“Fazla iddialı!” demiştim. “Kurumlar yıkıldı, büyük depremlerin ardından enkazda yol bulmak zordur. Biz olsa olsa kendi patikamızı oluşturabiliriz.”

Onlara en sevdiğim şairlerin başında yer alan Antonio Machado’nun şu dizelerini okumuştum:
“Ey yolcu, tek yol
Bıraktığın ayak izleri, başka bir şey yok;
Ey yolcu, yol yok
Kendi yolunu açarsın yürüdükçe”
Ve eklemiştim:
Bakarsınız zamanla patikalar birleşir, yollar oluşur…

ROMANTİK ŞÖVALYELER…

Anılarımda da sık sık sözünü ettiğim gibi, nerelerde kimlerle yürüdüğünüz, nerelerde hangi kestirmelere saptığınız hiç unutulmuyor. Siz unutuldu sansanız bile birileri unutmuyor, belgeler unutmuyor, tarih unutmuyor.

O yüzden, genç meslektaşlarıma “doğruları dosdoğru” söylemek misyonundan asla taviz vermemeleri gerektiğini söylüyorum. Zamanın ruhuna aykırı düşse de, yapıyorum bunu.

“Sizler özünde romantik hakikat şövalyelerisiniz!” diyorum. “Farklısınız. İyi ya da kötü yaptıklarınızı bugün fark etmeseler de yarın ederler.”
Dinleyicilerim arasında Narin cinayetinin doğrularını ortaya çıkarmak üzere her şeyi göze alan Ferit Demir de vardı.
Düne kadar onu kimse tanımıyordu. Ama artık herkes hatırlayacak! Çünkü yalanlar kumkumasında doğruları söyledi.

DİJİTAL TUFAN…

Kampı düzenleyen arkadaşlar hazır “yol bulmak”tan vazgeçmiş olacaklar ki, bu yılki sloganlarında “yol açmak”tan söz ediyorlar.
Muhalif televizyonların cezalandırıldığı, Açık Radyo’nun yayın lisansının iptal ettiği, gazetecilerin hapiste çürüdüğü, ekonomik sıkıntıların doruğa çıktığı bir dönemde bu nasıl olacak?

İletişim ekolojisindeki kirlenme evrensel boyutlarda. Para ve örgütlü kötülük, soluduğumuz havaya sürekli zehir basıyor. Güvenilen kurumlar çökmüş, yalan ile doğru eşitlenmiş, yaygaracıların sesi herkesten yüksek çıkmakta. Aydınlanma’nin vadettiği akla dayanan özgür yaşam beklentisi iptal edilmiş, insanlık adeta yeni bir Karanlık Çağ’ın sinyallerini vermekte…

Dijital Tufan dediğim felaket tam da bu. Tufan açıkça ortada! Ama, ne bir Nuh ne de kurtarma teknesi var ufukta.

YENİ TEKNOLOJİLER…

Peki, ne yapabiliriz?
Pes etmek yok.
Egemenlerin kendi amaçları için ellerine geçirdikleri teknolojik olanaklardan biz de yararlanabiliriz örneğin. Yararlanmalıyız!
“Ay, yapay zeka da neymiş, benim kendi zekam var”, ya da “Sosyal medyada işim ne?” türünden snoblukların alemi yok!
En önemli silahları düşmanın eline bırakamayız. Kırıkkale tüfekleriyle kurşun kusan mitralyözlerle başa çıkabilmek mümkün değildir.
Kampın son günündeki son konuşmada beni dinleyen genç arkadaşlara yeni iletişim teknolojilerini en iyi kullananların kendileri olması gerektiğini söyledim. Yapay zeka mı, madem iletişim açısından olağanüstü olanaklar sağlıyor, o halde onu en iyi kullanan biz “romantikler” olmalıyız.

Yoksa rekabet edemez, geride kalır, işimizden oluruz.
İletişim teknolojileri iki yanı keskin bıçaklardır. İyi kullanana hizmet ederler.

SOSYAL MEDYA…

Ana iletişim mecrası haline gelmiş olan sosyal medyayı küçümseyip ya da küsüp “doğruları dosdoğru söylemek” misyonu adına kullanmaktan vazgeçemeyiz. Oraları, gece gündüz devriye gezen trollere, yalancılara, manyaklara, satılıklara bırakmayız.

Bir atış poligonundayız, karşımızdan hedef olarak asılmış yalan balonları geçiyor. Görevimiz keskin nişancılıktır.

Yalan balonlarını patlatmak, doğruları hatırlatmak işimizdir. Zor, ama onurlu bir iş!…

Bu post HALUK ŞAHİN: “BASIN KAMPINDA TARTIŞTIK: ŞİMDİ NE YAPMALIYIZ?…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Cep telefonumdan şiirin İngilizcesini internetten bulup (Yaşasın teknoloji!) dilimize çevirdim:

“Ey yolcu, tek yol
Senin ayak izlerin, başka yol yok
Ey yolcu yol yok;
Kendi patikanı açarsın yürüdükçe.
Yürüdükçe kendi yolunu açarsın.”

