Yıllardır bu konuda kötümser haberlere çok alıştığımız için “sürpriz” diyorum. Hayat sürprizlerle dolu ama geçmişe bakıp boş hayallerle avunmamak da gerekiyor.

Kimseyi yanıltmak istemem. Eskiye, örneğin1950’lere dönüşten söz etmiyorum. Gutenberg Çağı’nın kağıt-mürekkep kitabının eski yaygınlığına ve egemenliğine geri döneceğini hayal edenlere geçmiş olsun.

Daha doğrusu başları sağ olsun! O tür kitap bir mevtadır, ancak anma günlerine konu olabilir. Çünkü o tür kitap teknolojik olarak aşılmıştır, gereksiz yüktür, irrasyoneldir, pahalıdır…

Ama belli ki hala üzerinde konuşmaya değer:

Dijital tufan altında kaldığımız son 20 yıl içinde kitabın ortadan çekilmesinin ardından işlevsel olarak büyük açıklar kaldığı görülmüş, bunun “hakikat bulantısı” gibi ölümcül sorunlara yol açtığı anlaşılmıştır. Ekranlardan yansıyan “cesur yeni dünya”da ciddi rahatsızlık ve boşluklar var; uygarlık, demokrasi ve hakikat adına kapatılması zorunlu olan boşluklar bunlar.

Konuşmaya değer; yakında burada da bir yazının konusu olacaktır.

ZİYNET KİTAPLAR…

Gelelim Kitap Fuarı nedeniyle aklıma gelen hoşluğa: “Ziynet kitap” projesi diyebiliriz.

Acaba yeni yayıncılık ekolojisinde özellikle şiir kitaplarının tasarımlanıp pazarlanmasına daha sanatsal yaklaşamaz mıyız?

Çok yıllar önce ABD’de bir iletişim uzmanının kitabın ölümü konusunda aşağı yukarı şöyle dediğini duymuştum.

“Kitabın işi bitti derken, bundan sonra hiç kitap çıkmayacak demiyoruz. Daha az, ama daha güzel kitaplar çıkabilir. Nesne olarak daha iyi tasarımlanmış, okunmanın yanı sıra saklanmak, gösterilmek, fiyakası satılmak üzere özel nesnelere dönüşmüş zarif kitaplar. Yaldızlı ve yıldızlı kitaplar. Deriyle kaplı kitaplar.

Hatıra eşyası kitaplar. Antikalar. Armağan kitaplar. İmzalı kitaplar. Koleksiyonluk kitaplar. Sergisi açılan, müzayedeleri yapılan kitaplar…”

Ziynet kitaplar! “Ziynet” yakıştırması benim.

Zamanımızda bilgiyi ve belgeyi depolayıp saklamak işlevi kitaplardan dijital mecralara kaymıştır.

Dijital bulutlar tıka basa şiir doludur. Silo ve sebil olarak bunlar 7/24 erişime açıktır. Kullanım bedava ya da çok ucuzdur. Sığa sorunu yoktur.

“İKİNCİ YENİ” SETİ…

Ben ziynetleşmenin özellikle şiir kitapları için uygun olabileceğini düşünüyorum. Örneğin Cemal Süreya’nın Üvercinka’sının özel ve güzel “ziynet” versiyonuna hangi şiir tutkunu sahip olmak istemez ki!

Bunlara Turgut Uyar’ı, Edip Cansever’i, Ece Ayhan’ı ekleseniz… O rafa bakınca hangi İkinci Yeni hayranının ağzının suyu akmaz?

Tezgahları böyle ziynetlerle dolu kitap fuarları da daha ilginç ve renkli olacaktır.

DENEMESİ BENDEN…

Bütün Vapurlar İptal adlı yeni şiir kitabımı 2026’nın ilk günlerine yetiştirmeye çalışıyorum.

Şiirler hazır. Yakında internette Blog’uma (haluksahin.net) yükleyeceğim. Dünyanın neresinde olursa olsun herkes bedava okuyabilecek.

İlle kağıt-mürekkep eski moda kitaptan okumak isteyenler olursa, onlar için yeni elektronik baskı sistemiyle sınırlı sayıda basılmasını sağlayacağım. Diyelim 300 adet.

Şiirsever okur bu normal kitabı yayınevinden ya da kitapçıdan bedeli karşılığında alınabilecek.

“Ziynet”çilere gelince… Özel-ve-güzel-kitap-nesnesi üretmek isteyen sanatçı ruhlu yayıncı arkadaşlarım, nesneyi ürettikten sonra bir şekilde meraklılarına duyuracak ya da iletecekler. İsteyenler parayı bastırıp onlardan alacaklar…

Kaça sattıkları beni ilgilendirmez. Ben para istemiyorım. Şiirler zaten internette bedava.

