Tanıtım broşüründe; Kazdağı denilince ilk akla gelen efsanelerden biri olan Sarıkız’a dair anlatılanlar arasında, Sarıkız’ın eteğine doldurduğu taşlarla kazları için avlu oluşturduğu alana ‘’Kaz Avlusu’’ denildiği, bu alana ait duvar kalıntılarının bugün Kazdağı’nın zirvesinde bulunduğu bilgisi bulunuyor.

Bunun yanı sıra; inanışa göre Sarıkız’ın babasının bedduası nedeniyle Kavurmacılar Köyü’nde bugün kimsenin yaşamadığı, Sarıkız’ı ve babasını yaşatmak adına dağın yassı taşlarından mezar yapıldığı ve Sarıkız’ın bulunduğu yere ‘’Sarıkız Zirvesi’’ , babasının da bulunduğu tepeye ‘’Baba Tepe’’ denildiği paylaşılan diğer bilgiler arasında yer almaktadır.

Balıkesir’in Edremit ilçesine bağlı Güre Mahallesi sınırları içerisinde yer alan Kavurmacılar Köyü’nde, günümüzde ne yazık ki giderek artan bir yapılaşma söz konusu. Köyün simgesi olan tarihi camiye ait minarenin yerinde yeller esiyor. Bu köyde yıllardır gerçekleştirilen Geleneksel Sarıkız Hayrı’nın yapıldığı alan da değişimden etkilenmektedir. Önceden hayır yemeğine katılanlar, yıllara meydan okuyan ağaçların gölgesine otururdu. Şimdi ise ağaçların çevresi de konutlar ile sarılmış durumda.

Sarıkız’ın ve babasının yaşadığı inanılan köye gerçek anlamda sahip çıkılıyor mu? Buna, vicdanlı yürekler karar versin.
Biz, tanıtım broşürünün izini sürerek Sarıkız ile buluşmaya devam edelim. Sarıkız Zirvesi’ne ve Baba Tepe’ye uzanalım. Kazdağı’nı Kazdağı yapan Tahtacı Türkmenleri’nin, bu iki kutsal alanda nesilden nesle aktarılan bir gelenek olarak gerçekleştirdikleri Sarıkız Hayırları’nın konuğu olalım.

Gönül isterdi ki, günümüzde de Sarıkız Hayrı’nın bütün ibadetleri yerine getirilsin. Sarıkız’ın değerleri ve insanları bir araya getiren maneviyatı olduğu gibi yaşatılsın. Kazdağı’nın Eybek bölgesinde yaşayan Tahtacı Türkmenleri de Eybek Zirvesi’nde bulunan Eybek Dede’ye gidebilsin. Bir ömür verdikleri Kazdağı’nda, kendi inançlarını özgürce yaşayabilsin. Sarıkız, Cılbak Baba ve Eybek Dede’ye adaklarını adasın. Bir Türkmen çocuğu, kendi öz kültürünü yerinde yaşayarak öğrensin. Büyükleri gibi o da kendi çocuklarına ve torunlarına bu kadim geleneği aktarabilsin.

Sarıkız Hayırları, önce pandemi yasaklarından dolayı gerçekleştirilemedi. En son 2019 yılında katılabildiğimiz Sarıkız Hayırları, daha sonra da orman yangınları kapsamında alınan kararlar gereği yapılamıyor. Bölgede hizmet veren turistik işletmeler faaliyetlerine devam ediyor. Tahtacı Türkmenleri ise; binlerce yıldır var oldukları topraklarda, Kazdağı’nı herkesten çok koruyup sahip çıkanlar olduğu halde ibadetlerini ve hayırlarını yerine getiremiyor.

Denizli’nin Beyağaç ilçesi sınırlarında yer alan, 2.300 m. rakımlı Sarıdağ-Çiçek Baba Zirvesi’nde türbesi bulunan ‘’Eren Baba’’ adına düzenlenen ritüeller ve etkinlikler, özel izinler alınarak düzenlendi. Geçtiğimiz yıl, yaklaşık beş bin kişinin katılım sağladığı Eren Baba Törenleri ’nde, inanış gereği adak olarak yedi yüz kurban kesildi. Törenler boyunca hiçbir sorun yaşanmadı. Sadece bölge halkı, geleneklerini geleceğe aktardı.
Eren Baba Törenleri için alınan bu özel izin neden Sarıkız Hayırları için de alınmaz?

