Onca vergi ve zamma rağmen bütçe resmen alarm veriyor.
Mehmet Bey sayesinde;
Nisan ayında merkezi yönetim bütçe dengesi sadece bir ayda 338,7 milyar lira gibi dev bir açık verirken; yılın ilk dört ayındaki toplam açık 758,8 milyar liraya koştu ve aynı dönemde faiz giderleri 1 trilyon 133 milyar lirayla rekor kırdı.
Nasıl başarı ama… Her şey kontrol altında değil mi?
Mehmet Bey ve çevresi, uzun süredir yüksek faiz politikasıyla iç talebi baskılamayı ve bu yolla enflasyonu kontrol altına almayı başarı sayıyordu.
Teorik olarak, parayı pahalılaştırmak tüketimi kısar ve fiyat artış hızını yavaşlatır.
Ancak bu teorinin Türkiye’de karşılığının olmadığının hâlâ farkında değiller.
Üç kuruş maaşla hayatta kalmaya çalışan insanların talep yaratmadığını, asıl enflasyonun maliyet ve üretimsizlik bazlı olduğunu bir türlü görmüyorlar.
Tabi bir de kamu maliyesi üzerine binen ve her geçen gün daha da ağırlaşan faiz yükü meselesi var.
Yılın ilk dört ayında faiz giderlerinin 1 trilyon 133 milyar liraya ulaşması sadece bir rakam değil.
Aslında vatandaşın canından can almak.
Faiz harcamalarının bu ölçekte devasa bir boyuta ulaşması, devletin bütçesinin neredeyse tamamının tefecilere teslim edildiğini göstergesi.
Bir başka ifadeyle, kamu maliyesi artık geleceğe yönelik yatırım yapmak veya vatandaşın refahı için değil, borçların faizi için vergi topluyor.
Milletin ümüğünü sıkılarak toplanan vergiler oluk oluk Londralı tefecilere aktarılıyor.
Kısacası bütçe, üretimi ve vatandaşı destekleyen bir kaldıraç olmaktan çıkıp, borç servis eden bir mekanizmaya dönüşmüş durumda.
Resmin diğer tarafında ise şakır şakır akan ve kısılma niyeti olmayan harcama muslukları var.
Abiler, vatandaşın belini kırarken kendi harcamalarını sonuna kadar açıyorlar. Faiz hariç bütçe giderleri bunun en net göstergesi. Yüzde 36 daha artmış.
Meğer ekonomi yönetiminin “sıkılaştırma” söylemi sadece bizi bağlıyormuş.
Vatandaşa “tasarruf” edin telkini yapanlar, işin içine kamu harcamaları girince oralı bile değiller.
Şimdi gelelim bütçenin gelir bacağına.
İlk bakışta oldukça güçlü ve teselli edici bir tablo var gibi; zira vergi gelirleri yüzde 55’in üzerinde artmış durumda.
Fakat bu artışın neden kaynaklandığına bakıldığında rezalet ortaya çıkıyor.
Doğrudan vergiler neredeyse yok gibi, adaletsizliğin dibi olan dolaylı vergiler ise yine zirve yapmış.
Mutlu azınlığın vergileri silinirken vatandaşın sırtındaki vergi yükü deli gibi artmış.
Tabii bu arada milletin sırtında sadece dolaylı vergi yok.
Ceza, harç ve tescil kalemleriyle de milletin canını okuyorlar.
Tapu dairelerinden trafik cezalarına, pasaport kuyruklarından noter işlemlerine kadar hayatın her alanında maliyetlerin fahiş oranda yükselmesi, bütçe dengesinin giderek daha fazla “tüketim ve bürokrasi üzerinden vergi toplama” kolaycılığına kaydığını belgeliyor.
Madalyonun en çarpıcı yüzü ise ÖTV gelirlerindeki enteresan düşüş.
Vergilerin geneli artarken ÖTV’nin gerilemesi, iç talepteki yavaşlamanın en net, en yalın öncü göstergesi.
Otomobil satışlarında, akaryakıt tüketiminde ve dayanıklı tüketim malları gibi lokomotif sektörlerde yaşanan gerileme, reel ekonominin nasıl bir çıkmaza sokulduğunun, çarşı ve pazarda işlerin nasıl sert bir şekilde çakıldığını anlatıyor.
Kısacası Mehmet Bey, mucize modeliyle talebi değil, milletin ümüğünü bıçak gibi keserek enflasyonu düşürme kafasıyla Türkiye’yi büyük bir çıkmaza soktu.
Bu arada artırılan vergiler nedeniyle oluşan kayıt dışı ekonomi yüzünden vergi gelirleri daha da düşüyor, bütçe açığı daha da büyüyor.
Satın alma gücünü tamamen kaybeden vatandaşın, artık dolaylı vergi yaratamıyor olması da cabası.
Kendi kuyruğunu yakalamaya çalışan bu döngü, klasik ve tehlikeli bir ekonomik sıkışma ve kriz ortamını her geçen gün biraz daha artırıyor.
Kamu maliyesi açısından bakıldığında makro tablo artık tüm çıplaklığıyla ortada:
Faiz yükü katlanıyor, harcamalar yapısal olarak genişliyor, vergi tabanı ise yalnızca enflasyon rüzgârıyla şişiyor.
Bu yapının uzun vadede sürdürülebilir, öngörülebilir ve sağlıklı bir denge üretmesi mümkün değil.
Bu yapılanlarla resmen bir sarmala girmiş durumdayız.
Yüksek faiz, zayıflayan büyüme ve kronikleşen bütçe açığı tamamen kontrolden çıktı.
Bu üç unsur birbirini bastıran değil, aksine birbirini besleyerek derinleştiren karmaşık bir girdap oluşturdu:
Faiz arttıkça yatırımlar duruyor ve büyüme yavaşlıyor; büyüme yavaşladıkça devletin can damarı olan vergi gelirleri risk altına giriyor; gelirler baskılandıkça bütçe açığı daha da büyüyor ve bu açık, kamunun yeniden yüksek faizle borçlanma ihtiyacını, yani sarmalın başına dönülmesini tetikliyor.
Geçmiş dönemlerden miras kalan kur baskılama harcamalarının yarattığı kaçınılmaz baskılar da bu denkleme eklendiğinde, mali manevra alanının ne denli daraldığı daha net anlaşılıyor.
Yani mesele enflasyonu dizginlemekten çoktan çıktı.
Asıl mesele, darmadağın edilen ekonomik sistemin tekrar kurgulanması meselesi.
Ama gel de bunu Mehmet Bey’e anlat!…
Kaynak: Yeniçağ