Tek ricam kendi koleksiyonum için bir örnek kopya olabilir!

Ve derken şiir elden ele… olur mu dersiniz?…

Bu post HALUK ŞAHİN: “KİTAPLARDAN KONUŞMALIYIZ.. GEÇMİŞLERİ VE GELECEKLERİYLE…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Son zamanlarda en çok kullandığım cümlelerden biri bu.

“Ben bu işten hiç bir şey anlamadım!”

Gerçekten medyada tartışılan, gazetelere manşet olan, trollerin allamei cihan kesildikleri pek çok şeyi anlamakta aciz kalıyorum. Anlamaya çalıştıkça kafam daha da karışıyor.

Örneğin şu casus olayı. Kim casusmuş, nasıl casusluk yapmış, hangi milli sırları hangi yabancılara ne karşılığında satmış, inanın anlamadım!

Enformasyon eksikliğinden değil, tam tersine bu konuda her gün yeni “bomba haber”ler patlıyor. Saatler süren tartışma programları yapılıyor.

Ne yazık ki konu netleşeceği yerde daha da bulanıklaşıyor.

CEVAPLAR HAVADA

Ya CHP’nin aylardır konuşulan kurultayı olayı. Kim kimi niçin yargıladı, Ankara’da, Istanbul’da, İzmir’de neler oldu? Sonunda değişen bir şey olmadığına göre, onca goygoy niçin yaşandı? Asıl mesele neydi?

Ya şu Güneydoğu açılımı bilmecesinin aslı astarı nedir? MHP lideri Bahçeli Amerikancı mı yoksa Çinci mi olmuştur? Kim kimden yanadır?

Aylardır konuşuluyor. Ama kafalar ilk günkünden daha berrak değil.

Nereye gidiyoruz? Var mı anlayan ?

Bu türden örnekleri arttırabiliriz.

NEREDE BOLLUK…

Bunun bir nedeni, benim Dijital Tufan adlı kitabımda anlattığım enformasyon bolluğu kuşkusuz.

Enformasyon gani, ama “bilgi” de öyle mi? Doğru ile yanlış, hakikat ile yalan gökten yağıyor, yerden fışkırıyor. Hangisine inanacağız?

Ve henüz Nuh’un gemisi inşa edilmedi. Binbir korsan bizi kendi teknesine davet ediyor!

Ve birileri fırsatı ganimet bilip bundan yararlanıyor.

ANTİ-İLETİŞİM GÜÇLERİ…

Emirlerinde kalabalık anti-iletişim güçleri var!

Eskiden iletişimin kendisine olumlu bir etkinlik gözüyle bakılırdı. İnsanlık daha kolay iletişim kurdukça aydınlanacak ve daha bilgili hale gelecek, ilerleyecekti.

Bugün aynı şeyi söylemekte zorluk çekiyoruz. Çünkü anti- iletişim dalgası iletişimi bastırıyor, insanları sersemle çeviriyor.

Kafaları karıştırmak isteyenlerin sermayesi bol. Çelişkiler umurlarında değil. Bu arada yalanlar arasına kimi doğruları serpiştirmeye de ihmal etmiyorlar!

Seller gibi yükselen enformasyon çöplüğünde hayatlarını trollük üzerine kuran iğrenç yaratıklar ürüyor. Hayatım bütününe hakim olmak isteyen anti-iletişim güçleri son dönemde çok palazlandı. Büyük teknoloji sansürcü olarak devletle yarışıyor.

Türkiye’de dünyada, İddialar havada uçuşurken iddianamelerin bir türlü tamamlanmaması anti-iletişimcileri besliyor.

Eski demokrasi paradigmasında medyaya bu gibi durumlarda sağlayıcılık ya da denetcilik
işlevi yüklenmişti. Gazetecilik doğruları bulmak için vardı.

.O günler geride kaldı. Medyanın önemli bir kısmı düşmana, yani anti-iletişim cephesine katıldı.

Bazı önemli şeyleri anlayamamamızın bir nedeni de bu!

Önce bunu anlamalıyız!…

Bu post HALUK ŞAHİN: “NEREYE GİDİYORUZ, VAR MI ANLAYAN?…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

“Fazla iddialı!” demiştim. “Kurumlar yıkıldı, büyük depremlerin ardından enkazda yol bulmak zordur. Biz olsa olsa kendi patikamızı oluşturabiliriz.”

