KUZEYEGEHABER-Artemis 2 görevi kapsamında dört astronotun Ay çevresine yapacağı yaklaşık 10 günlük yolculuk öncesinde uzmanlar, uzayın insan vücudu üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Yaklaşık 1,1 milyon kilometrelik bu seyahat, kısa süreli olmasına rağmen önemli sağlık riskleri barındırıyor.
Astronotlar Reid Wiseman, Victor Glover, Jeremy Hansen ve Christina Koch görev boyunca çeşitli fizyolojik ve psikolojik zorluklarla karşılaşacak.
King’s College London’dan uzman Dr. Irene Di Giulio’ya göre, görev süresi kısa olduğu için uzun vadeli riskler sınırlı kalsa da astronotlar yüksek düzeyde uzay radyasyonuna maruz kalacak.
Bu durum mide bulantısı gibi semptomlara yol açabilir. Ayrıca “uzay hareket hastalığı” olarak bilinen durum nedeniyle vücudun yeni ortama uyum sağlaması birkaç gün sürebilir.
VÜCUTTA SIVI KAYMASI VE “TAVUK BACAĞI” ETKİSİ…
Mikro yerçekimi ortamında vücut sıvıları alt bölgelerden baş kısmına doğru kayıyor. Bu durum yüzde şişkinlik ve rahatsızlık hissine yol açarken, bacak kaslarının zayıflamasıyla halk arasında “tavuk bacağı” olarak adlandırılan görünüm ortaya çıkabiliyor.
Ay’daki yerçekiminin Dünya’nın yalnızca altıda biri olması ise kas kaybı, kemik yoğunluğunda azalma ve kalp-damar sisteminde değişiklikler gibi daha ciddi etkiler yaratabiliyor.
UYKU SORUNLARI VE PSİKOLOJİK BASKI…
Uzayda gün-gece döngüsünün değişmesi ve yapay aydınlatma kullanımı, astronotların uyku düzenini bozabiliyor. Kapalı ve izole bir ortamda uzun süre kalmak ise psikolojik stres ve performans kaybına yol açabiliyor.
Görev sırasında astronotlar, Orion uzay aracındaki tüm sistemleri test ederken aynı zamanda insan vücudunun derin uzay koşullarına verdiği tepkilere ilişkin biyolojik veriler toplayacak.
Elde edilecek bulgular, özellikle Mars gibi uzun mesafeli görevler için kritik önem taşıyor.
AY’DA YAŞAMIN ZORLUKLARI…
NASA, insanlı uzay görevleri için beş ana tehlikeyi sıralıyor: radyasyon, izolasyon, Dünya’dan uzaklık, yerçekimi değişimi ve kapalı ortam koşulları.
Bunlara ek olarak Ay yüzeyinde toz ve hareket dengesi sorunları da önemli riskler arasında yer alıyor. Keskin ve aşındırıcı yapıya sahip Ay tozu, solunum problemleri ile cilt ve göz tahrişine neden olabiliyor.
Uzmanlara göre, Ay’da kalıcı bir yaşam kurulabilmesi için sağlık sistemlerinin bağımsız çalışabilecek şekilde tasarlanması gerekiyor. Bu kapsamda astronotlar, uzayda acil durumlara müdahale edebilmek için ilk yardım, CPR ve yara bakımı gibi eğitimlerden geçiriliyor.
Kısa süreli bir görev olsa da Artemis 2, insanlığın Ay’a ve ötesine yapacağı uzun yolculukların önünü açacak kritik bir adım olarak görülüyor…