Evet, hazır yol yok, olsa olsa yürürken bıraktığımız ayak izleri var.

Ve onlardan sorumluyuz!

Demek ki durmamalı, yürümeliyiz!

NE YAPSAK ŞU YAPAY ZEKAYI

Arkadaşların çoğu yapay zeka konusunda kaygılıydı. Hem işlerini ellerinden almasından, hem de insanları sahici olmayan bir dünyaya kapatıp robotlaştırmasından korkuyorlardı.

Ve bu blogta pek çok kez yazdığım gibi, tümüyle haksız sayılmazlar.

Ama o işin yalnızca bir yönü. Yapay zeka Alaeddin’in lambasından çok daha marifetli. Bilenlere, patika açma konusunda, havsalanın almayacağı olanaklar sunuyor.

Genç gazeteci arkadaşlara, baskıcı sistemin gece gündüz üfürdüğü balonları patlatmak için yeni iletişim teknolojilerini kullanma konusunda çok bilgili ve marifetli olmaları gerektiğini anımsattım. Ona gelip geçecek bir moda gözüyle bakamazlardı.

Hayat başkalaşıyordu. Onu iyi bilmeyenler kendilerini “etkisiz hale getirmiş”” oluyorlardı.

İKİ YANI KESKİN BIÇAK

Bilgi Üniversitesinden meslektaşlarım Erkan ve Sinem Saka’nın yaptığı sunum pek çok kişiye parmak ısırttı. Yapay zeka, tıpkı internet gibi gazetecilik mesleğinin vazgeçilmezleri arasına giriyordu. Hatta girmişti bile.

Telefonun mucidi Alexander Graham Bell 1870’lerde icadına şüpheyle bakan ve ne gereği var diyenlere “Küçümsemeyin, bir gün gelecek her şehirde bunlardan bir tane olacak!” demişti.

Evet, belli ki, çok yakında her gazetecinin telefonunda birçok yapay zeka programı olacak!

Peki, ama hangi amaçla kullanılacaklar? İnsanlara doğruları dosdoğru söyleme amacına yardım etmek için mi, yoksa belirli güç odaklarının sistematik olarak ürettiği yalan balonlarını parlatmak için mi?

İletişim teknolojilerinin iki yanı keskin bıçak olduğunu tarihten biliyoruz. Başlangıçta özgürlük alanlarını genişletici yanı öne çıkıyor, sonra güç odakları onları kontrol ve baskı araçları haline dönüştürüyorlar.

Bugün de durum öyle: İnternet ve sosyal medya gibi yapay zekayı da daha özgürlükçü, daha adil ve daha temiz bir dünya için kullanmayı başarabilecek miyiz? Onları insanların bilişsel yeteneklerini köreltmek için değil, olgusal dünyayı daha iyi anlamalarını sağlamak amacıyla kullanmalarını sağlayabilecek miyiz?

YENİ TARTIŞMA EKSENİ

İnsanlığın geçirmekte olduğu dönüşümün ne kadar büyük olduğunu kampta yaptığım konuşmalarda da sık sık dile getirdim. Her gün kullanılan mecraların ötesinde, temel kavramların içeriği farklılaşıyor, tartışma eksenleri kayıyordu.

Örneğin gazetecilik alanında temel tartışma ekseni asırlardır doğru-yalan ekseni olagelmişti. Gazeteciliğin demokratik işlevini vazgeçilmez sayanlar “doğru”lar için, “yalan”lara karşı mücadele ediyorlardı.

Ancak son dönemde yeni bir eksen belirginlik kazandı: Sahiciler-sahteler. “Fake news”, dezenformasyon, “deep-fake” gibi çok tartışmalar bu yeni eksen üzerinden yapılmakta. Neyin gerçek ya da sahici olduğunu anlamakta gittikçe daha fazla güçlük çekiyoruz.

Yapay zekanın yaygınlaşması bu yeni ekseni daha da önemli hale getiriyor. Artık şu soruyu daha sık sormaktayız:

Tüm bu okuduklarımız, görüp duyduklarımız sahiden oldu mu, yoksa uydurma, düzmece, kandırmaca mı?

Önümüzdeki Amerikan seçimlerinde bu tartışmaların doruğa çıkacağı söyleniyor.

Kamptaki konuşmalardan anladık ki, bu eksen üzerinden yapılacak tartışmaları kazanmak için gazetecilerin yapay zekanın olanaklarını sahtekarlardan daha iyi kullanmaları şart!

Adımlarımızı sıklaştırıp, o patikayı bir an önce oluşturmalıyız!