Onlara en sevdiğim şairlerin başında yer alan Antonio Machado’nun şu dizelerini okumuştum:
“Ey yolcu, tek yol
Bıraktığın ayak izleri, başka bir şey yok;
Ey yolcu, yol yok
Kendi yolunu açarsın yürüdükçe”
Ve eklemiştim:
Bakarsınız zamanla patikalar birleşir, yollar oluşur…

ROMANTİK ŞÖVALYELER…

Anılarımda da sık sık sözünü ettiğim gibi, nerelerde kimlerle yürüdüğünüz, nerelerde hangi kestirmelere saptığınız hiç unutulmuyor. Siz unutuldu sansanız bile birileri unutmuyor, belgeler unutmuyor, tarih unutmuyor.

O yüzden, genç meslektaşlarıma “doğruları dosdoğru” söylemek misyonundan asla taviz vermemeleri gerektiğini söylüyorum. Zamanın ruhuna aykırı düşse de, yapıyorum bunu.

“Sizler özünde romantik hakikat şövalyelerisiniz!” diyorum. “Farklısınız. İyi ya da kötü yaptıklarınızı bugün fark etmeseler de yarın ederler.”
Dinleyicilerim arasında Narin cinayetinin doğrularını ortaya çıkarmak üzere her şeyi göze alan Ferit Demir de vardı.
Düne kadar onu kimse tanımıyordu. Ama artık herkes hatırlayacak! Çünkü yalanlar kumkumasında doğruları söyledi.

DİJİTAL TUFAN…

Kampı düzenleyen arkadaşlar hazır “yol bulmak”tan vazgeçmiş olacaklar ki, bu yılki sloganlarında “yol açmak”tan söz ediyorlar.
Muhalif televizyonların cezalandırıldığı, Açık Radyo’nun yayın lisansının iptal ettiği, gazetecilerin hapiste çürüdüğü, ekonomik sıkıntıların doruğa çıktığı bir dönemde bu nasıl olacak?

İletişim ekolojisindeki kirlenme evrensel boyutlarda. Para ve örgütlü kötülük, soluduğumuz havaya sürekli zehir basıyor. Güvenilen kurumlar çökmüş, yalan ile doğru eşitlenmiş, yaygaracıların sesi herkesten yüksek çıkmakta. Aydınlanma’nin vadettiği akla dayanan özgür yaşam beklentisi iptal edilmiş, insanlık adeta yeni bir Karanlık Çağ’ın sinyallerini vermekte…

Dijital Tufan dediğim felaket tam da bu. Tufan açıkça ortada! Ama, ne bir Nuh ne de kurtarma teknesi var ufukta.

YENİ TEKNOLOJİLER…

Peki, ne yapabiliriz?
Pes etmek yok.
Egemenlerin kendi amaçları için ellerine geçirdikleri teknolojik olanaklardan biz de yararlanabiliriz örneğin. Yararlanmalıyız!
“Ay, yapay zeka da neymiş, benim kendi zekam var”, ya da “Sosyal medyada işim ne?” türünden snoblukların alemi yok!
En önemli silahları düşmanın eline bırakamayız. Kırıkkale tüfekleriyle kurşun kusan mitralyözlerle başa çıkabilmek mümkün değildir.
Kampın son günündeki son konuşmada beni dinleyen genç arkadaşlara yeni iletişim teknolojilerini en iyi kullananların kendileri olması gerektiğini söyledim. Yapay zeka mı, madem iletişim açısından olağanüstü olanaklar sağlıyor, o halde onu en iyi kullanan biz “romantikler” olmalıyız.

Yoksa rekabet edemez, geride kalır, işimizden oluruz.
İletişim teknolojileri iki yanı keskin bıçaklardır. İyi kullanana hizmet ederler.

SOSYAL MEDYA…

Ana iletişim mecrası haline gelmiş olan sosyal medyayı küçümseyip ya da küsüp “doğruları dosdoğru söylemek” misyonu adına kullanmaktan vazgeçemeyiz. Oraları, gece gündüz devriye gezen trollere, yalancılara, manyaklara, satılıklara bırakmayız.

Bir atış poligonundayız, karşımızdan hedef olarak asılmış yalan balonları geçiyor. Görevimiz keskin nişancılıktır.

Yalan balonlarını patlatmak, doğruları hatırlatmak işimizdir. Zor, ama onurlu bir iş!…

Bu post HALUK ŞAHİN: “BASIN KAMPINDA TARTIŞTIK: ŞİMDİ NE YAPMALIYIZ?…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Pek güzel. Gerçekten özgür basın demokrasinin ışığıdır. Ya da Washington Post Gazetesi’nin sloganında dediği gibi, “demokrasi karanlıkta ölür!”