Sarıkız Efsanesi’ni tanıtan ilgili kurum ve kuruluşlar, neden Tahtacı Türkmenleri’nin inançları gereği Sarıkız Zirvesi’nde hep olduğu gibi bugün de bulunmaları için yardımcı olmaz? Edremit Körfezi’nde faaliyet gösteren bütün dernek, vakıf, platform, siyasi partiler, sanatçılar ve diğer oluşumlar niçin Tahtacı Türkmenleri’nin yanında yer almaz? Kazdağı’nı değerleriyle yaşatamıyorsak, başka bir şeyin önemi var mı? Rant, kişisel hesaplar ya da maddiyat daha mı önemli?

Sarıkız Zirvesi’ne giden yol üzerinde bulunan Zeytinli Köyü’nden 11 km. yukarıda bulunan bir alana, Kazdağı Mas Yayla Camping Çadır ve Karavanlı Kamp Alanı yapıldı. Bu tesise ruhsat veren; Sarıkız Efsanesi’ne sözde önem ve değer veren, Tahtacı Türkmenleri 2019 yılından beri Sarıkız Zirvesi’ne çıkamıyorken hiçbir çözüm üretemeyen T.C. Cumhurbaşkanlığı Tarım Ve Orman Bakanlığı’na bağlı Doğa Koruma Ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü…

Söz konusu alanda son yıllarda yapılan taş binaları görmek de mümkün. Kazdağı Mas Yayla Camping Çadır ve Karavanlı Kamp Alanı’nın resmi açılışının, önümüzdeki mayıs ayında yapılacağı duyumlar arasında. Tesisin on iki ay hizmet vereceği biliniyor. Tesisle ilgili birçok sorun var. Bunların en başında, tesisin girişinin nizamiye kapısından yani koruma altında olması gereken Kazdağı Milli Parkı’nın içerisinde yer alması geliyor. Nizamiye kapısı yapıldı. Sözde kontrollü olacak ama kimler, nasıl kontrol edecek?

Diğer önemli bir sorun ise; Kazdağı Milli Parkı’na 7 km. gibi yakın bir mesafede bulunan tesisin girişinin dolasıyla bütün alanın, olası bir yangının hızlı bir şekilde yayılmasına neden olabilecek kızılçamların, kozalaklı ağaçların, Kazdağı Milli Parkı’nda yaşayan bütün canlıların bulunduğu, endemik tür bitki ve hayvanların evi olan bir bölgede olmasıdır. Orman yasakları, niçin herkes için aynı şekilde geçerli değil?

Başka bir sorun da, tesise yani Kazdağı Milli Parkı’na alan kılavuzu olmadan girişi serbest bırakma protokolü hazırlandığı bilgisidir. Bu çok ama çok tehlikeli bir husustur.

Şuan duyum olarak bilgi sahibi olduğumuz konu gerçekleşirse, hepimizi daha büyük sorunlar bekliyor. Çünkü ilgili kamp alanından 25 km. yukarıda Sarız Zirvesi bulunmaktadır. Tahtacı Türkmenleri’nin, pandemi ve orman yangını yasaklarına takılıp bir türlü varamadığı, gidip de ibadetlerini yerine getiremediği Sarıkız Zirvesi…

Ve bu kamp alanının yolu, askeri radar yoludur. Bu da başka bir sorun yaratacak konudur. Bölgede yaşayan herkesin ilgisine, bilgisine…

Bu post ÇİĞDEM ÇİMEN: “SARIKIZ, KAZDAĞI’NI RANT DAĞI’NA ÇEVİRENLERİ AFFETMEZ…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Bunun yanı sıra kaz figürü, Anadolu’da ve adını verdiği Kazdağları’nda oldukça önemli ve değerlidir. Kaz figürü, altı bin fit yüksekten uçarak gücü, kuzeyden güneye göç ederken birikimleriyle bilgeliği sembolize eder. Ayakları üç parmaklıdır ve Hacı Bektaş-ı Veli’nin “Eline, beline, diline sahip olma” felsefesini anlatır.

