimdi hakkında konuşmanın tek anlamı, zaman içinde bulunduğunuz yer hakkında konuşmaktır. Her zaman, nerede olursak olalım; herkes şu anda bulunur. Tıpkı herkesin “burası” dedikleri yerde bulunması gibi.

Blok evren teorisine göre zamansal ilişkiler vardır.

Zamansal ilişkiler, herhangi birinin nerede olduğuna bakılmaksızın geçerlidir. Örneğin bir dinozor, blokta kedinizden daha önce yer alır. Dinozorla kediniz arasındaki bu ilişki, önce ya da sonra yer almasına bakılmaksızın geçerlidir.

Geçmiş ve gelecek fikri de bu şekilde anlamdırılır. Nasıl ki “şimdi”, bulunduğumuz zamanda konumlanıyor, geçmiş de daha erken herhangi bir zamanda konumlanır.

O hâlde, zamanda yolculuk yapabilir miyiz?…

Zaman, uzaysal boyutlara çok benzeyen başka bir boyutsa zamanda yolculuk yapabiliriz ancak tabii ki işler bundan çok daha karışık. Blok evren teorisine göre uzay-zamandaki solucan deliklerini kullanarak geçmişe yolculuk yapabiliriz. Ancak geçmişte bir değişiklik yaratamayız çünkü geçmiş, şimdi ya da gelecekten farklı değil.

Zaman göreceli olduğu için bizim için geçmişte olan, başkası için gelecek olacaktır. Yani geçmişe yolculuk yaptığımızda başka birinin geleceğine gitmiş oluruz. Bu da geçmişin, şimdiden farklı olmayacağı anlamına gelir.

Devreler yandıysa özet geçelim.

Geçmişe gidersek geçmişin bir parçası oluruz. Daha da önemlisi, her zaman geçmişin bir parçasıydık. Bloktaki olaylar, her zaman orada ve değişmezler. Yani bir zaman yolcusu olarak birdenbire geçmiş bir zamanda ortaya çıkılmaz. Her zaman o geçmiş zamanda bulunulur…

Webtekno

Kaynaklar: Medium, Interesting Engineering, Plus Maths

Bu post Aklınıza Mukayyet Olun!, Geçmiş ve Geleceğin Şimdiki Zaman Kadar “Gerçek” Olduğunu Savunan Blok Evren Teorisi… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.