Ancak, bizim Valilik bildirilerinde çoğu kez söylenmeyen şu: Bu hikayede kötü adam devlettir. 116 yıl önce 24 Temmuz’da gazetelere sokulmayanlar devletin sansür memurlarıydı. Elektrik düğmelerini çevirip insanları karanlıkta bırakan da odur.

En azından Dijital Tufan’a kadar öyleydi. Devletin yönetim biçimi, daha çok, yönetimin basına karşı takındığı tutuma göre belirleniyordu. Bir ülkenin diktatörlük olup olmadığının en başta gelen göstergelerinden birisi basının durumu ve hapishanelerde bulunan gazetecilerin sayısıydı. Çünkü basın ve ifade özgürlüğü konusunda baş aktör devletin kendisiydi; yasaları yapıp uygulayan, sansürü koyup kaldıran oydu.

Basın özgürlüğü için mücadele etmek demek devlete karşı mücadele etmek anlamına geliyordu.

Yalnızca bizde değil, tüm dünyada öyleydi. Eski paradigma, öyle gerektiriyordu.

ESKİ PARADİGMA…

Dijital Tufan adlı yeni kitabımda da savunduğum üzere eski paradigma internetten bu yana sular altında kaldı. Basın ve ifade özgürlüğü yeni paradigmada da sorunlu, ama baş aktör artık devlet değil. Başta ABD, dünyanın pek çok yerinde olanları, sansürü, cehaleti artık eski paradigma ile açıklayamazsınız.

Paradigmalar, merkez bir fikir etrafında konuşlanmış düşünceler ve varsayımlardan oluşur. Eğer merkez fikir çökerse paradigma da çöker. Batlamyus’un evren paradigmasının merkezinde dünya vardı, sonra Kopernik merkeze güneşi koydu ve dünya kenara alındı. Bu her şeye bakışın değişmesi anlamına geliyordu.

Basın özgürlüğü savını kabul ettiren Aydınlanma paradigmasının merkezinde insan aklı bulunuyordu. Yanlış ile doğruyu birbirinden ayırabilen aklın bilgiye ihtiyacı vardı; basın da bu çerçevede korunması gerekli kurumlar arasında yer alıyordu. Sansür bu yüzden kötüydü. Oysa bugün etrafımıza bakıp insanın rasyonel bir varlık olduğu merkez fikrini sorguluyoruz.

Son yıllarda Çin’den Peru’ya, Washington’dan İstanbul’a bakıyoruz ki işler hiç rasyonel gitmiyor.

İnsanın rasyonel olduğu varsayımı zaten 20. Yüzyılda ağır yaralar almıştı. Şimdi resmen yıkılıyor.

HAKİKAT SONRASI…

O yüzden “hakikat sonrası” çağda olduğumuz söylenmekte. Bilgi bol ama sanki ha doğru ha yanlış fark etmiyor. Doğruyu söylemekle yükümlü kurumlar tufanın sellerinde sürüklenmekte. İletişimin yerini anti-iletişim almış. Yalan, palavra, dezenformasyon gırla. Artık sansüre bile gerek yok, çünkü yalanla doğru eşit görünüyor ve kimsenin doğrusunu bulması mümkün görünmüyor!

Aydınlanma çağı filozofları düşünce ve ifade özgürlüğünü hakikati arama aracı olarak savundular ve en güçlü sansürcü kurum olarak devlete yüklendiler. Ya günümüzde, insanların bile isteye eğlenceli yalanı sıkıcı doğruya tercih ettikleri bu çok gürültü dünyada biz kime yüklenmeliyiz?

Evet, Türkiye’nin sansür sicili hiç parlak değildir. Ancak konu tek tek devletleri çoktan aşmış, evrensel bir durum olmuş. Yeni bir sistem oluşmuş, çarklar yalan dolanla dönüyor.

TARİHİN SONU…

Dijital Tufan adlı kısa kitabımda da belirtiyorum. İnsanlığa neredeyse bin yıldır yön ve biçim veren Aydınlanma’nın çökmesi, yeni bir Tarihin Sonu tezini gündeme getirebilir.

O yüzden, İzmir’de yaptığım konuşmada da diyeceğim ki, 24 Temmuz Basın Bayramı artık biraz demodedir. Paradigma değişmiştir. Artık sansür emirleri dışarıdan, devletten gelmiyor. Artık asıl sansürcü, Neoliberal Kapitalizmin ulus-üstü efendileri ve onun gönüllü köleleridir…

Bu post Haluk Şahin: “Basın Bayramı ve Dijital Tufan / Yeni Sansürcüler…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.