Bütün bu efsaneler; bir batıl hikâye değil, masal ise hiç değil. Kazdağları’nda yüzyıllardır, birlik beraberlik içinde yaşamamızı sağlayan kültürümüzdür, inançsal ritüellerimizdir. Bize bu zenginliği yaşatan bin pınarlı Kazdağları’nın her köşesi ayrı bir gizem ayrı bir anlam içermektedir.

Bunlardan bir tanesi Kazdağları’nın doğu zirvesindeki Eybek Dağı’nda bulunan Eybek Baba Türbesi’dir. Eybek Baba’yı anlatan efsanelere geçmeden önce, Eybek Dağı ve çevresine ait genel bazı bilgilere kısaca değinmek istiyorum.

Bölgede yaşayan Tahtacı Türkmenleri’nin Sarıkız’dan sonra kutsal saydığı Eybek Baba Türbesi, türbede bulunan uğur böcekleri ve Edremit Körfezi manzarası türbeye gelen ziyaretçilere görsel yönden bir şölen sunar. Eybek Türbesi’ne ulaşmak için birden fazla alternatif mevcuttur.

Çanakkale’nin Yenice İlçesi ile Balıkesir’in Edremit İlçesi arasında bulunan bölgede kalan Eybek Dağı’na ulaşmanın en kolay yolu Eybek Yangın Kulesi’nin olduğu alana araç ile çıktıktan sonra kısa bir yürüyüş gerçekleştirmektir.

Dünyada sadece Kazdağları’na özel Kazdağı Köknarları’nın yemyeşil bitki örtüsüne sahip olduğu oksijeni bol ortamda yürüyüş yaparak Eybek Dağı’na ulaşabilirsiniz. Bunun için Hanlar Mevkii’nde bulunan Çınarlı Han mesire yerinden başlamak üzere gerçekleştireceğiniz yürüyüşte kendinizi doğanın mükemmelliği karşısında büyülenmiş olarak görebilirsiniz.

Mevsim koşullarına göre kardelenler, her renkten çiçeklerin size yol boyunca eşlik ettiği bu keyifli yürüyüşte Ayı Gediği, Tuzlu Gedik gibi bölgenin önemli noktalarını geçtikten sonra Eybek Dağı’na ulaşabilirsiniz.

Sevgili okurlarım, gelin şimdi hep birlikte Sarıkız’ın hikâyesine benzer bir durumu çağrıştıran, haksızlığa uğrayan Eybek Dede’nin efsanevi hikâyesine konuk olalım. Her iki farklı anlatım, Eybek Dede’nin maruz kaldığı haksızlığı gözler önüne sererken, bugün Eybek Dede’nin türbesinin bulunduğu Eybek Dağı’nda Polat Enerji ve yabancı ortakları tarafından hayata geçirilmek istenen Duygu Res Porjesi ile bölgemizin hiç ama hiç de hak etmediği büyük bir haksızlığa uğrayacağını da haykırıyor sanki.

Ne yazık ki; söz konusu proje, efsaneye konu olmuş koyunlar gibi diğer bütün canılar ve bölge insanlarının geleceği için büyük bir tehlike arz etmektedir. İşte güvenin, hakkaniyetin, doğruluğun önemini anlatan Eybek Dede efsanesi…

Gönlünü, ömrünü Kazdağı’na vermiş, Eybek Dağı sakinlerinden biri şöyle anlatır: “Hacı Bektaş Şenlikleri, Kapanca Dede’de konaklarız biz. Ordan Eybek Dede’ye çıkılır. Ona herkes çıkamaz, gençler çıkar. Eybek Dede’nin hikayesi şu: Aybek aslında bu. Eybek bir ağanın yanında çobanmış. Çobanlar sıcak kızdı mı, sıcak çok oldu mu koyunu gölgeye çeker ama Eybek‟in koyunları hep yayılırmış.

Diğer çobanlar bunu çekemezmiş. Onunkiler yayılıyor, kendininkiler sıcakta yandığı için gölgeye çekiliyor. Ağaya şikâyet ederler Eybek‟i, “Senin çoban güneşin alnında hayvanları yakıyor”. Oysa Eybe’in koyunlarının üzerinde bir bulut dolaşır yağmur yağarmış. Bunu kontrole gelen ağaya, Eybek “Ağam yanlış yaptın, beni kontrole gelmeyecektin, bana itimat etmedin” demiş.