Bu post Haluk Şahin: “Gazetecilikte bir patika açmak: Artık asıl görev balonları patlatmak…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

1. İzmir Basın Kampı öncesinde 5 soru gönderdiğimiz hocamız bizi kırmadı cevapladı… Yine ufuk açtı…

Gelecek belirsiz
Basın kampımızın sloganı: Yol arıyoruz… Sizce ‘gazetecilik’ ya da ‘gazeteciler’ yolunu ne zaman kaybetti? Bir çıkış yolu bulmak mümkün mü? Bu anlamda neye ihtiyaç var?

İnsanlık hem teknolojik hem ekonomik hem de ekolojik açılardan çok büyük bir başkalaşım süreci yaşıyor. Tüm bunlar siyasal arenaya yansıyor, demokrasiyi sarsıyor ve dolayısıyla medya da bundan etkileniyor. Dijital iletişim ve Akıllı Zeka gibi yeni teknolojilerin yaygınlaşması hayatı tüm katmanlarıyla değiştirmekte…

Marx bir toplumda üretim araçları değişince üretim ilişkilerinin de değişeceğini, ortaya yeni çıkar grupları, sınıflar ve çatışmalar çıkacağını neredeyse 150 yıl önce yazmıştı. Ama o sanayi kapitalizmi hakkında yazıyordu. Artık iletişim teknolojisinin kendisi en başta gelen üretim aracı ve süratle değişmekte. O zaman, eski ilişki biçimleri yetersiz kalıyor ve zorlanıyor. Değişim ve dönüşüm o kadar büyük ki, açığı eski araçlarla kapatabilmek mümkün değil.

Klasik demokrasinin kurumları yeni sorunlarla başa çıkmakta yetersiz kalıyorlar. Marx bu gibi durumlarda ortaya çıkan yeni bir sınıfın devrim yapacağı öngörüsünde bulunmuştu. Bu hala geçerli mi? Günümüzde bu sınıf hangisi? Nerede örgütleniyor? Gazeteciler bu saflaşmanın ve örgütlenmenin neresinde olacaklar? Tamahkar Neo-liberal kapitalizme karşı önerilen sistem nedir, nasıl iktidara gelecektir? Dünyayı nasıl yönetecektir? Onun medya sistemi nasıl olacaktır?

Yani, bizim gazeteciler ve iletişimciler olarak günlük hayatımızda karşımıza çıkan sorular aslında o büyük soruların izdüşümleri. Büyük resmi görmeden, çıkış için var olabilecek yolları anlayamayız, yazboz değişikliklerle yetinmek zorunda kalırız. Ben bir süredir o büyük resim üzerinde çalışıyorum ve Seferihisar kampında da o konulardaki görüşlerimi dile getirmeye çalışacağım. Gelecek belirsiz: Büyük bir tekno-faşist despotizminin eşiğinde de olabiliriz, insanın kendisini yeniden tanımlayacağı büyük bir özgürlük döneminde de.

Bütün kaleler düştü…
AKP iktidarının 20 yıldır iktidarda olması, gazetecilik adına tüm değerlerin bu dönemde yok edildiği algısına yol açabiliyor bazen… Ancak AKP döneminin neden değil, sonuç olduğunu söyleyebiliriz. Ancak bu dönemin tahribatı da tabii ki çok büyük. Bu kapsamda siz, AKP öncesini ve bu dönemi kısaca nasıl kıyaslıyorsunuz?

Evet kötü gazeteler, anti-iletişim güçleriyle işbirliği yapan gazeteciler AKP’den önce de vardı ama bu kadar çok değildi. Ne yazık ki bugün cebinde basın kartı taşıyan ya da gazeteci geçinenlerin önemli bir kısmı gazeteciliği alet olarak kullanan meslek düşmanları. Çıkar uğruna gerçekleri bozmaya, saklamaya, değiştirmeye, yalan dolanla boyamaya çalışan cephenin, yani anti-iletişim güçlerinin neferleri… Sayıca ve olanaklarca onların hegemonyası altında yaşıyoruz.

Aslında, retorik açısından, her iletişim çabası bir “doğru”yu söyleme vaadi içerir! “Yalan” ondan sonra gelir. Bizler, yani gazetecilik mesleğini “doğruları dosdoğru söylemek” olarak tanımlayanlar bu ilke uğruna iletişim ordusunun has neferleriyiz. Bazılarına biraz romantik olarak da görünse, yaptığımız işin yaşadığımız ülke ve dünya için yararlı olduğunu düşünüyoruz. Heyhat! Günümüzde, iktidarın da desteğiyle, anti-iletişim güçleri çok palazlandı. Ülkeyi demokratik yollarla ele geçirenler, tek tek gazeteci satın almaktansa köyleri satın alan ağalar gibi holdingleri, küçük imparatorlukları satın aldılar. Hemen hemen bütün kaleler düştü. Tabii bu arada klasik baskı yöntemlerini kullanmaktan da vazgeçmediler. Buna rağmen ve bin bir sıkıntı içinde “doğruları dosdoğru” söylemek için direnen meslektaşlarımız tarih önünde onurumuzdur.

