22.03.1937 tarihli, Başbakanlık Kararlar Müdürlüğünün 2/6237 sayılı kararnamesine göre:
” Kendi köyünden ve civar köylerden yumurta toplamak, sevk etmek, cins yumurta celp etmek ve tavuk neslini islah eylemek maksadıyla merkezi İzmirVilayetinin Ali Ağa Köyü olmak üzere en az 200 Türk Lirası sermaye ile teşkiline başlanan ( Ali Ağa Tavukçuluk Kooperatifi )’nin İktisad Vekaletinden gönderilen esas mukavelename layıhası İcra Vekilleri Heyetince (Bakanlar Kurulu) 22/03/1937 tarihinde tetkik edilerek ilişik mukavelenamenin tasdiki onanmıştır.”
Geçen hafta paylaştığım belge 26 haziran 1930tarihliydi. O belge, “Gazi M. Kemal” adıyla imzalıydı.
Bu günkü belge 22.03.1937 tarihli, Soyadı Kanunu; 21 haziran 1934 tarihinde kabul edilmiş ve 2 temmuz 1934 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
* Kanunun uygulanmaya başlanması ve her Türk vatandaşının öz adı dışında bir soyadı alması ise 2 ocak 1935 tarihi itibarıyla zorunlu kılınmıştır.
Belge aşağıda gördüğünüz gibi,
“Reisicumhur K. Atatürk”, imzalıdır.
Soyadı Kanunu 1934 yılında kabul edilip 1935 yılı başında zorunlu kılınmış olsa da, O yıllarda taşra arşivlerinde ve yerel kooperatif tescil evraklarında kişilerin soyadlarının henüz kayıtlara tam yansımadığı ya da eski alışkanlıkla baba adı ve geleneksel ünvanlarla kaydedildiği görülmektedir.
Kooperatif kurucu üyelerinin tesbit edilebilen soyadları, ünvanları ve kimlik detayları şu şekildedir:1-Kazım Dirik (İzmir Valisi )
2-Kamberzade Hüseyin Bey
(Denizli, soyadını almıştır.)
3- Ahmet (muhtar)
4-Mustafa Edendi
5-Hasan Efendi
6- İbrahim Efendi
7- Ali Efendi
Resmi kararnamenin ana tescil metninde soyadları yer almadan, yerel köy nüfus kaydı tarzında kaydedilmiştir.
İzmir Valisi Kazım Dirik,
1926-9 ağustos 1935 tarihleri arasında görev yapmıştır. Görev süresinde çok sayıda, “Tavukçuluk”,
“Arıcılık”, “Ziraat”, ” Köycülük” kooperatifinin öncülüğünü yapmış ve kurucular arasında yer almıştır.
Ali Ağa’da kooperatifin kuruluşu, tüzüğün hazırlanması ve üyelerinin imzalaması Vali Kazım Dirik’in görev süresi içinde olmuştur. Yani, 1935 yılından önce. Diğer işlemler, 1-2 yıl sürebilmekteydi.
22.03.1937 tarih ve 6237 sayılı Kararname, kooperatifin kurulduğu anı değil, kurulan kooperatifin ana sözleşmesinin devletçe onaylandığı anı belgelemektedir.
Kararname çıktığı tarihte Kazım Dirik, Trakya Genel Müfettişidir.
NOT: 1934-1935 yıllarında dönemin, istatistik yıllıkları incelendiğinde ortalama amele( işçi) yevmiyeleri ve yumurta fiyatları şu düzeydeydi:
Tarım işçileri: Menemen-Aliağa civarındaki çiftlik, bağ ve ziraat işlerinde çalışan işçilerin günlük ücreti 30-50 kuruş arasındaydı.
1 Adet yumurta fiyatı: Perakende pazarlarında 1,5 / 2,5 kuruş arasındaydı.
O dönemde 1 Türk Lirası=100 kr.
1 kuruş= 40 para olarak hesaplanmaktaydı. Tarım işçisi kazancı ile 15-25 adet yumurta alabiliyordu.
Kooperatif üyelerinin torunları, yorum eklerse, Kuzeyegehaber adına mutlu oluruz…