Ağa özür dilemiş, pişman olmuş, “Nasıl biliyorsan öyle yap” demiş ama Eybek kabul etmemiş, “Benim kepeneğimin olduğu yer kışlığım olsun, asamın bulunduğu yer yazlığım olsun” der asayı atıyor, orası türbesi oluyor. Bu yatırlardaki dedeler birbirlerini ziyarete gidermiş. Bazı köylüler görmüş bir ışık gibi görünüyor bu ruhlar.  Görmüş havayi fişek gibi bir ışık patlamış sonra üçe bölünmüş o ışık.”  (Kaynak: Edremit Hacıaslanlar Köyü Monografisi Günnur Yücekal Arpacı)

Eybek Dede’nin hikâyesi şu şekilde anlatılıyor: Eski zamanlarda Havran ilçesinin Çamdibi (Şekveren) Köyü’nde Müridoğlu Mehmet isimli biri yaşarmış. Bu adam çok zenginmiş. Altınova’dan Nusratlı’ya kadar olan tüm topraklar bu adama aitmiş. Bu kadar zengin olmasının yanında çok zalim biriymiş. Herkes ondan korkar, zalimliğinden çekinirmiş.

Bu adamın Eybek adında bir çobanı varmış. Çoban çok dürüst bir kişiliğe sahipmiş. Dürüstlüğü ve çalışkanlığı nedeniyle bu ağanın yanında çalışanlar bu çobanı çekememeye başlamış. Körfez bölgesinde koyunlar hava serinleyince ya da geceleri otlatılmaya çıkartılırmış. Eybek ise bunun tam tersi bir şekilde koyunları gündüz sıcağında otlatmaya çıkartırmış. Onu çekemeyenler bu durumu fark edip hemen ağaya şikâyet etmeye gitmişler.

Ağanın karşısına çıkıp “Eybek senin koyunlarını gündüzün sıcağında otlatıyor” diye şikâyet etmişler. Ağa bu duruma çok sinirlenmiş ve adamlarını çağırarak hemen çobanın yanına, Kızıklı Ovası’na gitmiş. O sırada Eybek, Çoban kavalı elinde sevdiğine hüzün dolu türküler çalmaktaymış. Ağa, kaval çalan çobanı yanına çağırmış: “Senin yaptığın bu iş nedir, benim mallarıma kastın mı var? Neden koyunlarımı güneşin altında otlatırsın?” diye sormuş.

Eybek cevap veremeden ağa Eybek’i öldürtmüş. Kellesini almış ve sürünün içine doğru atını sürmüş. Sürünün içine çobanın kellesiyle girince üzerlerine bir bulut çökmüş. Bulutla birlikte Kızıklı Ovası’ndaki sürünün üstüne yağmur yağmaya başlamış. Ağa durumu görünce yaptığı işten çok pişman olmuş ve “eyvah ben çobanın kellesini nasıl vurdurdum!” demiş. Pişman olan ağa havaya doğru bakmış. Gökyüzünde Eybek’i görmüş. Çoban Eybek kellesi bir koltuğunda, sopası diğer koltuğunda uçmaktaymış.

Eybek, Kaz Dağları’na doğru uçmuş. Ağa adamlarına onu takip etmeleri emrini vermiş. Adamları uçan Eybek’i takip etmeye başlamışlar. Eybek Kaz dağlarına doğru uçarken bugün Eybek zirvesi olarak adlandırılan yere asası düşmüş. Oraya Eybek’in mezarı yapılmış. O gün bugündür Eybek Dede ziyaret edilirmiş. (Kaynak: Geçmişten Geleceğe Avrasya Kitabı, Doç. Dr. Mustafa Aça, Mehmet Ali Yolcu)

Not: Eybek Dağı ve Eybek Baba Türbesi’nin önemini ve değerini başarılı fotoğrafları ile anlatan saygıdeğer Fehmi Şenyiğit’e çok teşekkür ediyorum. Sağ olsun, var olsun kendisi izin verdi. Böylelikle görmekte olduğunuz fotoğrafları ile siz sevgili okurlarımı buluşturabildim..

Bu post Çiğdem Çimen-EYBEK DEDE EFSANESİ… Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.