Başka çaresi yok!
Sosyal medyanın yükselmesi, gazetecilerin Youtube gibi mecralarda ‘özgürce’ yayınlar yapabilmesi, alternatif alanlarla çok sesliliğin artması gibi gazetecilik açısından görece olumlu gelişmeler yaşasak da ironik biçimde medya, demokrasi ve adalet krizi derinleşiyor, herkes kendi yankı odasında gittikçe daha da kamplaşıyor. Siz ne dersiniz? Bu mesele nereye evrilir?

Sosyal medyadaki çabaları küçümsememek gerek. Günümüzün anti-iletişim hegemonyası altında, doğrulardan yana olan gazeteci ve aydınlar olarak belki de ilk görevimiz yalan balonlarını görüldüğü yerde patlatmak, hatta itlaf etmektir. Tüm curcunaya rağmen bunu yapmaya çalışanlara teşekkür borçluyuz. Evet, dijital alemde onca gürültü patırtı arasında insanlara ulaşmak zor –ki çok ironik çünkü sosyal medya bizim insanlara daha kolay ulaşmamızı sağlayacaktı – ama başka çaresi de yok. Bunun yöntemlerini geliştirmek, başkalarıyla işbirliği yapmak, farklı platformlar oluşturmak şu anda aklıma gelen yollar.

Sizce halk, iyi gazeteciliği mi talep etmiyor, yoksa iyi gazetecilik halka mı ulaşamıyor? Özel haberler, toplumu uyarıcı nitelikteki yayınlar, toplumun kendi gerçek gündemini anlatan kaliteli içerikler göz ardı edilirken magazinel, duygulara hitap eden, hızlı tüketilen, eğlencelik haberler ön plana çıkıyor. Sorun nerede? Burası bir çıkmaz sokak mı?

Öz eleştiri yapmalı
Acıdır ama söylenmeli: Günümüzün demokrasi krizinin temel nedenlerinden birisi seçmen kitlesinin eğlence rüşvetiyle avutulmuş, ideolojik bombardımanlarla sersemletilmiş olmasıdır. Yani, kitleleri romantize etmenin zor olduğu zamanlarda yaşıyoruz. Olguları değil algıları yeğ tutuyorlar. Neoliberal kapitalizm mühendisleri dayıyorlar sabun köpüğü içeriği günde 24 saat, insanlara nefes alacak zaman bırakmıyorlar.

Üstelik, kandırdıkları insanlar üzerinden kelle başına para da kazanıyorlar. Alan memnun satan memnunmuş gibi bir görüntü çıkıyor. Ama tüm eğlendirilmişliklerine rağmen insanlar mutsuzlar, depresyon en yaygın hastalık… Bu böyle gider mi? Bence doğruları söylemekten yana olan iletişim güçlerinin de öz eleştirilerini yapmaları, kendi iletişim stratejilerini gözden geçirmeleri, iyi gazetecilik, iyi televizyonculuk yapmaya çalışmaları zorunludur. İşte bence bu kampta konuşulması gereken bir başlık…

Komple iletişimci olmaya hazırlanın
Soruşturmacı gazetecilikle ilgili bir yazınızda, “Dünyayı daha iyi bir yer haline getirmek isteyen gençler, meslek olarak gazeteciliği seçiyorlardı” diyorsunuz… Günümüzde gazetecilik bölümleri her yıl yüzlerce mezun veriyor ama bu gençlerin çok azı iş bulabiliyor, iş bulanların çok azı hayal ettiği gibi çalışabiliyor ve bunların da çok ama çok azı mutlu! Gazetecilik adına büyük bir kopuş ve büyük bir güven krizi söz konusu. O gençlere nasıl bir mesaj vermek istersiniz?

Maalesef durum iç karartıcı. Ama dediğim gibi, bu da büyük resmin bir sonucu. Yapay zeka nedeniyle yeni işsizliklere hazır olmak gerek. Eskiden bazı futbolculardan komple futbolcu diye söz edilirdi. Sağ ayak, sol ayak, kafa, sürat, enerji, gerekirse kaleye geçecek refleks…

Günümüzün gençleri de kendilerini komple iletişimci olmaya hazırlamalı…

İz Gazete

Bu post ŞAHİN: “GÜNÜMÜZÜN GENÇLERİ KENDİLERİNİ KOMPLE İLETİŞİMCİ OLMAYA HAZIRLAMALI…” Aşağıdaki Sitede Yayınlanmıştır. Kuzey Ege Haber. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.